ΕΥΡΥΤΑΝΑΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣ

Σαν χθες... σαν σήμερα*

2012-02-28T21:32:00.002+02:00

" Παιδί, το περιβόλι μου που θα κληρονομήσεις,

όπως το βρεις κι’ όπως το δεις να μη το παρατήσεις.

Σκάψε το ακόμα πιο βαθιά και φράξε το πιο στέρεα,

και πλούτισε τη χλώρη του και πλάτηνε τη γη του,

κι ακλάδευτο όπου μπλέκεται να το βεργολογήσεις,

και να του φέρεις το νερό το αγνό της βρυσομάνας.

Κι αν αγαπάς τ’ ανθρώπινα κι’ όσα άρρωστα δεν είναι,

ρίξε αγιασμό και ξόρκισε τα ξωτικά, να φύγουν,

και τη ζωντάνια σπείρε του μ’ όσα γερά, δροσάτα.

Γίνε οργοτόμος, φυτευτής, διαφεντευτής!..

Κι αν είναι

κ’ έρθουνε χρόνια δίσεχτα, πέσουν καιροί ωργισμένοι,

κι όσα πουλιά μισέψουνε σκιασμένα, κι όσα δέντρα,

για τίποτ’ άλλο δε φελάν παρά για μετερίζια,

μη φοβηθείς το χαλασμό!..

Φωτιά ! Τσεκούρι ! Τράβα !,

ξεσπέρμεψέ το, χέρσωσε το περιβόλι, κόφ’ το,

και χτίσε κάστρο απάνω του και ταμπουρώσου μέσα,

για πάλεμα, για μάτωμα, για την καινούργια γέννα,

π’όλο την περιμένουμε, κι όλο κινάει για νάρθη,

κι όλο συντρίμμι χάνεται στο πέρασμα των κύκλων!.. "

(Κωστής Παλαμάς)

*27 Φλεβάρη 1943 το πνεύμα του μεγάλου ποιητή Κωστή Παλαμά αποχωρίζεται τη ζωή. Την επομένη, 28/2, η κηδεία του θα μετατραπεί από χιλιάδες λαού σε αντικατοχική συγκέντρωση!

Με τη φωτό του "Ευρυτάνα ιχνηλάτη"

Το τραγούδι της μάνας

2012-02-25T17:17:00.003+02:00

"Τρία σύγνεφα ταξίδευαν
-τραγούδα το σιγά-
τρία σύγνεφα ταξίδευαν
κατὰ το Καρπενήσι...

Το ῾να ψηλὰ κρεμάμενο
-φλογέρες θα το πούνε-
τό ῾να ψηλὰ κρεμάμενο
λαμπάδιαζε στη δύση.

Τ᾿ άλλο βοριὰς το μάχουνταν
-τραγούδα το σιγά-
τ' άλλο βοριὰς το μάχουνταν
και σαν αχνὸς εχάθη.

Το τρίτο το πυκνότερο
-φλογέρες θα το πούνε-
το τρίτο το πυκνότερο
τ᾿ αργοταξιδεμένο

Απάνου απὸ την κούνια μου
-τραγούδα το σιγά-
απάνω απὸ την κούνια μου
αρμένισε κι εστάθη..

Βαριὰ φουρτουνιασμένο..."

(Ζαχαρίας Παπαντωνίου)

Με το φακό του "Ευρυτάνα ιχνηλάτη"

"Άμα σας ρωτήσουν απαντήστε περήφανα: ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΠΟΝΙΤΕΣ... "!

2012-02-23T00:17:00.006+02:00

H ΕΠΟΝ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ γιορτάζει την 1η επέτειο ίδρυσης της θρυλικής νεολαίας της Εαμοελασίτικης Αντίστασης και το blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης" γυρίζει πίσω το ρολόι του ιστορικού χρόνου και με τα λόγια των ίδιων των ΕΠΟΝΙΤΩΝ του τόπου μας ανασύρει ηρωϊκές μνήμες μέσα από ένα πολύ σπάνιο ντοκουμέντο (αντιστασιακή εφημερίδα της εποχής) που μας παραχώρησε το φιλικό blog "Αγρίνιο... γλυκές μνήμες".

Από τη δική μας πλευρά θα προλογίσουμε σύντομα, τονίζοντας ότι στις 23 Φεβρουαρίου 1943, σε ένα μικρό σπιτάκι στους Αμπελοκήπους επί της οδού Δουκίσσης Πλακεντίας 3, ιδρύεται -μετά από προηγούμενη απόφαση της ολομέλειας της ΚΕ του ΕΑΜ Νέων- η ΕΠΟΝ (Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων) η οποία ήταν αυτή που έμελλε να συσπειρώσει τον ανθό της μαχόμενης νεολαίας μας! Πάνω από 630.000 νέοι και νέες έγιναν μέλη της ΕΠΟΝ ενώ πολλαπλάσιοι δραστηριοποιήθηκαν κοντά της τροφοδοτώντας με την επαναστατική ορμή της νιότης τους το ΕΑΜ, αλλά και τον ΕΛΑΣ αφού, συν τοις άλλοις, 35.000 ΕΠΟΝΙΤΕΣ εντάχθηκαν ως ένοπλοι μαχητές στις τάξεις του αντάρτικου στρατού. Η ΕΠΟΝ δίνει βροντερό παρόν σε αναρίθμητες μάχες και συγκρούσεις στα αστικά κέντρα και στην ύπαιθρο, ακόμη πρωτοστατεί στην ακύρωση της εφιαλτικής πολιτικής επιστράτευσης των ναζί, μπαίνει μπροστά σε απεργίες και σαμποτάζ, γράφει ιστορία εφευρετικής αντιπληροφόρησης του λαού με τα θρυλικά "χωνιά", διαπρέπει επίσης στην οργάνωση της περίφημης Αλληλεγγύης μέσω των συσσιτίων και πλείστων άλλων μορφών έμπρακτης στήριξης προς τους ανήμπορους ανθρώπους του λαού, επαναλειτουργεί σχολεία και σχολές σε καμένα χωριά, αλλά πρωτοπορεί και στον τομέα του πολιτισμού διοργανώνοντας χιλιάδες θεατρικές παραστάσεις, καλλιτεχνικές γιορτές, αθλητικές εκδηλώσεις, λαϊκά γλέντια! "Πολεμάμε και τραγουδάμε" ήταν το σύνθημα της Αντιστασιακής Νεολαίας! Η ΕΠΟΝ με αγώνες και αίμα σφραγίζει την ενεργή συμμετοχή της νέας γενιάς στους λαϊκούς αγώνες. Ποιος θα μπορούσε να ξεχάσει τη θυσία των τριών ηρώων στο σπίτι του Υμηττού -Δημήτρη Αυγέρη, 18 χρονών, Θάνου Κιοκμενίδη και Κώστα Φολτόπουλου 17 ετών- οι οποίοι έπεσαν αντιμετωπίζοντας 200 πάνοπλους ναζί; Ποιος θα μπορούσε να λησμονήσει την 16χρονη Επονίτισσα Παναγιώτα Σταθοπούλου, με καταγωγή από το Μεγάλο Χωριό Ευρυτανίας, που όρμηξε επάνω στο γερμανικό τανκ, κάνοντας τη ζωή της κόκκινο λουλούδι στον κήπο της λευτεριάς; Αλλά και χιλιάδες ακόμη, νέους και νέες, που πολέμησαν με τόλμη και αυτοθυσία σε πόλεις και βουνά για "τη χιλιάκριβη τη Λευτεριά και τη Λαοκρατία", για να εισπράξουν, κατοπινά, από το κράτος των δωσίλογων, διώξεις, εκτοπίσεις και εκτελέσεις; Όταν τα ιδανικά παραμένουν αδικαίωτα, ο αγώνας δεν μπορεί παρά να συνεχίζεται…

Αλλά ας σταματήσουμε εμείς κάπου εδώ, και ας παραχωρήσουμε το γιορτινό λόγο στους ΕΠΟΝΙΤΕΣ της Ανταρτομάνας Ευρυτανίας μέσω της εφημερίδας τους (σ.σ. διατηρήθηκε η ορθογραφία εποχής του πρωτότυπου):

Εφημερίδα "ΑΓΩΝΑΣ "

ΟΡΓΑΝΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΝΕΩΝ ΕΠΟΝ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ

23 Φλεβάρη 1944

Τα άρθρα:

ΖΗΤΩ Η 23 ΤΟΥ ΦΛΕΒΑΡΗ, ΣΥΜΒΟΛΟ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΠΑΛΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝ. ΝΕΟΛΑΙΑΣ.

Η νέα μας γενιά κατ’ απ’ την κοινωνική εγκατάλειψη και την εξαθλίωση που την καταδίκασαν όλα τα αντιλαϊκά καθεστώτα στο διάστημα της 100χρονης λεύτερης εθνικής ζωής και την εθνική ταπείνωση στην οποία μας έριξε ο φασισμός με τα μαύρα κοράκια του που πέσαν πάνω στο λαό μας και του ξεσκίζαν τις σάρκες του, μα και σαν άξιος συνεχιστής της προοδευτικής δράσης των τρισένδοξων Ιερολοχιτών και των θρυλικών κλεφτόπουλων του ’21, κι όλων των κατοπινών προοδευτικών οργανώσεων, σα θύελλα ξέσπασε στον τιτάνιο αγώνα που ανέλαβε ο επαναστατημένος μας λαός. Ρίχνεται στην πάλη με ένα της πόθο, με ένα της σύνθημα: Να συνενώση ολόκληρη τη Νέα Γενιά, στον αγώνα για τη ζωή, την Εθνική λευτεριά, τη λαϊκή δημοκρατία, στον αγώνα ενάντια στον επίορκο Γλύξμπουργκ. Κι’ ο πόθος της αυτός, η ΕΝΟΤΗΤΑ, που αποτελούσε ιστορική αναγκαιότητα για τη χώρα μας γίνεται πραγματικότητα στις 23 του Φλεβάρη 1943 κάτω από τη σημαία της Ε.Π.Ο.Ν. Να γιατί η 23 του Φλεβάρη 1943 θα μείνη μέρα ιστορική. Να γιατί η Ε.Π.Ο.Ν. θα μείνη ακοίμητο Σύμβολο στη Λαϊκή ψυχή. Σύμβολο ενότητας και αυτοθυσίας, σύμβολο υπέρτατης πάλης για την πραγματοποίηση των καταστατικών μας αρχών. Ένας χρόνος κλείνει σήμερα από την ίδρυση της ΕΠΟΝ και στο διάστημα αυτό οι Νέοι και Νέες της Ευρυτανίας κατ’ απ’ την καθοδήγηση της Ε.Π.Ο.Ν., μ’ εντατική δουλειά κατ’ απ’ τις πιο σκληρές συνθήκες και τις ιδιομορφίες των χωριών μας –πείνα, φτώχεια, αμορφωσιά, προκλήσεις, αντίδραση– μη υπολογίζοντας θυσίες, έχουν να επιδείξουν μια σειρά νίκες και επιτυχίες.

Η συναδέλφωση στις γραμμές της ΕΠΟΝ της συντριπτικής πλειοψηφίας των νέων της Ευρυτανίας, το πλαισίωμα του τάγματος της Ευρυτανίας, και άλλων μονάδων του ηρωϊκού ΕΛΑΣ, με ανταρτοομάδες της ΕΠΟΝ από παιδιά – Ευρυτάνες ΕΠΟΝίτες – βγαλμένα κι’ ατσαλωμένα απ’ τη φωτιά του αγώνα, η περίθαλψη των ανταρτών εκ μέρους όλων των ΕΠΟΝιτών όλων των χωριών μας, το κουβάλημα στην πλάτη από τις Επονίτισσες της Φραγγίστας, η ενεργή συμμετοχή μας στην αυτοδιοίκηση, ο παιδ. Σταθμός του Καρπενησίου, η λέσχη του Δερματιού, τα δέματα που στέλνουν στους αντάρτες οι Επονίτες της Καστανιάς και της Κόπρενας, οι θεατρικές παραστάσεις και οι λαϊκές γιορτές στα περισσότερα χωριά - εκεί που πριν από λίγο τα παιδιά έπληταν στο σκοτάδι της αμάθειας – η εφημερίδα της Γρανίτσας, και το σχολειό του Τροβάτου, δεν είναι αποτελέσματα μαγείας, ούτε προϊόντα τύχης, αλλά τα αγαθά αλύγιστης πίστης στον αγώνα, πολύμοχθης δουλειάς και φιλότιμης προσπάθειας.

Νέοι και νέες της Ευρυτανίας

Ας γιορτάσουμε μ’ όλη τη δύναμη της ψυχής μας, μ’ όλη την επαναστατική μας φλόγα, τις 23 του Φλεβάρη. Ας χαιρετίσουμε, μ’ ενθουσιασμό κι’ ανείπωτη χαρά το κέρδισμα από μέρους του ΕΑΜ ΕΛΑΣ της περίλαμπρης νίκης, της ενοποίησης όλων των εθνικών δυνάμεων και της δημιουργίας εθνικής κυβέρνησης και ας ριχτούμε στον αγώνα για την ολοκλήρωση της ενότητας της Ευρυτ. Νεολαίας. Εμπρός πρωτοπόροι για τη ζωή και το ψωμί του λαού μας, για το τσάκισμα του καταχτητή και των πραχτόρων του, εμπρός εμείς παιδιά της φτωχής αλλά ηρωϊκής ανταρτομάνας Ευρυτανίας, με καινούργια όρεξη στον αγώνα, για να δούμε μέρες καλλίτερες, ν’ απολαύσουμε το φωτεινό ήλιο π’ ανατέλει στον ορίζοντα, εμπρός για να γιορτάσουμε τις 23 Φλεβάρη του 45 λεύτεροι, μέσα στη χαρούμενη ζωή της ΛΑΪΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ.

ΖΗΤΩ Η ΕΝΟΤΗΤΑ

Ενώ ο ηρωϊκός μας ΕΛΑΣ, ταγμένος στο πλάϊ του δοκιμαζόμενου Έθνους, διέλυσε κατά τον τραγικώτερο τρόπο τα τμήματα του Ζέρβα, το Γενικό μας Στρατηγείο, πιστό στην πολιτική της Ενότητας, υπέβαλε σ’ αυτόν τους πιο κάτω όρους: Ι/ Επίσημη αποκήρυξις ηγετών και οπαδών ΕΔΕΣ οίτινες συνέπραξαν ή συμπράττουν μετά Γερμανών ή Ράλλη. 2/ δυνάμεις Ζέρβα-ΕΛΑΣ παραμείνουν θέσεις κατεχομένας ημέρα καταπαύσεως πυρών, μέχρι πραγματοποιήσεως ενότητος. 3/ Άμεσον έναρξιν διαπραγματεύσεων δια συγκρότησιν ενιαίου Ανταρτικού Στρατού. Η αποδοχή των όρων αυτών από μέρους του Ζέρβα δείχνει ξεκάθαρα ότι το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ όταν βροντοφωνούσε πως η οργάνωση ΕΔΕΣ είχε πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες προδότες κι’ ακόμα πως οι ανακοινώσεις του Λονδίνου στις 31 του Οχτώβρη στηρίζονταν πάνω σε συκοφαντικές πληροφορίες κακών πραχτόρων της μεγάλης μας συμμάχου Αγγλίας, είχε απόλυτο δίκηο. Η ενοποίηση όλων των εθνικών μας δυνάμεων θα έχη σαν αποτέλεσμα την ανάγκη της δημιουργίας Εθνικής Κυβέρνησης, που θα βγαίνει από το Λαό μας για να τον οδηγήση στις μάχες που θα δώση για την πολυπόθητη λευτεριά, την Λαοκρατία, τη Νίκη στο λαό και τα Νειάτα μας.

ΝΕΟΙ ΚΑΙ ΝΕΕΣ

Άμα σας ρωτήσουν τι είσαστε απαντήστε περίφανα: ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΠΟΝΙΤΕΣ, πιστοί στρατιώτες του ιδανικού της Κοινωνικής Δικαιοσύνης και χύνουμε το αίμα μας για τη ΛΕΥΤΕΡΙΑ και τη ΛΑΟΚΡΑΤΙΑ.

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Δεν σε ξεχνάμε ωρέ μπάρμπα-Λάμπρο!

2012-02-18T03:18:00.008+02:00

Κινώντας κατά τα αγαπημένα μου Άγραφα συνήθιζα πάντα να σταματώ στη Βαρβαριάδα, σε αυτό το λιλιπούτειο συνοικισμό του Μάραθου με τα 3-4 φτωχικά σπιτάκια δίπλα στον Αγραφιώτη ποταμό. Άφηνα το αυτοκίνητο αρκετά πριν και τραβούσα κατά κει ποδαράτος και σιγά, πάντα σιγά, λες και διάβαινα μια αόρατη πύλη προς το μαγικό κόσμο των Αγράφων. Ζερβά μου το ποτάμι το προαιώνιο, δεξιά τα δασόφυτα πλάγια και μπροστά μου διάπλατα ανοιχτή… η αγκαλιά του μπάρμπα Λάμπρου! Έτσι ακριβώς τον θυμάμαι το γέροντα να ‘ρχεται προς το μέρος μου μόλις με έβλεπε. Με ανοιχτή την αγκαλιά, μέχρι που έσμιγαν οι αγκαλιές.

"Που ‘σαι ωρέ παλικάρι, μαύρη πέτρα μωρέ;", σου ‘βγαζε αμέσως το παράπονο για την μακρά απουσία. Σπάνια του εξηγούσα για την Αθήνα και τις έγνοιες της δικής μου καθημερινότητας. Δεν ήθελα να τον μολέψω. Καλά ήταν εκεί. Προτιμούσα να τον ακούω. Είναι προτιμότερο να τους ακούς τους παλιούς. Τα καλοκαίρια πάντα καθόμασταν απέξω, σε ένα παράξενο "τραπέζι", τρόπος του λέγειν δηλαδή, ήταν ένα από κείνα τα τεράστια καρούλια της ΔΕΗ που τουμπαρισμένο στα πλάγια χρησίμευε σα μεγάλη στρογγυλή τάβλα. Μέχρι να καταλάβεις, σου ‘φερνε παγωμένο το νερό από τη διπλανή βρύση. Τον τράταρα τσιγάρο. Έφερνε τη μπουκάλα. Όταν τύχαινε να τον τρακάρω χειμώνα, πάντα μπαίναμε μέσα στο μαγαζάκι του, εκείνη τη γηραλέα παράγκα με τα παλιά σανιδένια ράφια, τις πλεχτές καρέκλες και τα τραπεζάκια με την πράσινη φορμάικα. Στον τοίχο κρεμασμένο το τρανζίστορ, πιο εκεί ο «πήχης» και παραδίπλα το κατρουτσάκι. Κι όπως έπεφτε η βροχή στον τσίγκο, έτσι στάλαζε και το τσίπουρο στα ρακοπότηρά μας. Κι η σόμπα. Ε ρε αυτή η ξυλόσομπα, πόσο κοσμάκη ζέστανε και πόσους μουσκεμένους διαβάτες στέγνωσε δεκαετίες ολάκερες.

Ο μπάρμπα-Λάμπρος των Αγράφων, κατά κόσμο Λάμπρος Κοντογούνης, ήταν για πολλά, για πάρα πολλά, χρόνια ο Ακρίτας της Αγραφιώτικης Γης. Αυτό το ταπεινό μαγαζάκι αποτελούσε χωρίς υπερβολή "κέντρο διερχομένων". Δεν ξέρω ούτε έχω ακούσει άνθρωπο που να αγαπάει πραγματικά τα Άγραφα και να μη στάθηκε κάποια στιγμή εδώ. Το μαγαζί είχε μεγάλη ιστορία, αποτελούσε ένα ζωντανό "μουσείο" όλης της περιοχής. Πρωτολειτούργησε από τους γονείς του Λάμπρου, τον Γιώργη και τη Σαββούλα, το 1937 σαν χάνι. Ένα ζεστό φιλόξενο ορεσίβιο καταφύγιο για τους περαστικούς που ανηφόριζαν κατά τα απομονωμένα Αγραφιώτικα χωριά: Μάραθο, Μοναστηράκι, Επινιανά, Άγραφα, Βραγγιανά, Τρίδεντρο, Τροβάτο. Διέκοψε τη λειτουργία του το 1947 στον εμφύλιο, όταν ο κυβερνητικός στρατός ξερίζωσε τους κατοίκους της περιοχής για να μην βρίσκουν οι αντάρτες στήριξη κι έτσι, λοιπόν, και οι Κοντογούνηδες αναγκάστηκαν να καταφύγουν στο Αγρίνιο. Με το λεγόμενο "επαναπατρισμό" το 1950, η καμινάδα στο χάνι κάπνισε ξανά. Στρωματσάδα, ένα κατσαρολάκι ζεστό φαγητό και πάνω απ’ όλα καλή καρδιά! Λίγο μετά, ανέλαβε ο ίδιος ο νεαρός, τότε, Λάμπρος κι από εκεί κι ύστερα το μαγαζάκι δεν διέκοψε ποτέ ξανά τη λειτουργία του. Κι όταν κάποτε, κοντά στο ’80, με την κατασκευή του δρόμου, έπαψε πλέον να υφίσταται ως χάνι, εντούτοις παρέμεινε το θρυλικό μαγαζάκι-σύμβολο της Βαρβαριάδας, με πέντε έξι μικροείδη πρώτης ανάγκης στα ραφάκια του, με τους μεζέδες, το κρασάκι και τα αξέχαστα νυχτέρια με τα βιολιά και τα κλαρίνα. Σημείο αναφοράς όλων των Αγράφων!

Ο γέροντας ήτανε σωστό παλικάρι. Τα χρόνια που κουβαλούσε στην πλάτη του δεν τον έβαζαν κάτω. Τη χαίρονταν "τη ρουφιάνα" τη ζωή o μπάρμπα Λάμπρος. Η άγρια μα όμορφη Αγραφιώτικη φύση ήτανε το σπίτι του, οι "βλαβερές" μικροαπολαύσεις η χαρά του. Με τα κυνήγια του, τα ψαρέματά του, τα τσίπουρά του, τα τσιγάρα του, τα κλαρίνα του, τις γυροβολιές του στα πανηγύρια, τα αθώα πειράγματα στη γνωστή Γιώτα, την τραγουδίστρια δημοτικών τραγουδιών, που ο κοτσονάτος γέροντας θαύμαζε και ήταν η αδυναμία του. Ωραίος "ως Έλλην"! Ο μπάρμπα-Λάμπρος με την τρανή γενειάδα, ήταν η ζωντανή απόδειξη της αέναης μάχης ανάμεσα στο αυθεντικό παρελθόν που αντιστέκεται αρνούμενο πεισματικά να παραδοθεί στο φτιασιδωμένο παρόν. Τα γλέντια και οι χοροί που κρατούσαν ως το πρωί μέσα στο φτωχικό μαγαζάκι του, έγραψαν ιστορία και συζητιούνται ακόμα. Στη γιορτή της Αγιά Βαρβάρας ο μπάρμπα-Λάμπρος διοργάνωνε πάντα το δικό του πανηγυράκι εκεί, μέσα στην παραγκούλα του! Τούτο το γεγονός ήταν η μεγάλη του χαρά, το δικό του "τάμα". Και του ‘δινε και καταλάβαινε! Κι ο ίδιος ήταν πάντα η ψυχή της παρέας. Γελαστός, αν και πολλές φορές, τελευταία, τον θυμάμαι εκεί που γέλαγε, ξάφνου να βγάνει ένα βαθύ αναστεναγμό. Να ήταν η ανάμνηση της κυράς του "που ‘φυγε" νωρίτερα ή τάχα η θύμηση του χαμένου του γιού; Κάτι έλεγε που και που. Απόφευγα να ρωτάω παραπάνω. Κάποια φορά σκέφτηκα ότι μπορεί κιόλας να διαμαρτυρόταν στη ζωή. Με το δικό του τρόπο…

Το ‘χε καμάρι ο μπάρμπα Λάμπρος εκείνο το αριστουργηματικό ντοκιμαντέρ/ταινία του αείμνηστου Γιώργου Κολόζη στο οποίο συμμετείχε και ο ίδιος! Ακόμη πιο πολύ, όμως, κι από αυτή την προσωπική του παρουσία "στο γυαλί", καμάρωνε για το γεγονός ότι εκείνος είχε οδηγήσει "τα παιδιά της τηλεόρασης", στη Σπηλιά του Κατσαντώνη, ψηλά στο Μοναστηράκι, για να γίνει το αφιέρωμα στον Ευρυτάνα επαναστάτη. Είχε να το λέει: "να μάθει ο κόσμος για τον ξεχασμένο Κατσαντώνη" έλεγε και ξανάλεγε. Λυπόταν που δεν είχε καταφέρει ακόμη να πάει κάτω στον Αχελώο στο "πήδημα του Κατσαντώνη", στο απόκρημνο σημείο όπου ο Αγραφιώτης μαχητής προσπαθώντας να ξεφύγει από τους διώκτες του έδωσε ένα τεράστιο σάλτο πέρα από το ποτάμι, πράγμα που σήμερα ίσως και να αποτελούσε παγκόσμια διάκριση! "Αυτοί είμαστε οι Αγραφιώτες, για τη λευτεριά πετάμε σαν πουλιά, άμα χρειαστεί" μου ‘λεγε. Ούτε ήθελε να ακούει για πόλεις. Την Άνοιξη του 2009 πέρασα με μια παρέα από εκεί. Μια κοπέλα τον ρώτησε ανυποψίαστη: "Μπάρμπα Λάμπρο θα έφευγες ποτέ από τα Άγραφα;". Αυτός με το γλυκό ύφος που πάντα είχε απέναντι στις γυναίκες, της αποκρίθηκε: "Σε λίγο καιρό, μ’ αυτά που γένονται, θα παρακαλάτε εσείς παιδιά μου να ανεβείτε, εγώ από εδώ θα φύγω μόνο με συνοδειά τους αγγέλους"!

Έμαθα το χαμό του γέροντα δυο-τρεις μέρες αφότου είχε συμβεί (18-2-2011). Εκείνο το βράδυ που πήρα το πικρό μαντάτο, ένιωσα σαν κάτι από τον αυθεντικό κόσμο των Αγράφων να πέρασε στην αιωνιότητα. Ξαναπέρασα από τη Βαρβαριάδα μετά καιρό. Δεν μπόρεσα να σταματήσω. Την επόμενη φορά, το περσινό φθινόπωρο, το έκανα. Αλλά δεν ήτανε όπως τότε. Ένα χαρτάκι με ένα αφιερωμένο ποίημα έστεκε καρφιτσωμένο στην κλειδωμένη ξυλόπορτα του ορφανού μαγαζιού. Κοίταξα από το θολό τζάμι. Κάποιοι καλοί άνθρωποι, δεν ξέρω ποιοι, είχαν φροντίσει να μην πειραχτεί τίποτε από το μαγαζάκι. Όλα έμειναν στη θέση τους όπως την τελευταία μέρα. Ήταν μάλλον ο καλύτερος φόρος τιμής. Έκανα ένα γύρο από την πίσω πλευρά της παράγκας και πρόσεξα, παραχωμένα μέσα στη λάσπη, δυο παλιά κεραμικά άσπρα ντουί από αυτά που φόραγαν παλιά στις ξύλινες κολόνες της Δεη. Τα ξέχωσα και τα ‘πλυνα στη βρύση του μπάρμπα Λάμπρου. Τα πήρα μαζί μου. Μια καλή φίλη ζωγράφισε επάνω κάτι, να το ‘χω "θυμητικό" από κεί.

Δεν τον είδα να ‘ρχεται με το μπουκαλάκι το τσίπουρο παραμάσχαλα. Ερημιά…

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Του Ε.Λ.Α.Σ. αντάρτης

2012-02-16T03:21:00.007+02:00

Στις 16 Φλεβάρη 1942 κυκλοφορεί η Ιδρυτική Διακήρυξη του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, του ένοπλου τμήματος του ΕΑΜ.

Η ανταρτομάνα Ευρυτανία θα αποτελέσει το προπύργιο του Ε.Λ.Α.Σ. που θα κάνει την πρώτη επίσημη εμφάνισή του στη Δομνίστα στις 7/6/1942 με επικεφαλής τον πρωτοκαπετάνιο Άρη Βελουχιώτη .

Ιδού ο όρκος του Ελασίτη:

"Εγώ, παιδί του Ελληνικού Λαού, ορκίζομαι ν' αγωνιστώ πιστά στις τάξεις του ΕΛΑΣ για το διώξιμο του εχθρού από τον τόπο μας, για τις ελευθερίες του Λαού μας, κι ακόμα, να είμαι πιστός και άγρυπνος φρουρός προστασίας στην περιουσία και το βιός του αγρότη. Δέχομαι προκαταβολικά και την ποινή του θανάτου αν ατιμάσω την ιδιότητά μου ως πολεμιστής του Έθνους και του Λαού και υπόσχομαι να δοξάσω και να τιμήσω το όπλο που κρατώ και να μην το παραδώσω εάν δεν ξεσκλαβωθεί η Πατρίδα μου και δεν γίνει ο Λαός νοικοκύρης στον τόπο του."

...και ο ύμνος του Ε.Λ.Α.Σ

"Με το ντουφέκι μου στον ώμο
σε πόλεις κάμπους και χωριά
της λευτεριάς ανοίγω δρόμο
της στρώνω βάγια και περνά.

Εμπρός Ε.Λ.Α.Σ. για την Ελλάδα
το δίκιο και τη λευτεριά
σ' ακροβουνό και σε κοιλάδα
πέτα πολέμα με καρδιά.

Ένα τραγούδι είν' η πνοή σου
καθώς στη ράχη ροβολάς
και αντιλαλούν απ' τη φωνή σου
καρδιές και κάμποι Ε.Λ.Α.Σ. Ε.Λ.Α.Σ.

Παντού η Πατρίδα μ' έχει στείλει
φρουρό μαζί κι εκδικητή
κι απ' την ορμή μου θ' ανατείλει
καινούργια λεύτερη ζωή.

Με χίλια ονόματα μία χάρη
ακρίτας ειτ' αρματολός
αντάρτης, κλέφτης, παλικάρι
πάντα ειν' ο ίδιος ο λαός"

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

ΑΓΡΑΦΑ

2012-02-13T18:25:00.003+02:00

"Δεν ήτανε τούτοι εδώ οι χωριάτες

από τζάκια

κι’ ούτ’ είχανε φλουριά κι’ ονόματα

μια καρδιά είχαν

και την έδωσαν στην πατρίδα.

Μιά δύναμη

και την άφησαν να τρέξει

απ’ τις λαβωματιές τους.

Κι’ έτσι δε μόλεψε η πατούσα του τυράννου

τον τόπο που έμειν’ Άγραφος

για πάντα…"

(Μιχάλης Σταφυλάς - Ευρυτανία)

*Με το φακό του "Ευρυτάνα ιχνηλάτη"

ΟΧΙ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΚΛΑΒΙΑ - ΟΛΟΙ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ.

2012-02-09T18:30:00.001+02:00

Ο κόμπος έφτασε πλέον στο χτένι. Η βαρβαρότητα έκανε κατάληψη στην καθημερινότητά μας. Σαν οδοστρωτήρες, οι ξένοι και ντόπιοι αφεντάδες, ισοπεδώνουν τη ζωή μας. Μας βυθίζουν μέσα στην απόλυτη φτώχεια, την ανέχεια και την εξαθλίωση. Οι μισθωτοί εργαζόμενοι μετατρέπονται σε σύγχρονους δούλους που θα αλέθονται στη μηχανή της εκμετάλλευσης για ένα ξεροκόμματο μιας αμφίβολης επιβίωσης. Οι απελπισμένοι αυτοαπασχολούμενοι και μικροεπαγγελματίες σβήνουν. Οι απολυμένοι και οι άνεργοι πληθαίνουν ασταμάτητα τις στρατιές της απόγνωσης. Οι νέοι, αηδιασμένοι, σκέφτονται να πάρουν ξανά το μακρύ πικρό δρόμο για τα σκλαβοπάζαρα της ξενιτιάς. Τα αγαπημένα γεροντάκια μας ταπεινώνονται στη δύση της ζωής τους. Μας έκαναν, με τα χαράτσια τους, ενοικιαστές μέσα στα ίδια μας τα σπίτια, τον κόπο της ζωής μας, ορεγόμενοι να μας τα πάρουν κι αυτά πίσω την κατάλληλη στιγμή! Όλο και περισσότερος κόσμος κρυώνει και πεινάει! Γέμισαν οι δρόμοι με άστεγους. Μικρά παιδιά λιποθυμάνε μέσα στα σχολεία από πείνα! Μια χώρα ολόκληρη λιώνει σαν κερί, την ίδια ώρα που μια χούφτα εκμεταλλευτών γεμίζει τα αμαρτωλά σεντούκια της με τον κλεμμένο ιδρώτα μας. Μην τους επιτρέψουμε να μας αλυσοδένουν άλλο στο άρμα της σκλαβιάς. Ως εδώ και μη παρέκει. Μην αφήσουμε να μας κάνουν καταθλιπτικούς, μην τους κάνουμε τη χάρη να απομονωθούμε στο καβούκι της ατομικής μας μιζέριας. Είμαστε εκατομμύρια και είναι πολύ λίγοι. Όλοι μαζί σαν μια γροθιά μπορούμε να τους τρομάξουμε. Ενωμένος ο κόσμος της εργασίας, με σημαία το δίκιο του, είναι ανίκητος. Εδώ και τώρα "να τους κόψουμε" το ξεδιάντροπο ληστρικό τους χέρι που δεν λέει να σταματήσει το πλιάτσικο. Ο περήφανος αγώνας των χαλυβουργών δείχνει το δρόμο: Ασυμβίβαστα, δυναμικά, ανυποχώρητα. Με τη μαζική λαϊκή αυτενέργεια και δράση, κόντρα στους ξεπουλημένους εργατοπατέρες της υποταγής. Όλοι στο προσκήνιο, όλοι ενεργοί συμμέτοχοι, να πάρουμε τη ζωή μας στα ίδια μας τα χέρια. Να γίνουν τα όνειρά μας ο εφιάλτης τους! Αγώνας διαρκής μέχρι…. να κάνει ξαστεριά!

Η ΛΑΪΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΗ ΔΡΑΣΗ ΕΙΝΑΙ Η ΔΥΝΑΜΗ ΜΑΣ!

ΟΛΟΙ ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ - ΟΛΟΙ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ!

*Μια υπόμνηση του blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης" ενόψει των απεργιών.

Πως έδιωξαν οι Τοπολιανίσιοι το φοροεισπράχτορα!

2012-02-05T00:45:00.007+02:00

Τα Τοπόλιανα είναι ένα όμορφο Ευρυτανικό χωριό, κοντά στον ποταμό Αχελώο και την ξακουστή γέφυρα της Τέμπλας. Παλιότερα ανήκαν στο Δήμο Απεραντίων (ή… Απενταρίων όπως έλεγαν χαριτολογώντας οι ντόπιοι). Σήμερα με τη νέα διοικητική ανακατάταξη συμπεριλαμβάνονται, πλέον, στο Δήμο των Αγράφων. Στην περιοχή υπάρχουν ερείπια αρχαίων οχυρώσεων, καθώς και τα περίφημα «ντάλικα» άλογα με τα πράσινα μάτια, μοναδικό είδος παγκοσμίως!

Οι κάτοικοι του χωριού είναι πανέξυπνοι, πρόσχαροι και χωρατατζήδες. Ειδικά για το τελευταίο χαρακτηριστικό γνώρισμά τους είναι… διάσημοι! Αν υπήρχε «πρωτάθλημα της φάρσας» είναι βέβαιο ότι οι Τοπολιανίσιοι θα το κατακτούσαν με μεγάλη διαφορά βαθμών, για να μην πούμε ότι και το ... «νταμπλ» δικό τους θα ήταν! Ατέλειωτες οι πλάκες που έχουν σκαρώσει οι ευφυείς χωρικοί, πλάκες που έχουν αφήσει εποχή και συζητιούνται για χρόνια κι από γενιά σε γενιά. Διάφοροι εξυπνάκηδες και… σαϊνηδες που θέλησαν να συναγωνιστούν τους Τοπολιανίσιους και να τους πουλήσουν πνεύμα, πήγαν για μαλλί και βγήκαν κουρεμένοι. Αναρίθμητα τα περιστατικά ακόμη και σήμερα. Οι παλιές όμως διηγήσεις είναι αυτές που έχουν το μεγάλο γούστο!

Κάποτε οι Τοπολιανίσιοι -συνεννοημένοι βέβαια μεταξύ τους - κατόρθωσαν και έπεισαν έναν παπά ότι το μοσχαράκι που αγόρασε από ένα παζάρι, και που το έσερνε μαζί του με μια τριχιά, ήταν... γάιδαρος!!! «Καλορίζικο το γαϊδουράκι σου παπά μου» του έλεγαν από όπου και αν περνούσε. Από χωράφια, από σοκάκια, από μαχαλάδες, από το καφενείο, από όπου κι αν διάβαινε ο παπάς άκουγε παντού την ίδια κουβέντα. «Δεν είναι γάιδαρος τέκνα μου, μοσχαράκι είναι» έλεγε τούτος, αλλά οι άλλοι, εκεί, επίμονοι: «Τι λες παπά μου, τι έπαθες σήμερα, δεν βλέπεις ότι είναι γάιδαρος;» του ’λεγαν και του ξανάλεγαν, νέοι, γέροι και παιδιά. Ώσπου στο τέλος ο παπάς το καβάλησε και πήγε βόλτα μ’ αυτό, μέχρι που το κακόμοιρο το ζωντανό τον άδειασε καταγής! Έναν άλλον πάλι τον ζύγιζαν με τις ώρες σε ένα... καντάρι!

Μέχρι και στον Άρη Βελουχιώτη έστησαν μια αθώα πλάκα όταν αυτός πέρασε από το χωριό τους. Ακούστε πως: Στο καφενείο του χωριού ο Άρης χαιρετά δια χειραψίας όλο τον κόσμο. Τι κάνουν, λοιπόν, οι Τοπολιανίσιοι για να δείξουν ότι είναι μεγάλο και σεβαστό χωριό της περιοχής, ενώ στην πραγματικότητα ήταν λίγοι; Μπαίνουν στον καφενέ από τη μπροστινή πόρτα, χαιρετούν τον αρχηγό και βγαίνοντας από την πίσω μεριά κάνουν το γύρο και στέκονται πάλι στην ουρά για να ξαναχαιρετήσουν!!! «Καλώς όρισες καπετάνιο» έλεγαν και ξανάλεγαν μισοσκυφτοί οι ίδιοι και οι ίδιοι Τοπολιανίσιοι! «Καλώς σας βρήκα παιδιά» ανταπαντούσε και ο Άρης. Και δώστου πάλι από την αρχή, να μην τελειώνει η ουρά και οι χαιρετούρες. «Τι γίνεται εδώ μωρέ θα το ξημερώσουμε, που ήρθαμε και πόσοι είναι τέλος πάντων σε τούτο το χωριουδάκι;» λέει ο Άρης στους συντρόφους του. Οπότε κάποια στιγμή, απευθύνεται σε έναν χωρικό: «ευχαριστούμε συναγωνιστή για τα καλωσορίσματα, αλλά κάνε μου τη χάρη μη βγαίνεις έξω, κάτσε εκειδά για λίγο». Σε λίγα λεπτά ανακαλύπτει το κόλπο και γίνεται πανζουρλισμός από τα γέλια. «Μωρέ μπράβο μάτι που το ’χει» έλεγαν για τον πρωτοκαπετάνιο οι Τοπολιανίσιοι και αυτός με τη σειρά του: «ρε ετούτοι εδώ είναι σκέτοι διαόλοι». Και το γέλιο πήγαινε σύννεφο.

Μια φορά, στα παλιά τα χρόνια, οι Τοπολιανίσιοι περίμεναν στο χωριό το φοροεισπράχτορα του κράτους. Εκείνα τα χρόνια οι φορατζήδες περνούσαν, μαζί με κάποιο χωροφύλακα, από τα χωριουδάκια για την είσπραξη, σα να λέμε το χαράτσωμα της εποχής. Ο φτωχός κόσμος στα μέρη μας πάλευε νύχτα και μέρα με τη γη ίσα-ίσα για να τα φέρει βόλτα και να βγάλει τον επιούσιο για τη φαμελιά. Που να μείνει περίσσευμα και για φορολογία! Έτσι αυτές οι επισκέψεις των κρατικών οργάνων ήταν για την αγροτιά σκέτος εφιάλτης.

Τι σκαρφίστηκαν λοιπόν οι Τοπολιανίσιοι για να μην πληρώσουν απ’ αυτά που στο κάτω-κάτω δεν είχαν; Μάζωξαν κάμποσες χελώνες και με ένα λεπτό σχοινάκι τις έδεσαν αριστοτεχνικά από το λαιμό τους. Και έτσι κάμποσοι απ’ αυτούς βγήκαν παρατεταγμένοι στο έμπα του χωριού. Οι μπροστινοί όλοι με τις χελώνες στο λαιμό και οι άλλοι από πίσω, που δεν είχανε, στέκονταν καλυμμένοι με τρόπο, ώστε να μη φαίνονται. Φτάνει κι ο φορατζής αντάμα με το χωροφύλακα και ακούνε τις καμπάνες να χτυπάνε πένθιμα, ακούν και σκουξίματα, θρήνους κι αναθέματα. «Τι γίνεται εδώ μωρέ, τι πάθατε και κάνετε έτσι;» ρώταγε ο φοροεισπράχτορας κι απάντηση δεν έπαιρνε, παρά μόνο φωνές και αναστενάγματα. Ώσπου : «αχ κακομοίρη μου, δεν έμαθες τι πάθαμε, αρρώστια θανατερή έπεσε στο χωριό μας. Κολλήσαμε ο ένας με τον άλλονε και πάμε χαμένοι. Τους μισούς μοναχά βλέπεις εδώ, οι άλλοι μας άφηκαν χρόνους. Κρεμάσαμε πάνω μας χελώνες γιατί μας είπανε ότι είναι το μόνο αντίδοτο για να μη μας πιάσει το κακό, αλλά και πάλι εδώ που τα λέμε σίγουρο δεν το χουμε! Κάτσετε να σας φορέσουμε και σε εσάς από μία μπας και σας λυπηθεί ο Θεός κι έχετε και φαμελιές δόλιοιιιι»! Και πριν προλάβουν αυτοί να συνέλθουν από το φόβο… τσουπ «παρασημοφορούν» πρώτα το φοροεισπράχτορα και κατόπι το χωροφύλακα με μια χελώνα τον καθένα!!! Αλλά που να βρουν τόπο να σταθούν εκείνοι! Πανικόβλητοι, το κόβουν τρεχάλα στον ανήφορο, μπροστά ο φορατζής και ξοπίσω ο χωροφύλακας, γίνηκαν λαγοί φτάνοντας ως… τα Λεπιανά! Ακόμα τρέχουν!

Τώρα βέβαια, μέρες που ‘ναι κιόλας με τα χαράτσια, δεν ξέρουμε τι ιδέες σας βάζουμε στο μυαλό, αλλά αυτοί είναι οι πανέξυπνοι Τοπολιανίσιοι. Καλημέρα συμπατριώτες.

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

1 ΧΡΟΝΟΣ "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"...

2012-02-01T20:05:00.001+02:00

Με ένα εγκάρδιο και ειλικρινές ευχαριστώ…

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Κοσμογονία

2012-01-27T02:43:00.001+02:00

Χιονισμένες απόκρημνες κορφές λογχίζουν την πανάρχαια ουράνια σκέπη. Τούτα τα όρη, αθάνατοι γίγαντες, κουβαλούν αιώνες στους κατάλευκους ώμους τους όλη την ανυπότακτη ομορφιά της γης. Λευκά και τα συναισθήματα ξεχύνονται σαν αφρισμένα ξέπλεκα ποτάμια σμίγοντας με τον αγέρα σε ένα χορό μεγαλοσύνης που σκορπίζει τη ζωογόνο πνοή του βουνού στις ελατοσκέπαστες μοναχικές πλαγιές. Αργόσυρτη σιωπή κεντάει το λευκό υφαντό και η ψυχή, άγγελος του χιονιού, βαθαίνει και έτσι σαν ύμνος γαλήνιος παραδίδεται στο παρθένο καταφύγιο της αρμονίας...

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Απόηχοι

2012-01-21T20:52:00.000+02:00

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Παραδοσιακόν

2012-01-19T18:47:00.001+02:00

"Παιδιά πήρ΄ο χεινόπωρος, παιδιά πήρ’ ο χειμώνας,

πέσαν τα φύλλα απ’ τα κλαριά, ξεσκιώσαν τα λημέρια.

Παιδιά μου να σκορπίσουμε, να γίνουμε μπουλούκια,

πιάστε τους φίλους τους πιστούς και τους πιστούς κουμπάρους.

Παιδιά μ’ να ξεχειμάσουμε και τούτον το χειμώνα."

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Μέθεξη

2012-01-15T00:13:00.001+02:00

Με έναν αόρατο αυλό χορεύουν οι αιθέριες νεράιδες του νερού,

επάνω στου αστραφτερού ανέμου την κρυστάλλινη γυαλάδα.

Κι έτσι ο αγαπημένος ουρανός ξαπόστασε στο φως να καμαρώσει τα πλάνα αερικά,

και υποκλίθηκε με προθυμία το ανάγλυφο φυτεύοντας αντικατοπτρισμούς στους κήπους της φαντασίας.

Ένα μόνο χρώμα αγκαλιάζει τη λεύτερη σιωπή,

και ας αργεί η μουσική των παγωμένων λουλουδιών να φτάσει μέχρι εδώ.

Βουβά μαντεύεις τον έρωτα για ζωή,

είναι που η ομορφιά σκέπασε τα χνάρια από την περπατησιά της καταστροφής.

Στη λίμνη των Κρεμαστών

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Το βλέμμα της μνήμης

2012-01-11T21:10:00.000+02:00

"Τα θεμέλιά μου στα βουνά

και τα βουνά σηκώνουν οι λαοί στον ώμο τους

και πάνω τους η μνήμη καίει

άκαυτη βάτος".

(Οδυσσέας Ελύτης)

Με το φακό του "Ευρυτάνα ιχνηλάτη"

Το ξεκίνημα του 1944, με τη γραφίδα της ΕΠΟΝ !

2012-01-07T00:00:00.008+02:00

Εφημερίδα: «ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΦΕΡΑΙΟΥ», φύλλο 5

1Γενάρη 1944

ΟΡΓΑΝΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΗΣ Ε.Π.Ο.Ν

Ένα σπάνιο Αντιστασιακό Ντοκουμέντο φέρνει σήμερα στο φως ο "Ευρυτάνας ιχνηλάτης". Για να είναι πιο ευανάγνωστα τα κείμενα που παρατίθενται, τα αντιγράψαμε από το πρωτότυπο. Διατηρήσαμε την ορθογραφία της εποχής. Όπου δείτε, εντός παρενθέσεως, ερωτηματικό, αυτό σημαίνει ότι είτε λείπουν λέξεις, είτε αυτές εύκολα εννοούνται από τα συμφραζόμενα. Ευχαριστούμε ολόψυχα το φιλικό blog "Αγρίνιο...γλυκές μνήμες" που μας παρείχε το πρωτότυπο από το οποίο παρουσιάζουμε αυτή τη σημαντική ιστορική αναφορά.

Ιδού:

Ξεκινώντας διαβάζουμε, στην προμετωπίδα της εφημερίδας, την παρακάτω ευχή:

Η «ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΦΕΡΑΙΟΥ» εύχεται σ’ όλους τους Νέους και Νέες, στους Γονιούς και Δασκάλους της Στερεάς Λεύτερο και Ευτυχισμένο το 1944.

Τα άρθρα:

ΚΑΤΑΧΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΝΤΟΠΙΑ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΠΕΙΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕ ΝΑ ΛΥΓΙΣΟΥΝ ΤΟ ΛΑΟ ΚΑΙ ΤΗ ΝΕΟΛΑΙΑ ΜΑΣ.

ΜΕ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΟΡΜΗ - ΓΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΕΣ ΝΙΚΕΣ

Εμπρός το 1944 να ολοκληρώσουμε τον αγώνα μας. Να κάνουμε την Ελλάδα Λεύτερη και Λαοκρατούμενη.

Έκλεισε (;) ένας χρόνος μεγάλων λαϊκών αγώνων μεγάλων λαϊκών νικών. Το 1943 ο χρόνος που ξεπετάχτηκε μεσ’ από τις φλόγες του ανταρτοπόλεμου η λεύτερη Ελλάδα, ο χρόνος που έγινε πραγματικότητα η ενότητα της νέας γενιάς που δημιουργήθηκε η ΕΠΟΝ, ο χρόνος της μάχης ενάντια στην πολιτική επιστράτεψη, ο χρόνος που αρχίσαμε την ανοικοδόμηση του τόπου μας με την αυτοδιοίκηση, ο χρόνος που η αντίδραση ξαμόλυσε τον εμφύλιο πόλεμο.

Το 43 κλείνει με σκληρές μάχες και στα δύο μέτωπα. Και με τον καταχτητή και με τη ντόπια αντίδραση που ενισχύεται και καθοδηγιέται από τον επίορκο βασιλιά. Βοηθόντας ο ένας τον άλλο βάζουν όλα τα μέσα μπρος για να πετύχουν τον κοινό σκοπό τους. Να τσακίσουν τον αγώνα του λαού και της νεολαίας μας.

Κι’ ανοίγει το 44 μ’ ολομέτωπη επίθεσή τους: Στρατιωτικές επιχειρήσεις ενάντια στον ΕΛΑΣ – τρομοκρατία στις πολιτείες και τα χωριά, συλλήψεις και δολοφονίες- επίθεση ενάντια στο ψωμί του λαού, ακρίβεια, λεηλασία, μαυραγοριτισμός για να εξοντώσουν το λαό και τη νεολαία μας, να τους εξαθλιώσουν και να τους κάνουν εύκολη λεία της πολιτικής επιστράτεψης που πάλι ξαναζωντάνεψαν.

Ανοίγει το 44 κι’ ο λαός μας κρατάει, ο ΕΛΑΣ είναι ανίκητος, το ΕΑΜ και η ΕΠΟΝ καθοδηγούν το λαό και τη νέα γενιά στον αγώνα ενάντια στην πείνα και στην τρομοκρατία ενάντια στην επιστράτεψη.

Μπαίνουμε στο 44 με ξεδιπλωμένη την ηρωϊκή σημαία της ΕΠΟΝ. Η κραυγή μας γεμίζει τον αέρα: Λευτεριά-Λαοκρατία. Η στρατιά μας πύρινη καίει τον καταχτητή και τους εθνοπροδότες. Η πνοή μας λάβα καυτή φτάνει στον εμπρηστή της εθνικής μας ενότητας στον επίορκο Γλύξμπουργκ για να του ταράζει τα όνειρά του για το ξαναγύρισμά του.

Με όλο μας το σφρίγος ριχνόμαστε στις μάχες του 44. Είμαστε οι επονίτες βγαλμένοι απ΄τη φωτιά του αγώνα, ατσαλωμένοι απ΄τη φωτιά του αγώνα. Η φωνή μας ακούγεται σε όλη τη Στερεά Ελλάδα : «Νέοι πάρτε στα χέρια σας τα τίμια όπλα του ΕΛΑΣ – Τσακίστε τους δήμιους του λαού, τους εμπρηστές των χωριών, τους πράχτορες του εχτρού στα χωριά μας, αγωνιστήτε ενάντια στην τρομοκρατία και στον πεμπτοφαλλαγγιτισμό. – Αγωνιστήτε για τη ζωή της νέας γενιάς και του λαού μας, για το ψωμί μας. Περιφρουρήστε τη σοδειά μας απ’ τη λεηλασία των Γερμανών, μην αφήσετε ούτε σπιθαμή άσπαρτη για να αντιμετωπίσουμε με τις ίδιες μας δυνάμεις την πείνα Ριχτείτε στην ανοικοδόμηση των χωριών μας με κοινωφελή έργα. Μετατρέψτε τη επιστράτεψη για τον καταχτητή σε εθνική επιστράτεψη για τον ΕΛΑΣ-Πυκνώστε τις γραμμές της ΕΠΟΝ.

Έτσι ενωμένοι θα κερδίσουμε τη μάχη του 1944. Θα κερδίσουμε μια λεύτερη λαοκρατούμενη ΕΛΛΑΔΑ, μια Ελλάδα της Λαϊκής Δημοκρατίας.

Ν΄ΑΝΟΙΞΟΥΝ ΟΛΑ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

Τα σχολειά άρχισαν κι΄ ανοίγουν. Οι επονίτες έδειξαν μεγάλη πρωτοβουλία. Βοήθησαν την αυτοδιοίκηση και έτσι πολλά σχολειά άνοιξαν. Πρέπει να ανοίξουν όμως όλα... Στα 3 χρόνια τώρα τα παιδιά του λαού στερήθηκαν και την πιο στοιχειώδη μόρφωση: Να μάθουν να διαβάζουν και να γράφουν. Αυτό ήταν μια συνειδητή επιδίωξη του καταχτητή. Να μας βυθίσουν στο σκοτάδι της αμάθειας. Μα τώρα τα σχολειά πρέπει να ανοίξουν ως τις 10 του Γενάρη. Είναι εθνικό καθήκο. Όλοι οι επονίτες να βοηθήσουν για να επισκευαστεί ή να βρεθεί το χτίριο. Όλοι να φροντίσουμε να πάνε τα παιδιά στο σχολείο.Ο λαός μας πρέπει να μορφωθεί γιατί θα γίνει πραγματικός κυβερνήτης του τόπου.

ΝΑ ΓΙΑΤΙ ΠΟΛΕΜΑΜΕ ΤΟΝ ΕΘΝΟΚΤΟΝΟ Ε.Δ.Ε.Σ ΤΟ ΚΕΦΑΛΙ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ.

Κοντά στ΄ άλλα προηγούμενα ντοκουμέντα που δημοσιέψαμε στα προηγούμενα φύλλα, παραθέτουμε ακόμα ένα απόσπασμα από τα πιο μυστικά έγγραφα που κατάσχαμε μέσα στο προσωπικό αρχείο του Ζέρβα. Είναι παρμένο από γράμμα του Πολύβιου προς το Ζέρβα της 25/9/43.

Κάθε σχόλιό μας περιτεύει αφού μόνο του το γράμμα, ρίχνει περισσότερο φως στην υπόθεση του ΕΔΕΣ, του κεφαλιού της αντίδρασης.

«Μέγας κίνδυνος απειλεί τον ΕΔΕΣ κι’ εν γένει την προσπάθειαν του αγώνος σου εκ μέρους Παπαγεωργίου και Παπαθανασοπούλου, ο οποίος απελύθη προ εβδομάδος κατόπιν προσωπικής εγγυήσεως Ράλλη. Οι δύο ούτοι εμφανιζόμενοι ως εκπρόσωποι του ΕΔΕΣ συνεργάζονται αμέσως με Ράλλην-Ταβουλάρην, εμμέσως με Γκεσταπό εις τον αγώνα κατά κομμουνισμού. Φαίνεται ότι η αποφυλάκισίς των εγένετο υπό τους όρους αυτούς…… Εν παράνομον τυπογραφείον κατασχεθέν υπό της Γκεσταπό, παρεδόθη προς τους ανθρώπους Παπαγεωργίου-Παπαθανασοπούλου ίνα εκτυπούνται φυλλάδια του ΕΔΕΣ!..... Δυστυχώς το ΚΚΕ και το ΕΑΜ ήρχισαν να πληροφορούνται τα γεγονότα και θα τα εκμεταλευτούν πολύ εις τα μάτια του λαού και των Άγγλων.. Και όλ’ αυτά γίνονται ολίγον καιρό προ της απελευθερώσεως».

Τα υπολείμματα του Ζέρβα

Έξω από τα Γιάννενα ο ΕΛΑΣ έδωσε μάχη με τα τελευταία υπολείμματα του Ζέρβα που προστατεύονταν από τους γερμανούς. Αιχμαλώτισε 200 και σκότωσε 100. Σχετικά με την τύχη του Ζέρβα, οι πληροφορίες δεν ξεκαθαρίστηκαν ακόμα τελείως. Ενδέχεται ή να σκοτώθηκε στην υποχώρησή του, ή να διέφυγε με 10 δορυφόρους του στ’ αφεντικά του τους Γερμανούς μέσα στα Γιάννενα.

ΕΠΙΟΡΚΕ ΓΛΥΞΜΠΟΥΡΓΚ Είσαι ο εμπρηστής της Εθνικής Ενότητας

Δημοσιεύουμε μερικά χαρακτηριστικά αποσπάσματα απ’ το φλογερό άρθρο της «Νέας Γενιάς» φυλ 14-4]11]1943.

-«Ήρθες στην Ελλάδα ύστερα από το γνωστό ψεύτικο και τρομοκρακτικό δημοψήφισμα. Ορκίστηκες να κρατήσεις το σύνταγμα και σε λίγο το καταράκωσες, επίορκε. Συναιτερίστηκες, τύρανε, με τον ενσαρκωτή της κακίας και της πολιτικής ατιμίας του Μεταξά και εγκαταστήσατε στην πατρίδα μας το φασισμό στην πιο άγρια του μορφή.

………….. Με όργανά σου εκεί τη νέα σου κυβέρνηση, κι’ εδώ τους εθελόδουλους στυλοβάτες, βάδισες το γνωστό σου δρόμο της τρομοκρατίας. Αντιεαμική εκστρατεία με τον μπαμπούλα του κομμουνισμού, διάσπαση του απελευθερωτικού αγώνα μας, κήρυγμα εμφύλιου σπαραγμού είναι το έργο σου εδώ. Κι’ εκεί στην Αίγυπτο, λογοκρισία και παρεμπόδισμα συγκεντρώσεων, απαγόρεψη εράνων για τους ηρωϊκούς αντάρτες μας, συλλήψεις και καταδίκες στα στρατοδικεία δημοκρατικών αξιωματικών και φαντάρων…

…Αλλά έχεις ακόμα το θράσος να παρουσιάζεσαι και εγγυητής για την τάξη και την ησυχία του ελληνικού λαού, συ, ο στραγγαλιστής του λαού, ο τοποτηρητής και πρόμαχος των εκμεταλλευτών του λαού, ο υπερασπιστής και σύντροφος των μεγαλοκαρχαριών, συ, που δεν δίσταξες να αιματοκυλίσεις την πατρίδα μας, για να ξαναγίνεις ο αφέντης μας, συ, ο πιο επικίντυνος ταραξίας ο διασπαστής του απελευθερωτικού και λαολυτρωτικού αγώνα μας, ο εμπρηστής της εθνικής μας ενότητας.

Ο αγώνας μας, λοιπόν, εναντίον σου είναι εθνικός αγώνας. Και δεν θα καταθέσουμε μιαρέ τα όπλα, πριν μαζί με όλους τους λαούς συντρίψουμε το κεφάλι του φασισμού και το δικό σου το κεφάλι».

ΕΜΠΡΟΣ ΝΑ ΒΓΑΛΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΚΑΛΥΤΕΡΟΥΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΤΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ.

Μέχρι τις 10 του Γενάρη θα γίνουν σε όλη τη λεύτερη Ελλάδα καινούργιες εκλογές για την ανάδειξη των οργάνων της Αυτοδιοίκησης σύμφωνα με τις ολοκληρωμένες διατάξεις του κώδικα για την Αυτοδιοίκηση και τη Λαϊκή Δικαιοσύνη.

Στις εκλογές θα ψηφίσουν κι’ όλοι οι νέοι και νέες που έκλεισαν τα 17 τους χρόνια κι’ έχουν δικαίωμα να εκλεγούν όλοι οι νέοι κι’ οι νέες που έχουν κλείσει τα 20 χρόνια τους.

Όλοι οι Επονίτες κι’ οι Επονίτισες πρέπει να κινητοποιηθούν και να δώσουν όλες τους τις δυνάμεις για την καλύτερη διεξαγωγή των εκλογών.

Για να πάρουν μέρος όλοι σ’ αυτές και για να εκλεγούν στις επιτροπές οι καλύτεροι του χωριού και μαζί μ’ αυτούς οι άριστοι νέοι και νέες του χωριού. Για να μη δημιουργηθούν παρατάξεις, αλλά αμερόληπτα να ψηφίσουν όλοι οι κάτοικοι.

Η καλή διεξαγωγή των εκλογών είναι ένα απ’ τα πιο βασικά μας καθήκοντα, για τη μεγαλύτερη Εθνική Ενότητα για την πρόοδο του θεσμού της Αυτοδιοίκησης που είναι η Λαοκρατία εφαρμοσμένη στις σημερινές συνθήκες.

ΕΠΟΝΙΤΕΣ ΚΙ’ ΕΠΟΝΙΤΙΣΕΣ

Πρωτοστατήστε για την καλύτερη διεξαγωγή των εκλογών. Διαφωτίστε όλους τους συγχωριανούς σας για να εκλέξουν αμερόληπτα τους καλύτερους του χωριού. Πάρτε μέρος εσείς υποδειγματικά στις εκλογές.

Επονίτικα σκίτσα

ΣΤΡΑΤΟΣ ΗΡΩΩΝ

Ο παπούλης απ’ την Ανατολική Φραγκίστα. Ο ήρωας πολεμιστής, αντάρτης του ΕΛΑΣ. Ο Κώστας Σακκάς. Χτυπούσε στις τελευταίες επιχειρήσεις της Απιδιάς, τους γερμανούς επιδρομείς. Ήταν αλύγιστος στο πλευρό μας. Με τα εγγόνια του και δυσεγγόνια του. Έμεινε ως το τέλος της μάχης κι’ έπεσε.

Μα μένεις για πάντα στην καρδιά μας παπούλη. Σου’δωσε και σένα φτερά ο Λαϊκός μας στρατός. Σου’δωσε τόση δύναμη π’ ακόμα και στα ογδόντα σου χρόνια στάθηκες πλάι στα παλληκάρια μας, όμοιος κι’ εσύ, λεβέντης, με το (σ.σ. σβησμένη λέξη) και τ’ όπλο στο χέρι- ο μαχητής της λευτεριάς και της λαοκρατίας, φλογερός εκδικητής στους φασίστες και στα σκυλόψαρα.Τέτοιος στρατός ηρώων είναι ο ΕΛΑΣ. Γιατ’ είναι λαογέννητος. Γιατί παλεύει για τα ωραιότερα ιδανικά της πατρίδας μας. Γιατί με το αίμα του θέριεψε τον αγώνα του λαού και της νεολαίας και με τους συμμάχους μας ετοιμάζει στον καινούργιο χρόνο τη λευτεριά και τη δικαιοσύνη στην ανθρωπότητα. Να παπούλη πως η θυσία σου, οι θυσίες μας, γίνονται τάφος στο σάπιο πτώμα του φασισμού.

Είσαι ο άξιος παπούς, άξιος εγγονιών.

Ένα αετόπουλο στη μάχη της Αράχωβας, ήταν προμηθεφτής οπλοπολυβόλου κι’ έμεινε το ίδιο με σένα ως το τέλος παρά την επιμονή των μεγάλων να φύγει.

Στο Κάψη, στον Άγιο Σώστη, στη Μακρακώμη, επονίτες και επονίτισες πολέμησαν γενναία, βοηθούσαν με κίνδυνο της ζωής τους, τούς αντάρτες μας μεταφέροντας πολεμοφόδια, τρόφιμα ρούχα.... απ’ τα εχτρικά βόλια, ο επονίτης (σ.σ. εδώ λείπει λέξη, ίσως το μικρό όνομα του ήρωα) Λιακόπουλος του 1^ου Ταγμ. -....δας (σ.σ. ίσως Φωκίδας, κι εδώ λείπει μικρό τμήμα του εγγράφου) έπεσε εκεί ηρωϊκά.

Αλλά και με κάθε τρόπο έδειξε και δείχνει η νέα γενιά της Στερεάς πόσο θα σταθεί ολόπλευρα στο πλάι του ηρωϊκού μας ΕΛΑΣ. Το αναρρωτήριο των ανταρτών, που με την πρωτοβουλία επονιτισών λειτουργεί στη Φωκίδα, το δέμα του αντάρτη που φτιάνουνε στον Κλ…. (σ.σ. μάλλον εννοεί τον Κλειτσό Ευρυτανίας;) και σ’ άλλα χωριά. Έτσι δουλεύουν τα εγγόνια του Κώστα Σακκά.

Ο Νέος χρόνος θα μας βρει πιο αφοσιωμένους και πρόθυμους στο λαϊκόν μας στρατό. Ατσάλινους (σ.σ. λείπει μία λέξη), - ενισχυτές σε μάλλινα, τρόφιμα και σε φάρμακα.

Τα φλογερά γεράματα και τα πυρινα νιάτα σφίγγουν τα χέρια για τη λευτεριά και τη λαϊκή δημοκρατία.

Με σεβασμό στις μνήμες και στους αγώνες του λαού μας

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Σκέψου...

2012-01-03T04:58:00.001+02:00

"Θα αρχίσεις ποτέ να καταλαβαίνεις τη σημασία που έχει το έδαφος κάτω από τα πόδια σου; Από ένα κόκκο άμμου έως ένα μεγάλο βουνό, όλα είναι ιερά. Το χθες και το αύριο υπάρχουν αιώνια σε αυτή την ήπειρο. Εμείς οι ιθαγενείς είμαστε οι φύλακες αυτού του ιερού τόπου"!

(Ινδιάνικη ρήση)

Ατενίζοντας από την κορυφή της Χελιδόνας - Ευρυτανία!

Με το φακό του "Ευρυτάνα ιχνηλάτη"

2012 φωτεινά μονοπάτια...

2012-01-01T15:03:00.005+02:00

Τo blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης" εύχεται, σε όλους τους φίλους και φίλες, ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ.

- Με υγεία και πίστη στις δυνάμεις μας για ένα καλύτερο αύριο.

- Με ψυχή και σθένος σαν τα αλύγιστα Ευρυτανικά βουνά μας.

- Με θαρραλέα αγωνιστική στάση απέναντι στη ζωή και τα προβλήματα.

- Με ψηλά το κεφάλι και ζωντανή την ελπίδα, κόντρα στην κατήφεια και στη μοιρολατρία που πάνε να μας επιβάλλουν όσοι μας θέλουν να περπατάμε σκυφτοί .

- Με την αλληλεγγύη, αναμεταξύ μας, σύντροφο πιστό.

- Με τη συλλογικότητα, συνοδοιπόρο μας

- Για τη "ρεβάνς" στην κλεμμένη μας ζωή.

- Για να ευοδωθούν οι ελπίδες του καθενός μας, μα και όλων μαζί.

- Για να διεμβολίσει το φως του δίκιου το σκοτάδι του άδικου.

- Για να βαδίσουμε στα φωτεινά μονοπάτια των ονείρων και των προσδοκιών μας.

Χωριάτικα Χριστούγεννα

2011-12-23T04:08:00.012+02:00

Αφηγείται η κυρά-Λένη…

Παιδιά μου να ξέρετε ότι όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος τόσο ο νους του γυρίζει στα παλιά σαν τ’ αλαργινό πουλάκι που ψάχνει ξανά για την πρώτη του φωλιά. Εκείνα τα Χριστούγεννα που έχουν χαραχτεί πολύ βαθιά στη δική μου μνήμη ήταν αυτά που έζησα σαν παιδί, και λίγο πιο μετά σα νέα, τα πρώτα χρόνια μετά το 1950. Το '50 με τον «επαναπατρισμό» γυρίσαμε ξανά στα χωριά μας. Από το '47 μας είχε διώξει κακήν κακώς ο στρατός γιατί πολλά χωριά της Ευρυτανίας ήτανε ανταρτοχώρια και το κράτος δεν ήθελε να βρίσκουν οι αντάρτες μας αποκούμπι και ψωμί από τους χωρικούς. Σκορπίσαμε, τότε, στους πέντε ανέμους, άλλοι στην Αθήνα, άλλοι στ’ Αγρίνιο, άλλοι μέσα στο Καρπενήσι και όπου βάζει ο νους. Όταν επιστρέψαμε -όχι όλοι- κοιτάγαμε να ξαναστήσουμε νοικοκυριό απ’ το τίποτα! Εμείς ήμασταν ορφανά, αφού ο πατέρας μας χάθηκε άδικα στα δίσεκτα εκείνα χρόνια και η μάνα μας η ηρωίδα άνοιξε τις φτερούγες της σαν περιστέρα και μας προστάτεψε και μας ανάστησε τίμια. Ξέρω, ξέρω, θέλετε να μάθετε κι’ άλλα για τότε, όμως τούτα θα σας τα πω άλλη φορά, σας το υπόσχομαι. Σήμερα θα σας μιλήσω για τα Χριστούγεννα και πως τα ζούσαμε εκείνα τα χρόνια.

Από το φθινόπωρο τα προσμέναμε πως και πως και περισσότερο εμείς τα παιδιά. Πώς να μην τα περιμένουμε, αφού τα Χριστούγεννα ήταν η γιορτή της ξεγνοιασιάς και μικροί μεγάλοι ξέραμε ότι τις μέρες εκείνες θα παίρναμε χαρά που τόσο την είχαμε ανάγκη εκείνα τα δύσκολα τα χρόνια. Θυμάμαι, λοιπόν, που το φθινόπωρο βγάζαμε, από κάτι ψευτοααμπελάκια στις πατωσιές και από κάτι κληματαριές, το μούστο που τον βάζαμε μέσα σε ξύλινα βαρελάκια. Η μητέρα μας έβγαζε λίγο κρασάκι και έφτιαχνε και μουστοκούλουρα. Οι άντρες του χωριού βγάζανε το τσίπουρο κι εκεί να δείτε γλέντι και τραγούδι και ας είχαμε μαύρη φτώχεια. Πιο πολύ όμως θυμάμαι τα φθινοπωρινά νυχτέρια με τα «ξεφλουδίσματα»! Αραδιάζαμε σωρό τα καλαμπόκια σε ένα δωμάτιο, εκεί μέσα στα φτωχόσπιτά μας, μαζεύονταν και οι γειτόνοι τα βράδια και καθόμασταν όλοι μαζί ολόγυρα και τα ξεφλουδίζαμε ως αργά. Πολλές φορές πιάναμε και το τραγούδι, φτιάχναμε και κανένα γλυκό, χαλβά ας πούμε, μερικοί βράζανε μέχρι και τραχανά! Οι άντρες σιάχνανε τα τσιγάρα τους στο φύλλο του καλαμποκιού, αυτό το μέσα-μέσα που ήτανε λεπτούλι και ψιλό. Έτσι τα κάνανε τότε τα τσιγάρα τα στριφτά, με λίγο καπνό που βάζανε στην άκρη στο χωραφάκι τους. Τα «ξεφλουδίσματα» κρατούσανε πέρα ως το Νοέμβρη. Είχαμε και τη σπορά, για να βγάζουμε και λίγο σιτάρι στα ορεινά μέρη μας!

Σαράντα μέρες πριν από τα Χριστούγεννα ξεκίναγε και η νηστεία. Εδώ που τα λέμε αναγκαστική πιο πολύ ήτανε, μπας κι είχαμε τότε κρέατα κάθε μέρα; Που και που τρώγαμε κρέας. Κάθε οικογένεια μεγάλωνε, τότε, κι ένα γουρουνάκι για τα Χριστούγεννα. Το ταΐζαμε καλαμπόκι, τριφύλλι, διάφορα χορτάρια του βουνού, όλο υγιεινές τροφές. Μια φορά με ρώτησαν κάποιοι νέοι σαν εσάς, αν του δίναμε και αποφάγια. Και τους είπα: «που να βρεθούν βρε παιδιά μου για να δώσουμε και στο γουρουνάκι, πείνα υπήρχε τότε, όχι περίσσευμα»!!! (γέλια).

Την προπαραμονή της μεγάλης γιορτής κάποιοι έμπειροι χωριανοί ετοίμαζαν το γουρουνάκι και το άφηναν λίγο να σιτέψει. Μετά φτιάχνανε από τα έντερα τα λουκάνικα με λίγο πράσo μέσα, αλατάκι, πιπεράκι, και τα κρεμάγανε στο κατώι. Εμείς πηγαίναμε στη βρύση και πλέναμε καλά-καλά το κρέας με το καθαρό τρεχούμενο νερό. Το κόβαμε σε λωρίδες, το αλατίζαμε με χοντρό αλάτι, το παστώναμε δηλαδή, μέσα σε ξύλινα δοχεία, τις καρδάρες, για να διατηρείται. Όταν θέλαμε να μαγειρέψουμε, βγάζαμε μια λωρίδα, την ξαλατίζαμε και τη μαγειρεύαμε. Το λίπος το βάζαμε μέσα σε ένα καζάνι σε φωτιά δυνατή και το ανακατεύαμε καλά-καλά με ξύλινες κουτάλες. Αυτό έλιωνε και κατόπιν το αδειάζαμε σε κάποιο καθαρό δοχείο και το χρησιμοποιούσαμε για βούτυρο. «Γλίνα» το λέγαμε. Μερικά μικρά κομματάκια κρέας που απέμεναν μαζί με λίπος, αυτά ήτανε οι «τσιγαρίδες». Ωραίες γινότανε, λουκούμι, μακάρι να είχαμε καμία τώρα δα που μιλάμε! Τίποτε δεν πήγαινε χαμένο εκείνα τα δύσκολα χρόνια, όλα τα αξιοποιούσε ο κόσμος. Αφού να φανταστείτε την κύστη του ζώου, την «κατρίτσα» που λέγαμε, την παίρναμε για «δώρο» εμείς τα παιδιά, τη φουσκώναμε και παίζαμε μπάλα. Τέτοιες μπάλες είχαμε τότε και κάτι άλλες φτιαγμένες από τυλιχτά κουρέλια. Για τα κοριτσάκια σκαρώνανε κάποιες πάνινες κούκλες, από κουρελάκια κι’ αυτές!

Θυμάμαι και το Χριστουγεννιάτικο τοπίο στην Ευρυτανία. Τι να σας πω παιδιά μου! Όσοι μεγαλώνετε στις πόλεις τέτοια ομορφιά δεν έχουν δει τα μάτια σας. Τότε, εκείνα τα χρόνια, έκανε και χιόνια πολλά, μπόια ολόκληρα. Να πέφτουν αργά- αργά οι άσπρες πεταλουδίτσες και να ντύνουν τον τόπο όλο. Έβλεπες τα έλατα, χιλιάδες δέντρα, στολισμένα στα ολόλευκα, τις βελανιδιές να καμαρώνουν σα νυφούλες μέσα στα άσπρα πέπλα τους και τα ψηλά βουνά ολόγυρα βαρυφορτωμένα από το χιονιά. Και η παγωμένη αστροφεγγιά να σου γαληνεύει την ψυχή. Σαν παραμύθι, ήτανε! Και τα τζάκια μας να καπνίζουν και να σκορπάνε τη μοσχοβολιά από το καμένο ξύλο. «Ο καλός ο νοικοκύρης το χειμώνα χαίρεται», έτσι λέγαμε οι παλιοί.

Παίρναμε και κάποιο ελατάκι από το πυκνό δάσος του χωριού και φτιάχναμε το χριστουγεννιάτικο δέντρο μας. Μη φανταστείτε λαμπιόνια και πολύχρωμες μπάλες και φανταχτερά στολίδια. Δεν είχαμε τότε τέτοια, ούτε ρεύμα δεν υπήρχε στα χωριά της Ευρυτανίας. Στήναμε στον οντά το ελατάκι και το γεμίζαμε τούφες-τούφες βαμβάκι. Αυτό ήταν, αλλά η ομορφιά του δεν συγκρίνονταν με τίποτε!

Την παραμονή βγαίναμε τα παιδιά για τα κάλαντα των Χριστουγέννων. Ξεκινάγαμε παρεούλες- παρεούλες, με κάτι πηρουνάκια και ντενεκάκια αντί για τρίγωνα, και από την κορφή του χωριού φτάναμε μέχρι κάτω στα τελευταία σπίτια, τραγουδώντας: «Καλήν ημέρα άρχοντες κι αν είναι ορισμός σας, Χριστού τη θεία γέννηση να μπω στ’ αρχοντικό σας…». Και στο τέλος «σ’ αυτό το σπίτι που ’ρθαμε πέτρα να μη ραγίσει κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χρόνια πολλά να ζήσει»! Όλοι μας καλοδέχονταν και τα χεράκια μας γέμιζαν κουραμπιέδες, καρύδια, ρόδια, μήλα και καμιά δεκαρούλα.

Το προηγούμενο βράδυ των Χριστουγέννων ετοιμάζαμε όλοι μαζί και τα φαγητά μας. Φτιάχναμε και το «Χριστόψωμο» που ήτανε μια ζυμωτή κουλούρα με ένα ολόκληρο καρύδι στη μέση. Επάνω κάναμε σχεδιάκια χρησιμοποιώντας τις «κουπίτσες» από το βελανίδι. Κάποιες άλλες φορές, η μητέρα μας το ομόρφαινε πατώντας το με μια ξύλινη σφραγίδα που την έχω ακόμη για ενθύμιο.

Τη μέρα των Χριστουγέννων, στις 5 το πρωί, ανηφορίζαμε για την εκκλησία με τα φαναράκια, αυτά με το λαδάκι και το φυτίλι, στα χέρια. Σαν πυγολαμπίδες έφεγγαν μέσα στα χιόνια τούτα τα φαναράκια. Η μεγάλη λειτουργία των Χριστουγέννων ήταν σημαντικό γεγονός, γιατί είχαμε και την ευκαιρία να ανταμώσουμε όλοι οι χωριανοί ακόμη κι από τους πιο μακρινούς μαχαλάδες, για να πούμε τα νέα μας και να χαρούμε με αυτή την επικοινωνία.

Ύστερα κατεβαίναμε στα σπίτια μας, για το γιορτινό τραπέζι! Με τις πίτες, τις πρασόπιτες, τις τυρόπιτες και το χοιρινό με το καρμπολάχανο ή τις πατατούλες, με το κρασάκι μας και την καλή παρέα μας. Οι νοικοκυραίοι καψάλιζαν και ένα κλαδάκι από πουρνάρι στο τζάκι λέγοντας κάποια ευχή, το ίδιο έκαναν και οι μουσαφιραίοι, για το καλό! Πολύ όμορφα ήτανε εκείνη τη μέρα! Τα απογεύματα πηγαίναμε επισκέψεις στους Χρηστάδες και τις Χριστίνες. Εκεί γίνονταν τα καλύτερα ανταμώματα με ευχές, τραγούδια και πολύ κέφι.

Χαρά μεγάλη ήτανε τα Χριστούγεννα με οικογενειακή ατμόσφαιρα, αλλά να ξέρετε ότι πάντα στις χαρές υπάρχει και μια μελαγχολία. Για όσους δεν ήτανε κοντά μας, αυτούς που είχαν χαθεί στον πόλεμο που ήτανε πρόσφατος ή λίγο αργότερα με τους ξενιτεμένους που μας λείπανε πολύ. Κι εμένα τα αδέρφια μου τα αγαπημένα, τράβηξαν στην άλλη άκρη της γης, στην ξενιτιά, για να βοηθήσουν την οικογένειά μας. Αχ, και να ξέρατε πως περιμέναμε στις γιορτές εκείνη την καρτούλα με τις ευχές από τους δικούς μας στα ξένα, και που πάντα υπήρχαν μέσα και κάποια δολάρια για τη μάνα και τα αδέρφια. Χαρά που κάναμε!

Πηγαίναμε τότε, μόλις λαβαίναμε το γράμμα, τις μέρες των Χριστουγέννων, στα μαγαζιά στο Καρπενήσι και πιο πολύ εμείς τα κορίτσια για να αγοράσουμε κανένα φορεματάκι, παπουτσάκια, κάτι τέλος πάντων, να δείξουμε κι εμείς «τα κάλλη μας» στην εκκλησία, να μας δει κάποιος νεαρός να σκιρτήσει η καρδούλα του. Έτσι είναι οι νέοι πάντα, παιδιά μου, όση φτώχεια και να υπάρχει η αισιοδοξία τους συντροφεύει. Και έτσι να είστε κι εσείς, να μην φοβάστε τίποτε, να πολεμάτε για τη ζωή και να κοιτάτε πάντα μπροστά, να μη σας λυγάνε οι δυσκολίες.

Μεγάλο γούστο είχε με τους καλικάντζαρους. Εμείς τα παιδάκια τους μεγαλοποιούσαμε στη φαντασία μας και οι γεροντότεροι φρόντιζαν ακόμη πιο πολύ γι’ αυτό! Επειδή ήμασταν μες στη ζαβολιά μας λέγαν να καθόμαστε ήσυχα γιατί θα κατεβούν τα «καλικαντζούρια» απ’ το τζάκι και θα ‘χουμε… κακά ξεμπερδέματα. Θυμάμαι μια φορά που ήμασταν πιο μικρά και είχαμε αναστατώσει τον τόπο. Τότε η μητέρα κατάβρεξε κρυφά το τζάκι κι ύστερα μας το 'δειχνε λέγοντάς μας ότι ήρθαν οι καλικάντζαροι… προς νερού τους κι έσβησαν τη φωτιά! Για πότε χωθήκαμε στα κρεβατάκια μας και κουκουλωθήκαμε, που να σας τα λέω!

Όλη η βδομάδα μέχρι την Πρωτοχρονιά κύλαγε με ετοιμασίες για την αλλαγή του χρόνου. Οι μεγάλοι φρόντιζαν τα ζώα με τροφές, πιο πολύ με τριφύλλια από τα δεμάτια που είχαν μαζεμένα από το καλοκαίρι για τις δύσκολες μέρες του χειμώνα. Το χειμώνα, εδώ που τα λέμε, δεν είχαμε και πολλές αγροτικές δουλειές. Κάναμε και τα ωραία νυχτέρια μας μέσα στα σπίτια, αφού συνήθως είχε κρύο και χιόνια.

Ώσπου την παραμονή της Πρωτοχρονιάς τα παιδιά βγαίναμε πάλι για τα κάλαντα, τα πρωτοχρονιάτικα αυτή τη φορά: «Αρχιμηνιά κι Αρχιχρονιά, ψηλή μου δεντρολιβανιά κι αρχή καλός μας χρόνος, εκκλησιά με τ’ άγιο θρόνος. Αρχή που βγήκε ο Χριστός, Άγιος και Πνευματικός, στη γη να περπατήσει και να μας καλοκαρδίσει. Άγιος Βασίλης έρχεται, και δεν μας καταδέχεται, από την Καισαρεία, συ 'σαι αρχόντισσα κυρία…»

Νωρίς το βραδάκι της παραμονής, πηγαίναμε στη βρύση του χωριού και εκεί ρίχναμε ένα κερματάκι, ή σπόρους, κάνοντας ευχές. Λέγαμε: «όπως τρέχει το νεράκι σου βρύση μου να τρέχει η υγεία, η χαρά και η τύχη».

Το βράδυ οι άντρες διασκέδαζαν με κανένα χαρτάκι για το καλό, οι γυναίκες έφτιαχναν γλυκά και εμείς τα παιδιά, παίζαμε με την ψυχή μας. Το τζάκι ήτανε γεμάτο με ξύλα, τα μεζεδάκια σιγοψήνονταν στη θράκα, το τσίπουρο και το κρασάκι συνοδιά και όλοι μαζί λέγανε ιστορίες και τραγουδούσαν για να μπει χαρούμενα ο νέος χρόνος. Στις 12 τα μεσάνυχτα πατάγαμε κι ένα ρόδι για το γούρι. Ήταν έθιμο!

Το πρωί της πρωτομηνιάς πρώτα πηγαίναμε στην εκκλησία, όπου αλλάζαμε ευχές και τα κεράσματα: κανένα λουκούμι ή κάνα τσιπουράκι. Μετά γυρνούσαμε στα σπίτια μας για το πρωτοχρονιάτικο τραπέζι, όπου είχαμε πάλι χαρές και γλέντια. Κόβαμε και τη «βασιλόπιτα». Δεν είχαμε βέβαια τις σημερινές πολυτελείς βασιλόπιτες, αλλά τη δική μας την «αγιοβασιλιάτικη»! Τότε κάναμε την πίτα τη ζυμαρόπιτα, με καλαμποκάλευρο, βούτυρο, αυγά, πράσο και τυράκι. Βάζαμε μέσα για «τυχερά», ένα αχυράκι για να πάει καλά το νέο χρόνο η σοδειά, ένα φυλλαράκι πουρνάρι για να ‘χουν προκοπή τα ζώα και μια δεκαρούλα για την οικονομία του σπιτιού! Καλότυχος εκείνος που θα το ’βρισκε! Το βραδάκι πηγαίναμε για τις ευχές στους Βασίληδες και τις Βασιλικές. Οι άντρες χωριστά πρώτοι και αργότερα ακολουθούσαν οι γυναίκες μόλις τέλειωναν τις δουλειές του σπιτιού! Καρυδόπιτες, μπακλαβάδες, βραστά κάστανα πάνω στο τραπέζι, τσίπουρο και κρασί ήτανε τα κεράσματα για τις ονομαστικές εορτές.

Των Φώτων πάλι, ήτανε γιορτή μεγάλη. Την παραμονή των Θεοφανίων λέγαμε ξανά τα κάλαντα! Αυτό είναι ένα παλιό έθιμο που δεν το ξέρουν σήμερα τα παιδιά της πόλης. Τότε «τα λέγαμε» όμως με κάθε επισημότητα: «Σήμερα είναι τα Φώτα και ο Φωτισμός και χαρά μεγάλη και ο Αγιασμός.. Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό, κάθεται η Παναγία η Δέσποινα, με τα θυμιατούρια στα δάχτυλα. Και τον Αϊ Γιάννη παρακαλεί: Άγιε μου Γιάννη και Πρόδρομε, δύνασαι βαφτίσεις Θεού Παιδί, δύναμαι και θέλω και προσκυνώ και τον Κύριό μου παρακαλώ….» και παίρναμε πάλι το κατιτίς μας εμείς τα παιδιά.

Στις 12 το βράδυ είχαμε ένα έθιμο ότι «ανοίγουν οι ουρανοί» και οι ευχές μας θα γίνουν πραγματικότητα. Δεν κοιμόμασταν, περιμέναμε με λαχτάρα αυτή τη στιγμή. Βγαίναμε έξω να βλέπουμε τα αστέρια τ’ ουρανού και κάναμε την ευχή ή γράφαμε σε χαρτάκια ευχούλες και τα κρεμάγαμε από μια κλωστούλα στα κλαράκια στις αυλές μας, ώσπου να ξημερώσει. Ακόμη και σήμερα κρατάει αυτό το παλιό μας έθιμο.

Ανήμερα των Θεοφανίων οι νοικοκυρές άδειαζαν το παλιό νερό από τη βαρέλα και τη γέμιζαν με καινούργιο, της μέρας! Ο παπάς του χωριού στη λειτουργία άγιαζε με ένα κλωνί ξερό βασιλικό τον κόσμο. Ύστερα πέρναγε και ράντιζε τα σπίτια, τα μαντριά, τα ζωντανά και τα χωραφάκια.

Βέβαια των Φώτων είχαμε πάλι γιορτές, τους Φώτηδες, τις Φανίτσες και τους Φάνηδες κι έτσι κάναμε το γύρο σε όλους τους εορταζούμενους, για τα χρόνια πολλά. Του Αϊ Γιαννιού τα ίδια, αλλά έλα που άνοιγαν και τα σχολεία μας κι έτσι τέλειωναν και οι γιορτές της ξεγνοιασιάς!

Χάρηκα, παιδιά μου, που με κάνατε να θυμηθώ εκείνα τα χρόνια στο αγαπημένο μου χωριό. Οι νέοι πρέπει να ξέρουν για τις ρίζες των προγόνων τους και για τα παλιά τα έθιμα. Με συγκινήσατε που ψάχνετε να τα μάθετε και να τα μεταδώσετε για να μην χαθούν. Για το τέλος, θέλω να σας πω ότι τότε ήμασταν όλοι σχεδόν το ίδιο, τι είχες εσύ θα μου ‘δινες, τι είχα εγώ θα σου ‘δινα, όλοι παλεύαμε για τα ίδια πράγματα, πώς να τα φέρουμε βόλτα μέσα σε τόσες δυσκολίες. Ανταμώναμε τα βράδια, δεν υπήρχανε τότε τηλεοράσεις για να κάθεται ο καθένας μόνος του ξεκομμένος να κοιτάζει στο γυαλί! Έρχονταν οι γειτόνοι, πηγαίναμε κι εμείς σ’ αυτούς, κουβεντιάζαμε, πίναμε το κρασάκι μας και τραγουδάγαμε όλοι μαζί παρέα παλιά τραγούδια. Τέτοια πράγματα, όμορφα κι απλά. Είχαμε όμως πολύ μεγάλη αλληλεγγύη και αυτό είναι που μας βάστηξε! Γι’ αυτό παιδιά μου να θυμάστε ότι όταν κρατάτε το χέρι του συγχωριανού, του γείτονα, του φίλου, παίρνετε κουράγιο και δύναμη, για να αγωνιστείτε αντάμα για τη ζωή! Εύχομαι η Ελπίδα να σας συντροφεύει.

Χρόνια πολλά, καλή χρονιά σε όλους σας και πολλά χαιρετίσματα στους ξενιτεμένους μας που ποτέ δεν τους λησμονάμε.

Για το blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

“Κλέαρχος – Μικρό Χωριό”!

2011-12-18T04:03:00.015+02:00

Για πολύ καιρό η παραπάνω φράση αποτελούσε σύνθημα και παρασύνθημα, αντίστοιχα, των ανταρτών του ΕΛΑΣ Ευρυτανίας, προς τιμή του νεαρού νεκρού της θρυλικής μάχης του Μικρού Χωριού στις 18 Δεκέμβρη του 1942. 16χρονος μαθητής στο Γυμνάσιο ήταν ο "Κλέαρχος" (Κώστας Μπίρτσας) όταν παράτησε τα τετράδια και τα βιβλία για να αγκαλιάσει "τ’ άγιο τουφέκι" της λευτεριάς. Και γίνηκε σύμβολο και αετός στα λεύτερα ευρυτανικά βουνά μας!

Όμορφο Μικρό Χωριό

Το Μικρό Χωριό, ένα γραφικό ορεινό παραμυθάκι, βρίσκεται κουρνιασμένο στα 850 μέτρα, στην αγκαλιά της επιβλητικής Χελιδόνας. Από τα μισά του 15^ο αιώνα, αναπαύεται στις πλαγιές του βουνού, ατενίζοντας από εκεί την πανοραμική θέα στην κοιλάδα του Καρπενησιώτη ποταμού. Πολλοί ήταν οι ξενιτεμένοι στην Κωνσταντινούπολη, πολλοί όμως και οι ντόπιοι ζηλευτοί πετράδες. Ο Πουκεβίλ αναφέρει στις περιηγήσεις του το πανέμορφο Μικρό Χωριό με τις 30 οικογένειες. Σε αυτά τα υψώματα της Χελιδόνας, ήρθε στα 1823 κρυφά ο Μάρκος Μπότσαρης για να προετοιμάσει την επίθεση στο πολυπληθές τούρκικο ορδί που στάθμευε στο Καρπενήσι. Μαζί του πολέμησαν και Μικροχωρίτες! Εδώ, στην παλιά πέτρινη βρύση του χωριού, λέγεται ότι απίθωσαν το άψυχο σώμα του Μάρκου οι σύντροφοί του κατά τη διάρκεια της πορείας μεταφοράς της σωρού του προς το Μεσολόγγι, μετά την περίφημη μάχη του Κεφαλόβρυσου.

Τα περίτεχνα πέτρινα σπίτια, οι έξι βρύσες στην ωραία πλατεία με τα πλατάνια, η υπέροχη εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα με το ιστορικό καμπαναριό, τα παλιά ξωκλήσια του 19^ου αιώνα, το σχολείο που στεγάζει το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο, το Μνημείο Μνήμης αφιερωμένο στους εκτελεσθέντες από τους Ιταλούς, το Ηρώο του Κλέαρχου, το Μνημείο των θυμάτων της κατολίσθησης, η Βρύση του Μάρκου Μπότσαρη, η μικρή αλπική λιμνούλα, τα λαχταριστά ταβερνάκια και τα εξαιρετικά καταλύματα, και άλλα πολλά ακόμη, συνθέτουν την εξαίσια βουνίσια εικόνα του χωριού που παλεύει με το χρόνο και τη μοίρα μέσα στο ελατοσκέπαστο τραχύ τοπίο, αυτό με τους δασικούς δρόμους και τα μαγικά μονοπάτια που φτάνουν ως την κορφή της ξελογιάστρας Χελιδόνας!

Στα 1963, στις 13 του Γενάρη, μετά από 13 συνεχόμενες μέρες και νύχτες έντονης βροχόπτωσης, αποκολλήθηκε μεγάλο μέρος του βουνού καταπίνοντας τα 2/3 του παλιού χωριού μαζί με 13 ανθρώπους (πόσο μεταφυσικά "γρουσούζικο" φαίνεται να μοιάζει αυτό το "13" για τους Μικροχωρίτες)! Οι περισσότεροι σώθηκαν γιατί ήταν Κυριακή και βρίσκονταν στην εκκλησία. Πέντε χρόνια μετά οικοδομήθηκε, με έρανο, το Νέο Μικρό Χωριό σχεδόν δίπλα από το Παλιό, σε απόσταση μόλις 2 χλμ.

Σήμερα το Μικρό Χωριό (Νέο και Παλιό, με 124 και 83 σπίτια αντίστοιχα) αποτελεί έναν από τους πιο δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς της Ευρυτανίας μαζί βέβαια και με τα άλλα όμορφα χωριά της Ποταμιάς. Καμαρώνει, αντικρίζοντας απέναντι, και κάτω από την Καλιακούδα, το μόνιμο “ανταγωνιστή” του το ξακουστό Μεγάλο Χωριό!

Όμως το Μικρό Χωριό δεν είναι απλά ένας σαγηνευτικός ταξιδιωτικός προορισμός. Η περήφανη αντιστασιακή ιστορία του το κατατάσσει στο πάνθεον των ηρωικών χωριών του τόπου μας.

Η μαύρη σκλαβιά και η Αντίσταση

1941: Το Καρπενήσι βρίσκεται υπό ιταλική κατοχή. Τα περισσότερα χωριά της Ευρυτανίας θρηνούν νεκρούς από τον πρόσφατο ελληνοϊταλικό πόλεμο. Οι άπληστοι καταχτητές με ορισμένους ντόπιους συνεργάτες τους, δήθεν δραγουμάνους, που στην πραγματικότητα ήταν δωσίλογοι ντυμένοι με ιταλικές στολές (Τουρκοχρήστος, Κοροκίδας, Πατακιάς, Στέλας, Κιούσης κλπ) εξορμούν στην ευρυτανική ύπαιθρο και λεηλατούν, άλλοτε ευθέως και ξεδιάντροπα και άλλοτε με χυδαίους έμμεσους εκβιασμούς, τους χωρικούς. Ταυτόχρονα και διάφοροι άλλοι ξενόφερτοι μαυραγορίτες πηγαινοέρχονται κι αυτοί μέσα στην πόλη και στα χωριά μας και μαζί με τα τομάρια της ιταλικής διοίκησης εκμεταλλεύονται με χίλια δυό τερτίπια τον φτωχό κόσμο ληστεύοντας τις περιουσίες και τη λιγοστή σοδειά των κατοίκων που μέσα στη μαύρη φτώχεια τους έχουν να αντιμετωπίσουν και αυτά τα καθάρματα. Όποιοι τολμούν να αντιδράσουν; Δολοφονίες, ξυλοδαρμοί, βασανιστήρια, βιασμοί γυναικών, στρατοδικεία και φυλακίσεις, είναι στο πρόγραμμα με διάφορα φτηνά προσχήματα. Η σκλαβιά με ένα μαύρο συρματόπλεγμα τυλίγει το Καρπενήσι.

Τον Οχτώβρη του 1941 ομάδες πολιτών που προέρχονται κυρίως από το παράνομο ΚΚΕ Ευρυτανίας, οργανώνουν με θαυμαστή επιτυχία ένα μεγάλο πανευρυτανικό συλλαλητήριο στο Καρπενήσι, με σύνθημα "κανείς να μην πεθάνει από πείνα"! Απαιτούν 10% παρακράτημα από τους μαυραγορίτες για να πηγαίνει στις άπορες οικογένειες. Η πλατεία του Καρπενησίου γεμίζει από κόσμο και ομιλητές και οι ένοπλοι ιταλοί, έκπληκτοι με αυτή τη μεγαλειώδη αποφασιστικότητα του ευρυτανικού λαού, τα χάνουν και δεν τολμούν να αντιδράσουν. Μετά από πολλές δαιδαλώδεις προσπάθειες και κινητοποιήσεις, το αίτημα κερδίζεται και έτσι αρκετά τρόφιμα διαμοιράζονται στις πιο φτωχές οικογένειες. Έτσι γλίτωσε η Ευρυτανία το θάνατο από την πείνα. Περίπου εκείνο τον καιρό βρίσκεται εκεί και ο Άρης Βελουχιώτης που θεωρεί την αγαπημένη του Ευρυτανία ιδανική για την έναρξη του ένοπλου απελευθερωτικού αγώνα. Φυσικά θα συγκροτηθεί και το ΕΑΜ Ευρυτανίας. Οι πρώτες αντάρτικες ομάδες, ξεκινώντας από την καλύβα του Στεφανή στη Σπερχειάδα, ανηφορίζουν στο Καρπενήσι με λίγα πιστόλια και κάνα δυο γκράδες. Έτσι, λίγοι στην αρχή, όμως θαρραλέα και αποφασιστικά βγαίνουν στον αγώνα τα καλύτερα παιδιά του λαού μας με αρχηγό τον Άρη. Οργώνουν σαν τα αγρίμια τα βουνά, με στερήσεις, πείνα, κακουχίες, και χίλια βάσανα, αλλά δεν το βάζουν κάτω. Οργανώνονται, εξηγούν, στρατολογούν, εξοπλίζονται, βάζουν τη σπίθα στο μπαρούτι της περήφανης συνείδησης του λαού. Στις 7 Ιουνίου 1942 το πρώτο αντάρτικο σώμα με προμετωπίδα τη σημαία που γράφει "Ελεύθερη Ευρυτανία-ΕΛΑΣ" και με το τραγούδι "Μαύρη είναι η νύχτα στα βουνά" μπαίνει με επικεφαλής τον Άρη στη Δομνίστα. Αυτό ήταν! Ο αγώνας, που στην πορεία θα πάρει πελώριες διαστάσεις, ξεκινά! Τα ρυάκια θα μεταβληθούν σε ποτάμια και ο ΕΛΑΣ θα γίνει ο μεγάλος λαϊκός στρατός της Λευτεριάς και της Λαοκρατίας.

Στις 21 του Οχτώβρη 1942 στο Κρίκελλο Ευρυτανίας, ο Άρης με τους αντάρτες του δίνει την πρώτη σημαντική νικηφόρα μάχη σε όλη την κατεχόμενη Ευρώπη διαλύοντας μια ιταλική φάλαγγα. Επιτυχείς μάχες δίνονται και στη Χρύσω κι αλλού. Ο ΕΛΑΣ δε σταματά! Καταφέρνει, συνεχώς, αποφασιστικά χτυπήματα στους φασίστες καταχτητές και στους ντόπιους προδότες. Η ανάπτυξή του είναι αλματώδης. Κομβική επιτυχία της αντίστασης αποτελεί το μεγάλο επιτυχημένο σαμποτάζ στη γέφυρα του Γοργοποτάμου στις 25 του Νοέμβρη. Ο αγώνας μεστώνει κι ο ΕΛΑΣ σκορπάει την ατσάλινη δύναμη της λευτεριάς σε βουνά και λόγγους. Το τιμημένο αντάρτικο τουφέκι στέλνει περήφανα λυτρωτικά μηνύματα ξεσηκωμού και νέας ανάστασης! Έτσι το ηθικό του σκλαβωμένου λαού μας αναπτερώνεται. Η Ευρυτανία πάλλεται από επαναστατικό ενθουσιασμό και ο λαός πυκνώνει τις ελασίτικες γραμμές.

Η μάχη του Μικρού Χωριού

Η μάχη του Μικρού χωριού θεωρείται από τις σημαντικότερες στην αντιστασιακή εποποιία του τόπου. Τέτοιες μέρες ήταν, πριν από 69 χρόνια, όταν ο Άρης με τα πιο διαλεχτά παλικάρια του ΕΛΑΣ, περνά από το Μικρό Χωριό Ευρυτανίας, που διαθέτει έναν από τους πιο δυνατούς εαμικούς πυρήνες, και γίνεται δεκτός από τους κατοίκους με ενθουσιώδεις εκδηλώσεις. Η φήμη του λαϊκού απελευθερωτικού στρατού φτερουγίζει ήδη από άκρη σε άκρη σε ολόκληρη τη Ρούμελη με επίκεντρο πάντα την αδάμαστη Ευρυτανία. Στα πρόσωπα των παιδιών τους, των αδούλωτων ανταρτών, οι χωρικοί βλέπουν το συμπαραστάτη, τον αρωγό, τον απελευθερωτή από τη μαύρη κατοχή και γενικότερα από την αφόρητη εκμετάλλευση του παρελθόντος. Είναι ξημερώματα, όταν οι αντάρτες πληροφορούνται, από ένα σύνδεσμο στο Κλαψί, ότι δύο πολυπληθείς ιταλικές φάλαγγες (1000 άντρες, άλλες πηγές κάνουν λόγο και για 2000) ξεμύτισαν από το κατεχόμενο Καρπενήσι και κατηφορίζουν προς το Μικρό και το Μεγάλο χωριό, για επίδειξη δύναμης και αρπαγές στα χωριά. Υπάρχει και μία εκδοχή ότι οι Ιταλοί ειδοποιήθηκαν από κάποιον προδότη πρόκριτο και για την παρουσία των ανταρτών στην περιοχή! Να σημειώσουμε, εδώ, κάτι που έχει μεγάλη σημασία: πριν λίγες μέρες, στις 6 Δεκέμβρη 1942, είχε προηγηθεί η πυρπόληση και η λεηλασία της μαρτυρικής Χρύσως (85 σπίτια) κι η εκτέλεση 7 πατριωτών, καθώς και το κάψιμο, στις 10 Δεκέμβρη, του πανέμορφου ιστορικού χωριού των Αγράφων (250 σπίτια). Οι αντάρτες που βρίσκονται εκείνη την ημέρα στο φιλόξενο Μικρό Χωριό δεν ξεπερνούν τους 200, αλλά δεν πτοούνται. Με ενθουσιασμό και επαναστατική φλόγα αποφασίζεται αμέσως το χτύπημα του φασίστα καταχτητή που επελαύνει. Ο Άρης, με τη βοήθεια και των ντόπιων, μαθαίνει τα πάντα για την περιοχή, χαρτογραφεί, εποπτεύει και εξετάζει προσεκτικά τον τρόπο και το σημείο που θα λάβει χώρα η επιχείρηση.

Η ενέδρα στήνεται αριστοτεχνικά στη Ρεματιά, στο δρόμο πριν το Μικρό Χωριό στου "Τσίρη". Tην κομβική ρεματιά, όπως και τα πλαϊνά περάσματα, καθώς και κάποιες επιλεγμένες εξόδους διαφυγής, ελέγχουν διάσπαρτα ακροβολισμένα αντάρτικα τμήματα του "Λάμπρου" του "Νικηφόρου", του Νάκου Μπελή και του Νίκου Καρκάνη. Παρόντες, επίσης, στα πιο καίρια πόστα είναι ο ανθός του αντάρτικου, οι: "Θάνος", "Πελοπίδας", "Λευτεριάς", "Παπα-κουμπούρας" και άλλοι ακόμη. Ο Άρης μπροστάρης και συντονιστής!

Οι Ιταλοί της μίας φάλαγγας που βαδίζουν σε πυκνή πολεμική διάταξη, δέχονται ξαφνικά τα πρώτα πυρά των “Αρειανών” που τους χτυπούν σε απόσταση αναπνοής και με καλό οπτικό πεδίο. Πρώτος σωριάζεται ο επικεφαλής "γαλονάτος". Είναι ο Διοικητής του Συντάγματος Καρπενησίου! Το σύνθημα είχε ήδη δοθεί. Οι ΕΛΑΣίτες χτυπούν ακατάπαυστα και συντονισμένα και οι επιδρομείς φασίστες πέφτουν σαν τα στάχυα. Πανικόβλητοι οι Ιταλοί προσπαθούν να ανασυγκροτηθούν και σε λίγο αρχίζουν να ανταποδίδουν τα πυρά. Ταυτόχρονα, η άλλη εχθρική φάλαγγα, που έχει περάσει απέναντι, στο Μεγάλο Χωριό, εντοπίζει τις θέσεις των ανταρτών και "βάζει" με όλμους. Η μάχη μαίνεται, επικρατεί "χαλασμός Κυρίου", αντιβουίζουν οι ρεματιές, καίγεται ο τόπος από τα πυκνά πυρά των αντιμαχόμενων. Αλλά ο αντάρτικος αιφνιδιασμός αποδεικνύεται απόλυτα επιτυχημένος και οι καταχτητές παθαίνουν καθολική πανωλεθρία. Δεκάδες Ιταλοί κείτονται νεκροί, πληροφορίες κάνουν λόγο για 70. Από τους αντάρτες νεκρός είναι μόνο ένας : ο αλησμόνητος "Κλέαρχος" το 16χρονο ατρόμητο ανταρτόπουλο από το Περίβλεπτο Φθιώτιδας. Ο Κλέαρχος, σύμφωνα με μαρτυρίες συμπολεμιστών του, πρόλαβε μονάχα να πει: "αχ, τους κερατάδες, μες την καρδιά με χτύπησαν" και πέταξε για να συναντήσει τον Κατσαντώνη και τον Μπότσαρη. Ο θάνατός του συγκλόνισε βαθιά τους συντρόφους του. Με τo προσυμφωνημένο σύνθημα της σάλπιγγας, οι αντάρτες, μετά τη μεγάλη τους επιτυχία, αποχωρούν όπως ακριβώς προστάζει η δοκιμασμένη ταχτική του αιφνιδιασμού. Ξημερώματα βρίσκονται στα Φιδάκια, κατόπιν στην Αγία Βλαχέρνα και στις 20 του Δεκέμβρη περνάνε στο Παπαρούσι, φτάνουν στο φουσκωμένο Μέγδοβα από όπου, ομάδες- ομάδες, περνάνε με το "καρέλι" απέναντι το ποτάμι και καταλήγουν στο Μαραθιά όπου φιλοξενούνται στο σχολείο και σε σπίτια.

"Tο δόλιο το Μικρό Χωριό και πάλι ανταριάζει"...

Τα αιμοβόρα κτήνη του Μουσολίνι σκύλιασαν. Οι άνανδροι φασίστες ξεχύνονται στο "δόλιο το Μικρό Χωριό" και το πυρπολούν: σπίτια, αποθήκες, καλύβια, γίνονται παρανάλωμα του πυρός. Ληστεύουν όλα τα υπάρχοντα των κατοίκων που τα φορτώνουν σε καμιόνια. Πολλοί χωρικοί, γέροι, μανάδες και μικρά παιδιά καταφεύγουν στα γύρω βουνά παρακολουθώντας με σπαραγμό το βιός και τον κόπο τους να καίγεται και να λεηλατείται. Οι αδίστακτοι Ιταλοί όμως έχουν στο νου τους ακόμη πιο φρικιαστική συνέχεια.

Η ελεεινή επιχείρηση τρόμου ξετυλίγεται στην περιοχή. Και αφορά όχι μόνο το Μικρό μα και το γειτονικό Μεγάλο Χωριό. Συλλαμβάνουν κόσμο (ανάμεσά τους και κάποιους προκρίτους που δεν αποφάσιζαν να αποδράσουν έγκαιρα παρά τις προτροπές της τοπικής εαμικής οργάνωσης) και μέσα στο σχολείο τους υποβάλλουν σε ανείπωτα βασανιστήρια! Τους κρεμάνε με τριχιές, σπάνε χέρια και πόδια, βγάζουν μάτια με τις ξιφολόγχες, χαράζουν τα πρόσωπα των κρατουμένων, κι όλα αυτά για να προδώσουν οι χωρικοί τους αντάρτες, τα μαχόμενα παιδιά τους και τους συγχωριανούς τους. Αλλά οι περήφανοι Ευρυτάνες στέκουν παλικάρια και αλύγιστοι. Κανείς δεν μαρτυράει τίποτε! Οι βάνδαλοι δεν έχουν ιερό και όσιο. Παραμονές Χριστουγέννων, στις 24 Δεκέμβρη, βασανίζουν και καίνε ζωντανούς, τον αξιαγάπητο 42χρονο δασκαλόπαπα Δημήτρη Βαστάκη και τον ενωμοτάρχη Χ. Κατσίμπα.

Επιπλέον 11 κρατουμένους, Μεγαλοχωρίτες κυρίως αλλά και Μικροχωρίτες, τους οδηγούν έξω από το χωριό στη θέση Άνω Λόγγοβες και τους αναγκάζουν να σκάψουν ζωντανοί τους τάφους τους. Στη συνέχεια τους εκτελούν αναγκάζοντας με τη βία το χωριό να παρακολουθήσει το αποτρόπαιο θέαμα της κτηνωδίας τους. Ήταν οι : Γιάννης Καριοφύλλης δάσκαλος, Χρήστος Μέρμηγκας αρχίατρος, Δ. Ματσιούτας τηλεγραφητής, Ανδρέας Σιταράς, Δημ. Δασκαλάκης ανάπηρος, Θεόδωρος Οικονόμου ανάπηρος, Γιάννης Μεσίρης ανάπηρος, Βασίλης Παλιούρας επαγγελματίας, Κώστας Αραπογιάννης επαγγελματίας, Νίκος Κυρίτσης καφετζής, Χρήστος Φλέγκας μετανάστης. Ο αείμνηστος δάσκαλος Γιάννης Καριοφύλλης με υψωμένη τη γροθιά βροντοφωνάζει μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα: "ζήτω η Ελλάδα, ζήτω η ελευθερία", στέλνοντας ουρανόμηκες μήνυμα λεβεντιάς ως τα πέρατα του αγωνιζόμενου κόσμου! Έτσι με σφιγμένη τη γροθιά βρήκαν τον λεβέντη Ευρυτάνα κάποιοι στενοί συγγενείς και συγχωριανοί του!

Η θυσία των ηρώων έδωσε νέα τεράστια ώθηση στον αντιστασιακό αγώνα του τόπου μας και ο ΕΛΑΣ εγκαθιδρύεται πλέον παντού. Γίνεται ο φόβος και ο τρόμος του μισητού εχθρού καταφέρνοντας σημαντικά χτυπήματα στον καταχτητή. Οι Ιταλοφασίστες, δεν θα ξεμυτίσουν πάλι, μέχρι που -4,5 μήνες αργότερα- στα τέλη του Απρίλη 1943, θα αποχωρήσουν, για ασφάλειά τους, από το Καρπενήσι προς τη Λαμία. Τα χωριά ανασαίνουν, η πνοή της λευτεριάς και ο σπόρος της αναδημιουργίας ριζώνουν για τα καλά στον τόπο μας. Η Ελεύθερη Ελλάδα θα βρει την πιο έμπρακτη έκφρασή της στην ανταρτομάνα Ευρυτανία.

Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι στο Μικρό χωριό στεγάστηκε και το περίφημο Τυπογραφείο της Εθνικής Αντίστασης, αυτό το σπουδαίο επαναστατικό κέντρο πληροφόρησης, όπου τυπώνονταν πλήθος εφημερίδων της Ελεύθερης Ελλάδας των βουνών (πολλές από τις οποίες παρουσιάσαμε και θα συνεχίσουμε να παρουσιάζουμε από το blog μας) και το οποίο πυρπόλησαν παρακρατικοί επιδρομείς το 1946.

Επίσης, εδώ έδρασε και η νεαρή Επονίτισσα η Ναυσικά Φλέγκα-Παπαδάκη, η μετέπειτα γυναίκα του καπετάν Λευτεριά, η οποία οργανώνει τα πρώτα εθελοντικά παιδικά συσσίτια και δίνει το παράδειγμα για να οργανωθεί παντού η Αλληλεγγύη με αποτέλεσμα να γλιτώσουν από τη φονική πείνα 13.000 παιδάκια της Ρούμελης. Αυτή η θρυλική νεαρή κοπέλα έγραψε και τους στίχους για το τραγούδι του Άρη και του Μικρού Χωριού που πέρασε από στόμα σε στόμα και τραγουδιέται ακόμη:

"Βαρια στενάζουν τα βουνά, ο ήλιος σκοτεινιάζει,

το δόλιο το μικρό χωριό και πάλι ανταριάζει

Λαμποκοπούν χρυσά σπαθιά, πέφτουν τουφέκια ανάρια,
ο Άρης κάνει πόλεμο, με αντάρτες παλικάρια

Έλα βρε άπιστε Ιταλέ, φασίστα Μουσολίνι
να μετρηθούμε οι δυο μαζί, να δεις το τι θα γένει

Δεν έχεις γέρους και άρρωστους, μικρά παιδιά να σφάξεις,
ούτε κορίτσια ντροπαλά, ούτε χωριά να κάψεις

Παπάδες για να τυρρανάς, στη μέση στο παζάρι,
έχεις μπροστά σου σήμερα, τον Καπετάνιο Άρη

Που γρήγορος σαν τον αητό, σαν το γοργό το αγέρι,
φασίστες έσφαξε πολλούς, με δίκοπο μαχαίρι"!

Μία εφημερίδα της εποχής θα γράψει : "Το 21 τους λέγαν κλέφτες, σήμερα τους λεν ληστές. Τώρα, όπως και τότε, είναι οι αγωνιστές της Λευτεριάς"!

(Ήταν ένα αφιέρωμα από τον "Ευρυτάνα ιχνηλάτη" για τη μάχη του Μικρού Χωριού, που έγινε σαν σήμερα) .

ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΑ

2011-12-13T03:16:00.013+02:00

Στη Βράχα…

Τα παλιά μοναστήρια της Ευρυτανίας, εκτός του γεγονότος ότι αποτελούν σημαντικά βυζαντινά και υστεροβυζαντινά μνημεία, κρύβουν στα ανήλιαγα κελιά τους και σπουδαίες ιστορικές μνήμες καθώς τα περισσότερα εξ’ αυτών, απομονωμένα και καλά καμουφλαρισμένα μέσα στα απροσπέλαστα βουνά μας, αποτέλεσαν καταφύγια, τόπους περίθαλψης, αλλά και ορμητήρια επαναστατών αγωνιστών πριν και κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του 1821. Ο Κατσαντώνης, ο Λεπενιώτης, ο γερο Δίπλας, ο Καραϊσκάκης, ο Μπότσαρης, ο Ανδρούτσος, ο Βελής και πολλοί ακόμη, βρήκαν, ανά καιρούς, απάγκιο και αποκούμπι στα διάφορα ευρυτανικά μοναστήρια. Να αναφέρουμε ενδεικτικά τις μονές Τατάρνας, Προυσού, Αγίας Τριάδας Σάϊκας, Παναγίας Γρανίτσας, Καταφυγίου, Μεσαμπελιάς, μα και πολλές άλλες για τις οποίες θα γίνουν μελλοντικά αφιερώματα από το blog μας. Σήμερα θα αναφερθούμε στη Μεταμόρφωση του Σωτήρα στο χωριό της Βράχας.

Το παλιό πέτρινο μοναστήρι της Βράχας, βρίσκεται φωλιασμένο μέσα στην αγκαλιά της άγριας ευρυτανικής φύσης, περιτριγυρισμένο από γάργαρες πηγές, βελανιδιές και καστανιές εκατοντάδων ετών και με τον θηριώδη ψηλόβραχο της Τσούκας να στέκει ακοίμητος φρουρός από πάνω του. Πιθανολογείται μάλιστα ότι το όνομα Βράχα έλκει την καταγωγή του από αυτόν ακριβώς τον επιβλητικό βράχο. Το μοναστήρι χρονολογείται πολλούς αιώνες πριν, αλλά είναι άγνωστη η ακριβής χρονολογία της ίδρυσής του. Έχει, όμως, επιβεβαιωθεί η “εκ βάθρου και θεμελίου” ανακαίνιση της μονής στα 1745-1753. Το προγενέστερο της ανακαίνισης κτίσμα, που υπήρχε εκεί, καταστράφηκε, στο μεγαλύτερο μέρος του, από επιδρομές, ενώ γίνεται λόγος και για μία θανατηφόρα επιδημία που έπληξε, στις αρχές του 18^ου αιώνα, τον τόπο και ερήμωσε και τη μονή για παραπάνω από δυόμιση δεκαετίες. Τοιχογραφίες, μια μικρή καμπάνα της μονής (1585), μια παλιά δεσποτική εικόνα (“Ο Σωτήρ” 1664), τμήματα τέμπλου, καθώς και χειρόγραφα κι άλλα αξιολογημένα κειμήλια που χρονολογήθηκαν από το 16^ο αιώνα, μαρτυρούν ως πιθανότερη χρονολογία ίδρυσης της μονής της Βράχας περίπου το 1600.

Πρόκειται για αγιορείτικο τρίκογχο ναό, με στοιχεία παρόμοια με αυτά των παλιών μοναστηριών της Στάνας Επινιανών και της Σωτήρας στην Α. Φραγκίστα. Εντυπωσιάζει το μικρό καθολικό με το επίχρυσο τέμπλο, την εξαιρετική διακόσμηση, τις σπάνιες τοιχογραφίες και τις περίτεχνες εικονογραφήσεις με πλήθος θεμάτων από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη. Ως ζωγράφοι πιθανολογούνται οι αγιογράφοι Γεώργιος Γεωργίου και Γεώργιος Αναγνώστου μαθητές του Διονυσίου εκ Φουρνάς. Επίσης λέγεται ότι σε κάποιους τοίχους του ναού υπήρχαν και υπογραφές σημαντικών αγωνιστών της επανάστασης, μαζί και αυτή του Καραϊσκάκη, οι οποίες όμως σκεπάστηκαν με χρώμα (!) κατά τη δεκαετία του 1930, όπως δυστυχώς χαράχτηκε με τα ονόματα κάποιων άμυαλων επισκεπτών και ο διακοσμημένος εξωνάρθηκας του ιστορικού μοναστηριού! Οι Βραχηνοί μιλάνε και για μία υπόγεια σήραγγα διαφυγής που οδηγούσε από το μοναστήρι ως το ποτάμι και την οποία πιθανόν να χρησιμοποίησε και ο Καραϊσκάκης στην απόδρασή του που θα περιγράψουμε παρακάτω.

Να πούμε και “δυο κουβέντες γνωριμίας” για το χωριό της Βράχας, που αναπαύεται στη ραχοκοκαλιά της νότιας Πίνδου, στη Βορειανατολική Ευρυτανία, σε μια πανέμορφη φυσική θέση, μέσα σε μια ολοπράσινη βουνοπλαγιά με άφθονα κρύα νερά, σε υψόμετρο περίπου 880 μ. Πανέμορφοι ελατόφυτοι δασικοί δρόμοι ζώνουν ολόγυρα το χωριό. Σύμφωνα με το Γάλλο διπλωμάτη Πουκεβίλ η Βράχα επί τουρκοκρατίας ανήκε στα 28 χωριά των ευρυτανικών Αγράφων με 40 οικογένειες και ένα μοναστήρι. Στην επανάσταση του 1821 το χωριό βρέθηκε αρκετές φορές στο μάτι του κυκλώνα με αποτέλεσμα να πυρποληθεί ολοκληρωτικά από τούρκικα στρατεύματα. Η Βράχα επλήγη και από τους σεισμούς του 1966 (που είχαν επίκεντρο το παραπλήσιο φαράγγι του Μέγδοβα) και εξαιτίας αυτού του γεγονότος κάποιοι κάτοικοι του πληγωμένου χωριού μετοίκησαν, τότε, στη Νέα Βράχα στο Σταυρό Φθιώτιδας. Πολλοί, όμως, έμειναν! Στενά δεμένοι με τον τόπο τους, αρνήθηκαν να τον αποχωριστούν και κατόρθωσαν με την αγάπη και τη φροντίδα τους να αναστήσουν ξανά το λατρεμένο τους χωριό. Στη Βράχα ξεχωρίζει ο τεράστιος γέρο πλάτανος ηλικίας 350-400 ετών που βρίσκεται στο “χοροστάσι” (πλατεία) όπως και η ιστορική εκκλησία του Αγ. Νικολάου. Επίσης υπάρχουν παλιές βρύσες, μύλοι, αλώνια, γεφύρια και αρκετά λιθόστρωτα σοκάκια. Στο χωριό συναρπάζει η διάχυτη καλοσύνη, η ευγένεια και η αυθόρμητη φιλόξενη διάθεση των αξιαγάπητων Βραχηνών, που κάνουν τον επισκέπτη να αισθάνεται οικεία και άνετα.

Μοναστήρι τυλιγμένο στην ιστορία και στις εξεγέρσεις.

Το 1695 αλωνίζουν στην Ευρυτανία οι ορδές του πρώην Μανιάτη πειρατή Λυμπεράκη Γερακάρη, ο οποίος πουλά τις υπηρεσίες του εναλλάξ σε Τούρκους και Βενετσιάνους, με αποτέλεσμα να έχει δημιουργηθεί μία χαοτική κατάσταση τρόμου στον τόπο. Οι συμμορίτες του Γερακάρη πληροφορούνται ότι στο μοναστήρι της Βράχας καταφεύγουν διάφοροι απείθαρχοι καθώς και εξεγερμένοι κλεφταρματολοί και έτσι επελαύνουν επιχειρώντας να το πυρπολήσουν. Παρεμβαίνουν όμως τα παλικάρια του ξακουστού Ευρυτάνα αρματολού του επονομαζόμενου “μικρού Χορμόπουλου”, που σε συνεργασία με τον ηγούμενο Δαμασκηνό δίνουν σκληρή μάχη και εντέλει γλυτώνουν το μοναστήρι, αν και μισοκαμμένο. Πιθανόν λόγω αυτού του συμβάντος, θα πρέπει να έγινε, πενήντα χρόνια μετά, δηλ. στα 1745, και η συνολική ανακαίνιση που προαναφέραμε, με έξοδα της οικογενείας Γεωργίου Χατζηδήμου από την Αγία Τριάδα. Να σημειώσουμε ότι στη συγκεκριμένη μάχη σκοτώθηκε το πρωτοπαλίκαρό του μικρού Χορμόπουλου, ο καπετάν Λίσκος, που θάφτηκε δίπλα από το μοναστήρι.

Εδώ στη Βράχα θα βρεθεί, ουκ ολίγες φορές, και ο θρυλικός Ευρυτάνας επαναστάτης ο Κατσαντώνης, που και αυτός θα χρησιμοποιεί πολύ συχνά τη μονή σαν επαναστατικό άντρο και κρησφύγετό του. Υπήρχε μάλιστα παλιότερα και κοντινή βρύση με το όνομά του, καθώς και ομώνυμη σπηλιά, ενώ η παράδοση αναφέρεται και σε πολλές διηγήσεις γερόντων της εποχής που μολογούσαν για τις απίθανες κόντρες του Κατσαντώνη με τον τότε ηγούμενο (λόγω κάποιων “δοσιμάτων” που απαιτούσε ο Αγραφιώτης επαναστάτης από την εύπορη μονή για λογαριασμό κάποιων χωρικών, απαίτηση όμως που αρνούνταν ο ηγούμενος) με αποτέλεσμα η μεταξύ τους διαφωνία να καταλήγει σε γερή… τσιπουροκατάνυξη!!! Επίσης, σύμφωνα με μία εκδοχή, και ο αδερφός του Κατσαντώνη, ο περίφημος Λεπενιώτης, μετά το βαρύ τραυματισμό του (πιθανότερη ημερομηνία το Πάσχα του 1812) από ενέδρα του τουρκολάτρη Νίκου Θέου και του κοτζαμπάση Γ. Κωστάκη, στην κοντινή Φουρνά, μεταφέρθηκε άμεσα από τους συντρόφους του στο μοναστήρι της Βράχας, όπου πιθανόν εκεί να απεβίωσε μετά από λίγες ημέρες.

Στην περίοδο της ακμής του μοναστηριού, στις αρχές του 19^ου αιώνα, λειτουργεί σχολή γραμμάτων και ανώτερο διδασκαλείο, γεωπονική σχολή μελισσοκομίας και δεντροκομίας. Υπάρχει αρχονταρίκι, μετόχι, βιβλιοθήκη και… θεραπευτήριο!!! Επίσης η μονή διαθέτει σεβαστό αριθμό κοπαδιών, δεκάδες στρέμματα με καλλιέργειες, νερόμυλο κλπ. Εξαιτίας αυτού, το ακμαίο οικονομικά μοναστήρι γίνεται συχνός στόχος ληστειών από αρβανίτες και διάφορους άλλους περαστικούς επιδρομείς .

Ο Καραϊσκάκης και η άγνωστη μάχη της Βράχας.

Στα 1824 και ενώ μαίνεται ο εμφύλιος μεταξύ των εξεγερμένων, ο Γιώργης Καραϊσκάκης κατηγορείται για προδοσία (δήθεν για συνεργασία με τον Ομέρ Βρυώνη). Στήνεται μία δίκη-παρωδία σκηνοθετημένη από τον εγγλεζόδουλο Μαυροκορδάτο και την αυλή του. Παρεμπιπτόντως θα αναφέρουμε ότι ο λεγόμενος “διαβολοπρίγκηπας” ο Μαυροκορδάτος, ο ραδιούργος Φαναριώτης, το “τσογλάνι του Ρείζ εφέντη” όπως τον αποκαλούσε ο Καραϊσκάκης, υπήρξε και ο διαχειριστής του περιβόητου ληστρικού αγγλικού δανείου που αλυσόδεσε με τα χειρότερα δεσμά της εξάρτησης τη χώρα και το λαό μας… από τότε!!! Έτσι λοιπόν η κλίκα Μαυροκορδάτου χρησιμοποιώντας ένα δικό τους ψευδομάρτυρα ονόματι Βουλπιώτη, ανιψιό του εκλεκτού τους Ράγκου, καταφέρνουν να καταδικάσουν στη “δίκη της ντροπής” τον Καραϊσκάκη ο οποίος τελικά εξορίζεται. Τότε εκείνος, μαζί με 80 παλικάρια του, φεύγει από το Αιτωλικό και τραβά προς τα αγαπημένα του Άγραφα. Στη διαδρομή το ασκέρι του Καραϊσκάκη ενισχύεται με πολλούς εθελοντές, αγγίζοντας στο τέλος τους 1.500 μαχητές! Στόχος των “Καραϊσκάκηδων” είναι να ξαναπάρουν το αρματολίκι των Αγράφων που το θεωρούν ως το φυσικό τους οχυρό αλλά και σαν το ζωτικό τους χώρο ύπαρξης, αφενός λόγω του πρότερου βίου τους εκεί, και αφετέρου λόγω των φιλικά προσκείμενων ευρυτάνων χωρικών, οι οποίοι (αφού δεινοπαθούν από τον φιλάργυρο και τουρκολάτρη αρματολό Αγράφων Ράγκο που τους καταδυναστεύει, βασανίζει και λεηλατεί αλύπητα) προσδοκούν την επάνοδο του δίκαιου Καραϊσκάκη για να ανακουφιστούν. Κατά πόδας τον καταδιώκουν οι Γιαννάκης Ράγκος, Νίκος Στορνάρης, Γρηγόρης Λιακατάς με την υπόδειξη βέβαια του ύπουλου “πρεζιντέντε” Μαυροκορδάτου. Αργότερα προστίθεται και ο τουρκόφιλος Σταμούλης Γάτσος και ο αρβανίτης Καραταϊρης. Όλοι τούτοι λοιπόν, οι τάχα πατριώτες, έφτασαν να συνεργαστούν ακόμη και με τους Τούρκους και με το Σούλτζιε Κόρτζα αρκεί να εξουδετερώσουν το “γιο της καλόγριας” και να διατηρήσουν τα δικά τους “κεκτημένα” στην ταλαίπωρη περιοχή των Αγράφων. Μόνο ο Ν. Στορνάρης, ντροπιασμένος κάποια στιγμή από αυτή τη συνεργασία, αποχωρεί από την ανίερη συμμαχία των διωκτών. Οι υπόλοιποι συνεχίζουν την καταδίωξη του “ταραχοποιού” όπως τον αποκαλούν. Κλείνουν τα περάσματα, αλλά ο Καραϊσκάκης με συνεχείς ελιγμούς τους ξεφεύγει συνεχίζοντας το δρόμο του.

Όμως σε κάποια στιγμή παθαίνει σοβαρή κρίση από τη φυματίωση που τον ταλαιπωρεί αφάνταστα. Τότε λοιπόν, βαριά άρρωστος, μεταφέρεται από τους συντρόφους του πάνω σε ένα ξυλοκρέβατο και όλοι μαζί βαδίζουν ασταμάτητα με συνεχείς νυχτερινές πορείες μέσα στη δύσβατη ευρυτανική γη, ώσπου στις 15 Μάη 1824, μια επίλεκτη ομάδα, μαζί με τον άρρωστο καπετάνιο, φτάνει στο γνώριμο φιλόξενο Μοναστήρι της Βράχας. Οχυρώνονται εκεί. Ο αρχηγός είναι πλήρως εξουθενωμένος από την ασθένειά του. Οι καλόγεροι της μονής τον φροντίζουν, μάλιστα τρέφεται με… γάλα γαϊδούρας προσπαθώντας να ανακάμψει, αλλά δυστυχώς η υγεία του παραμένει σε άθλια κατάσταση. Έτσι την ηγεσία για την επικείμενη μάχη την αναθέτει στο αγαπημένο του πρωτοπαλίκαρο το γενναίο Αντώνη Ζαραλή. Εν τω μεταξύ οι συνασπισμένοι αντίπαλοι του Καραϊσκάκη καταφτάνουν από Ρεντίνα, Κλειστό, Φουρνά. Μαζί τους είναι και οι σύμμαχοί τους τα ασκέρια του Σούλτζιε Κόρτζα και άλλοι ακόμη Τούρκοι που έχουν έρθει από το Μαυρίλο. Στις 16 Μάη όλοι μαζί εφορμούν στο μοναστήρι της Βράχας. Οι οχυρωμένοι, έχοντας τις πλάτες τους καλυμμένες από το βουνό, ξεμπουκάρουν και λίγο πιο κάτω, στη θέση Κουκιά, κάνουν γιουρούσι στους αντιπάλους, τους οποίους σε πρώτη φάση κατατροπώνουν και τους εξαναγκάζουν σε προσωρινή υποχώρηση. Όμως εκεί, ο επικεφαλής Ζαραλής πληγώνεται θανάσιμα και σε λίγο ξεψυχάει μέσα στο μοναστήρι της Βράχας όπου έχει μεταφερθεί από τους συντρόφους του. Λένε ότι στο σελάχι του Ζαραλή βρέθηκε ένα πολυκαιρισμένο σημείωμα του Μαυροκορδάτου που τον προέτρεπε να δολοφονήσει τον Καραϊσκάκη με αντάλλαγμα το αρματολίκι των Αγράφων και άλλα οφίτσια. Ο πιστός και ανιδιοτελής Ζαραλής ούτε που καταδέχτηκε να το δείξει ποτέ στον αρχηγό του. Ο Καραϊσκάκης συγκλονίζεται από το θάνατο του καλύτερού του φίλου και καταρρέει ψυχολογικά. Αν και βαθιά συντετριμμένος, καταφέρνει να πραγματοποιήσει ένα έξυπνο αντιπερισπασμό και να ξεφύγει επιτυχώς από τον ασφυχτικό κλοιό. Ξεγλιστρώντας έτσι από το μοναστήρι της Βράχας, κατευθύνεται αρχικά προς τα Πολιτοχώρια πλησίον του Καρπενησίου, και από εκεί στη Γραμμένη Οξιά και στη Δομνίστα όπου θα βρει περίθαλψη, κατάλυμα και στήριξη από άλλους καπεταναίους. Από τη Δομνίστα λίγες μέρες αργότερα (27/5/1824) ο Καραϊσκάκης θα προβεί σε “δήλωση μετανοίας” προς το Μαυροκορδάτο επιδιώκοντας πρόσκαιρη συνθηκολόγηση με σκοπό να μεταβεί ακολούθως στο Ναύπλιο, όπου εδρεύει η Κεντρική Διοίκηση για να την μεταπείσει και να αποκατασταθεί το όνομά του. Οι πολιτικοί της Κεντρικής Διοίκησης για να εξασφαλίσουν τις λεγόμενες ισορροπίες θα μοιράσουν, λίγο αργότερα, το περιβόητο αρματολίκι των Αγράφων ανάμεσα στον Καραϊσκάκη και το Ράγκο μισό-μισό! Ο Μαυροκορδάτος θα συνεχίσει την υπονόμευση με δυσμενείς συνέπειες για τον Αγώνα στα Άγραφα, αλλά δεν είναι της παρούσης η συνέχεια επί αυτού του ζητήματος. Να σημειώσουμε ότι στη μάχη της Βράχας χάθηκαν 7 παλικάρια του Καραϊσκάκη, ενώ από τους αντίπαλους οι απώλειες ξεπέρασαν τις 40! Οι καλόγεροι έθαψαν τους νεκρούς “Καραϊσκάκηδες” στον περίβολο του Μοναστηριού, ενώ κατά μία εκδοχή το σώμα του Αντώνη Ζαραλή, για να μην ατιμαστεί, θάφτηκε σε μυστικό σημείο σε κοντινό βουνό.

Τo 1833 με βασιλικό διάταγμα διαλύονται όσα μοναστήρια διαθέτουν κάτω από 6 μοναχούς. Ανάμεσά τους και η ιστορική μονή της Βράχας. Από τότε το μοναστήρι πέφτει σε παρακμή. Κλάπηκαν σημαντικά ιστορικά κειμήλιά του, ενώ ο αδυσώπητος χρόνος άφησε τα ανεξίτηλα σημάδια του και πάνω στο πέτρινο κορμί του. Tο 1956 χαρακτηρίστηκε “Ιστορικό διατηρητέο μνημείο Ιερά μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρα την κατά Βράχας των Αγράφων”! Με την παρέμβαση που γίνεται τα τελευταία χρόνια, για αποκατάσταση της μονής, κυρίως με τις άοκνες προσπάθειες των Βραχηνών αλλά και τη συνδρομή της αρμόδιας εφορείας βυζαντινών αρχαιοτήτων, ενδεχομένως να μπορέσουν να αποκαλυφθούν ξανά αυτά τα μονάκριβα ιστορικά ίχνη. Μέχρι στιγμής κατασκευάστηκαν νέα κελιά πάνω στα θεμέλια των παλιών, αλλά οπωσδήποτε θα πρέπει να γίνουν πολλές ακόμη εργασίες για την πλήρη αποκατάσταση του ιστορικού μοναστηριού.

“Λεφτά υπάρχουν”, σε αυτή τη χώρα, μόνο για τους μεγαλοπρονομιούχους;

Για την Ιστορία και τον Πολιτισμό;

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Μικρές περιπέτειες

2011-12-09T18:50:00.006+02:00

"Αφήστε αυτόν τον όμορφο κόσμο να διαιωνίζεται
ανακυκλώνοντας το αύριο μες στις πηγές του -όπως
τον καιρό που γεννήθηκα- ως ν’ αναδύεται,
κάθε πρωί, για πρώτη φορά, μες
απ’ τις ρόδινες γάζες της γέννας του.
Σβήστε στον ήλιο την κακή φωτιά.
Μη μας σκοτώνετε!"

(Νικηφόρος Βρεττάκος)

ΥΓ. Φωτογραφία: Στης Νιάλας τα περάσματα - "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Κάπου στη Ρούμελη λένε πως είσαι ακόμα...

2011-12-05T21:43:00.009+02:00

"Κρατούσα πάντα μια σελίδα μου κενή για το χατίρι σου

κι όσο θα τη γεμίζω, δώσε μου το ποτήρι σου.

Καπετάνιε, θα το φουλάρω ως τα χείλια,

κρασί να πιούμε από του χρόνου τα παλιά τα σταφύλια (...)

Κάπου στη Ρούμελη λένε πως είσαι ακόμα

με τον Κωστούλα, τον Μπελή και τον Τζαβέλλα.

Τ' ακούς; Ακόμα σε ζητάει αυτό το χώμα.

Γι αυτό σου λέω, ανέβα στ΄ άλογο κι έλα (...)

Γι αυτό σου λέω, ανέβα στ' άλογο κι έλα σαν πρώτα

μήπως και πάψει τούτη η χώρα να 'ναι κότα..."

ΥΓ. Αποσπάσματα στίχων: "Social Waste"
Η φωτό του "Ευρυτάνα ιχνηλάτη" σε ένα παλιό καφενεδάκι στις Κορυσχάδες Ευρυτανίας.

Κρατήσου μικρή ορεινή πατρίδα

2011-12-02T19:44:00.002+02:00

Μέλι, κάστανα, τσάι του βουνού, ρίγανη, θυμάρι, απ’ όλαααααα τα καλά! Κι άμα λάχει, έχουμε και καρέκλες απ’ έξω, βολικές για ξαπόσταμα και μια μεζούρα τσιπουράκι με αγνάντι τα ψηλά βουνά μας. Μα πάνω απ’ όλα τρατάρουμε ένα ζεστό καλωσόρισμα με χαμόγελο και ξάστερη καρδιά.

Τα λιλιπούτεια μαγαζάκια των χωριών μας παλεύουν κι’ αυτά για να παραμείνουν ολόρθα σε πείσμα των δίσεκτων καιρών που μαστιγώνουν τις μέρες μας. Αντλώντας αντοχές από τους ίδιους τους αυτοαπασχολούμενους μικροϊδιοκτήτες τους που μοχθούν για τον επιούσιο συμβάλλοντας έτσι για να κρατηθεί ζωντανός τούτος ο τόπος κόντρα στη χρόνια φθορά και την εγκατάλειψη από τους εκάστοτε σωτήρες της συμφοράς.

Κάνε μια στάση διαβάτη.

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Για σένα ξενιτεμένε αδερφέ μας...

2011-11-29T00:06:00.006+02:00

Ο καμένος κέδρος με το ρετσινωμένο έλατο σκορπούν τη μοσχοβολιά τους από το παλιό πετροκάλυβο δίπλα στη ρεματιά. Η γιαγιά βγάζει από την πυροστιά τη γάστρα με την πίτα και ο γέροντας σερβίρει ολόγυρα από τη χάλκινη κανάτα το άγιο τσιπουράκι που κυλάει, όμοιο διάφανο κεχριμπάρι, στα ρακοπότηρα της παρέας. Αφήνει κατάχαμα το κανατάκι και πυρώνει τα ροζιασμένα χέρια του πάνω απ’ το τζάκι. Ένα παραπονιάρικο κλαρίνο μόλις που ακούγεται από το τρανζίστορ που κρέμεται με το δερμάτινο λουρί του από ένα καρφί στον τοίχο. Έξω το κρύο είναι τσουχτερό και η νύχτα απλώθηκε νωρίς. Μουγκρίζουν τα ευρυτανικά βουνά από τα αστραπόβροντα και της βροχής οι πρώτες στάλες χοροπηδάνε στον τσίγκο. Η παρέα στρώθηκε ολόγυρα, άλλοι στα σκαμνιά, άλλοι κατάχαμα στα χρωματιστά κιλίμια στο σανιδένιο πάτωμα. Και η κουβέντα ανάβει κι εκείνη όπως τα κούτσουρα που τριζοβολάνε στο μαυρισμένο τζάκι. Είναι ωραία απόψε εδώ. Ζωήρεψε και η φωνή του μπάρμπα Μήτρου που έπιασε να λέει ιστορίες από τα παλιά. Τα παιδιά κρέμονται από τα χείλια του, οι μεγαλύτεροι κουνάνε κάθε τόσο το κεφάλι. Κι ο γέροντας από τα σοβαρά πηδάει στα αστεία. Μολογάει καμώματα και αθώες χωριάτικες φάρσες κι όλο και συμπληρώνει κάποιος και από κάτι, με τα χαχανητά να δίνουν και να παίρνουν σε τούτο το φτωχοκάλυβο. Και να που ήρθε η κουβέντα και στα δικά σου. Κάποιος λείπει απόψε απ’ την παρέα κι είσαι εσύ ξενιτεμένε μας αδερφέ. Μα και για σένα μιλάμε, σα να είσαι εδώ σιμά μας. Όλοι τώρα για σένα λένε. Θυμώνται τις ζαβολιές στα μικράτα σου και γελάνε και εκεί απάνω είναι που πέφτει κι η ξαφνική σιωπή. Η γιαγιά σφουγγίζει τα ματάκια της: "που να ‘ναι τώρα το παιδάκι μου, σε ποιες ξένες πολιτείες;" μονολογεί και τα παιδιά με σκυμμένα τα κεφάλια βάλθηκαν να κοιτάνε τα άδεια ποτήρια που γυροφέρνουν ανάμεσα στα δάχτυλα. Ο γέροντας δε λέει κουβέντα. Σηκώνεται με κόπο και ρίχνει κι άλλο κούτσουρο στη φωτιά. Γιομίζει ξανά τα ρακοπότηρα. Κανένας δεν αρνείται το κέρασμά του. Η βροχή δυνάμωσε. Η γιαγιά σερβίρει την πίτα της...

(Αφιερωμένο σε σένα ξενιτεμένε αδερφέ μας Ευρυτάνα …

Καλή αντάμωση…)

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Το υφάδι της ζωής

2011-11-26T06:06:00.002+02:00

Εμείς ξέρουμε τούτο:
Η Γη δεν ανήκει στον Άνθρωπο,

αλλά ο Άνθρωπος ανήκει στην Γη.
Κάθε κακό που βρίσκει τη Γη,

βρίσκει και τον Άνθρωπο.
Και κάθε πλήγμα του Ανθρώπου

στο Υφάδι της Ζωής,

είναι πλήγμα ενάντια στον εαυτό του.

(Ινδιάνικη ρήση)

* Με το φακό του "Ευρυτάνα ιχνηλάτη"

Αντάρτικη Ζωή

2011-11-23T01:33:00.007+02:00

Το blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης" εκθέτει...

ΣΠΑΝΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΑΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΑΡΤΟΓΕΝΝΑ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ!

Από τα πρωτοσέλιδα παλιών αντιστασιακών εφημερίδων της εποχής, αντιγράψαμε ορισμένα αποσπάσματα, για να είναι πιο ευανάγνωστα, διατηρώντας, όμως, την ορθογραφία των πρωτότυπων κειμένων.

Για αρχή, επιλέγουμε να παρουσιάσουμε ορισμένα από αυτά (με την υπόσχεση να επανέλθουμε, στην πορεία, αρκετές φορές ακόμη)!

Αισθανόμαστε την ηθική υποχρέωση να ευχαριστήσουμε ολόψυχα το φιλικό blog "Αγρίνο... γλυκές μνήμες" για την παραχώρηση στον "Ευρυτάνα ιχνηλάτη" αυτού του πολύτιμου αρχειακού υλικού που αφορά τον τόπο μας και τις αγωνιστικές περγαμηνές του.

Εφημερίδα «ΑΝΤΑΡΤΙΚΗ ΖΩΗ»

ΟΡΓΑΝΟ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΤΟΥ ΑΡΧΗΓΕΙΟΥ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΑΣ.

Τόπος: Κάπου

Ημερομηνία: 30 Ιουνίου 1943
-------------------------------------

Ο ΑΡΧΗΓΟΣ

Στις 8 π.μ. βρισκόταν μαζί μας ο μεγάλος μας αρχηγός Άρης. Στο πέρασμά του παντού εκδηλώνεται η ευγνωμοσύνη του λαού κι η απέραντη λατρεία των συναγωνιστών. Γιατί η σιδερένια του θέληση στάθηκε εμψυχωτής κι εχτελεστής, για ν’ αποφασιστεί να γίνει, και να επικρατήσει ο αγώνας. Και για την επικράτηση του αγώνα μας είπε τούτα:

«Παιδιά για το ότι θα τους διώξουμε, πια δεν υπάρχει αμφιβολία. Όσο για το ζήτημα που φοβερίζουν να μας βάλουν χέρι, δεν αξίζει καν να το σκεφτόμαστε. Δεν μπόρεσαν να μας βάλουν χέρι όταν είμασταν δέκα-δεκαπέντε. Όχι τώρα που γίναμε χιλιάδες».

Ας τόχουν υπό όψι τους οι Γερμανοϊταλοί και οι Κοροκίδηδες πως τα ελληνικά φαράγγια θα γεμίσουν απ’ τα πτώματά τους. Γιατί κοντά μας έχουμε τον Αρχηγό. Τον αρχηγό τον Άρη που πετάει με τ΄άλογό του σαν ηλιαχτίδα και σαν κεραυνός.

ΣΑΛΠΙΣΜΑ

Τίποτε δεν αποχτιέται, τίποτε ουρανοκατέβατο δεν χαρίζεται, τίποτα στην τύχη δεν έρχεται-η τύχη γίνεται δεν έρχεται- γι’ αυτό και μείς έχοντας πλήρη επίγνωση της αποστολής μας ας προσφερθούμε αθρόοι στον εθελούσιο αγώνα ας εργαστούμε με συνείδηση και με θέληση στον αγώνα τον τρανό που θα μας δώσει τη λευτεριά και τη λεύτερη ζωή παραπέρα. Τη ζωή όχι την προνομιακή όπως παλιότερα, την κληρονομική με τις τάξεις της, με τους πατρίκιους και τους πληβείους της. Μα την πραγματική και την καινούργια, αυτή των ελευθεριών που θα αγκαλιάσει το λαό μας με τ’ αγκάλιασμα της αγάπης και της συναδέλφωσης και που θ’ ανοίξει το δρόμο για τον πολιτισμό και για την πρόοδο.

Σαν Έλληνες ας πάρουμε τη θέση μας, διαλαλώντας απ’ άκρον σ’ άκρου στον κόσμο το δίκιο και την άδικη υποδούλωσή μας στην ξένη και ντόπια προδοσιά. Έλληνες γνήσιοι, αδικημένοι, προδομένοι, κατατρεγμένοι. Εμπρός με θάρρος στη δουλειά για τον κοινό σκοπό. Εμπρός! το προσκλητήριο είναι γενικό.

Αντάρτες-αγωνιστές-συναγωνιστές, χαλκέψτε τη θέλησή σας, ριχτήτε με αυταπάρνηση και πίστη στον ιερό αγώνα, θυσιάστε κάθε αδυναμία σας, συγκεντρώστε τις δυνάμεις σας κι εμπρός, πεποίθηση, η νίκη είναι δική μας, έρχεται, να! την! Φθάνει χαμογελώντας περήφανα για μας.

Το αντάρτικο πού μέσα σε ένα χρόνο έφτασε σε ανώτερες μορφές, σε ταχτικό στρατό, έγινε ο φόβος του χιτλερομουσολινικού φασισμού. Πυκνώστε όλοι οι Έλληνες τις φάλαγγες των απελευθερωτικών οργανώσεων.

Η Ε.Π.Ο.Ν.

Στο πλαϊ μας προστέθηκαν και οι Επονίτες. Δε μοιάζουν με «γιαννάκια». Έχουν τη σοβαρότητα και την επιβλητικότητα του αντάρτη. Στο πρόσωπό τους διακρίνεται η θέλησή τους ν’ αγωνιστούν συνειδητά και τίμια για το μεγάλο σκοπό. Και κάτι άλλο. Το παρουσιαστικό τους δείχνει πως είναι παιδιά του πιεζόμενου εργατικού λαού που ζητά πλέρια τη λευτεριά του. Στους Επονίτες κρατάμε ανοιχτή την αγκαλιά και τους καλωσορίζουμε.

Εφημερίδα «ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΦΕΡΑΙΟΥ»

ΟΡΓΑΝΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Ε.Π.Ο.Ν ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

24 Ιούλη 1944

-------------------------------------

ΠΡΟΣΚΛΗΤΗΡΙΟ ΜΑΧΗΣ

Η μάχη της λευτεριάς συγκλονίζει συθέμελα την Ευρώπη. Στην ανατολή, στη Δύση, στο Νότο, βροντούν τα κανόνια της νίκης ξεσηκόνοντας με τον αντίλαλό τους τους υπόδουλους λαούς στην τελική μάχη

Στο πόδι βρίσκεται ο λαός μας με την ΠΕΕΑ και το ΕΑΜ επί κεφαλής. Σ’ εξόρμηση η Νεολαία, ο ΕΛΑΣ σ’ έφοδο. Το οπλισμένο του χέρι σκορπά τους κεραυνούς της εκδίκησης στους δήμιους καταχτητές. Σαν πεινασμένοι λύκοι χυμούν οι ορδές των Γερμανών και των ράλληδων να κλέψουν το στάρι-τον ιδρώτα μας. Σπέρνουν τη φωτιά και το θάνατο. Παντού τσακίζει τους φασίστες ο στρατός μας. Και στις πόλεις τους κυνηγά και μπαίνει στην Άμφισσα και στη Ναύπακτο. Και στη θάλασσα τους ρίχνει, ντροπιασμένους καταχτητές και Γερμανοτσολιάδες.

Η Μάχη θέριεψε τώρα. Λαός και νεολαία ενωμένοι παλεύουν νικούν. Τρέμουν οι προδότες. Λυσάει η αντίδραση. Βρίζει και απειλεί από το Κάϊρο, ο καταραμένος Γλύξμπουργκ, κι ο Παπανδρέου ο αυλοκόλακας. Ετοιμάζει «ορεινές» Ταξιαρχίες να εξοντώσει το λαό μας, ο δήμιος των αδελφών μας, των αντιφασιστών φαντάρων και ναυτών της Αιγύπτου. Ρίχνει τον «εθνικό» του στρατό το μισθοφόρο Ζέρβα και τους Ραλλοπροδότες ενάντια στον ΕΛΑΣ για να τον διαλύσει για να συντρίψει τη μαχητική δύναμη του Έθνους. Για να βρεθεί την ώρα της τελικής μάχης ανυπεράσπιστος ο λαός στα τυρρανικά χέρια τους.

Φουντώνει το μίσος του λαού. Θεριό γίνεται η Νεολαία ν’ αντισταθεί. Τούτη τη φορά θα πάρουν τα όπλα και τα παιδιά ακόμα για να πολεμήσουν. Βροντερό προσκλητήριο μάχης η φωνή της βασανισμένης πατρίδας μας φλογίζει τις καρδιές των νέων. Στα όπλα, Στα όπλα παληκάρια της Στερεάς, ατρόμητοι αγωνιστές. Στα όπλα-στα όπλα λεβεντόψυχες Ρουμελιώτισσες, όλοι στα έμπεδα να μάθουμε την τέχνη του πολέμου. Στον εφεδρικό ΕΛΑΣ, στην Πολιτοφυλακή-όλη η νεολαία αστείρευτη πηγή δύναμης του λαϊκού μας στρατού –μαχητική πρωτοπορία του έθνους στην τελική μάχη που δεν αργεί.

Με την ΠΕΕΑ και την ΕΠΟΝ Φωτεινό οδηγητή θα τσακίσουμε κάθε Γλύξμπουργκ και Παπανδρέου εχτρό του λαού και της νεολαίας, θα εξοντώσουμε τους γερμανοβουλγάρους καταχτητές και τσολιάδες, θα λευτερώσουμε και θα χτίσουμε μιαν Ελλάδα πολιτισμένη κι ευτυχισμένη.

ΠΑΛΛΑΪΚΟ ΣΥΛΛΑΛΗΤΗΡΙΟ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗ ΣΤΕΡΕΑ

Βαθειά αγανάχτηση σκόρπισε παντού η είδηση ότι ο Παπανδρέου αρνήθηκε τη συνενόηση. Στις 9 του Ιούλη λαός και νεολαία απ΄ τα γύρω χωριά του Καρπενησιού κατέβηκαν με σημαίες και πλακάτ στην πόλη κι’ ενωμένοι με το λαό του Καρπενησιού διαδήλωσαν στους δρόμους μαχητικά. Στην πλατεία μίλησε στον συγκεντρωμένο λαό ο εθνοσύμβουλος της Ευρυτανίας. Με μια φωνή όλοι εκδήλωσαν την εμπιστοσύνη τους στην ΠΕΕΑ και καταδίκασαν την προκλητική επίθεση Γλύξμπουργκ-Παπανδρέου-Ζέρβα. Μπροστά στην ΧΙΙΙ Μεραρχία και μέσα σε θύελλα ενθουσιασμού μίλησε ο Μέραρχος Παπαθανασίου και ο Τάσος Λευτεριάς. Οι δρόμοι αντιβούϊζαν τη Λαϊκή θέληση : Κάτω οι δολοφόνοι. Κάτω οι διασπαστές. Λευτεριά στους αντιφασίστες του Καϊρου. Ζήτω η ΠΕΕΑ. ….

Η ΤΡΙΤΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΗΣ ΕΠΟΝ

Άνοιξε πριν λίγες μέρες στη Φτέρη. Με την φροντίδα ειδικών Γεωπόνων μαθαίνουν και εφαρμόζουν πραχτικά την επιστημονική καλλιέργεια της γης, δενδροκομία, ζωοκομία κλπ. Τον Αύγουστο ανοίγουν στην Ευρυτανία 2 νέες Γεωργικές σχολές για τα αγροτόπαιδα Ευρυτανίας. Η πρώτη στο Κλαψί η δεύτερη στη Φραγκίστα. Οι νέοι και νέες της Ευρυτανίας ας φροντίσουν να δηλώσουν σύντομα συμμετοχή στις Γεωργ. Σχολές. Σε όλες τις περιοχές μπορούν και πρέπει να λειτουργήσουν τέτοια Γεωργικά σχολειά για την νεολαία.

------------------------------

ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΟΙ ΜΝΗΜΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΙΟ ΗΡΩΪΚΗ ΕΠΟΠΟΙΪΑ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΜΑΣ!!!

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Ριψοκίνδυνο πέρασμα

2011-11-18T18:17:00.006+02:00

Στο δρόμο προς τα Επινιανά των Αγράφων συναντήσαμε αυτή την αυτοσχέδια ξυλοκατασκευή που ενώνει τις δύο όχθες του Αγραφιώτη ποταμού αναλαμβάνοντας να παίξει το ρόλο της γέφυρας! Με υλικά κάθετες και οριζόντιες σανίδες καρφωμένες μεταξύ τους και παράπλευρα σχοινιά εν είδει κουπαστής, τούτο το αιωρούμενο ξυλογέφυρο χρησίμευε για χρόνια ώστε να διαβαίνουν άνθρωποι και ζωντανά απέναντι και ιδιαίτερα όταν το ποτάμι είχε φουσκονεριά. Δεν ξέρουμε μόνο πόσο ασφαλείς ένιωθαν οι σκληροτράχηλοι ορεσίβιοι του τόπου μας όταν οι σφοδροί βουνίσιοι άνεμοι το ταλάντευαν αγρίως.

Αλλά όπως λέει η σοφή ρήση: "πενία τέχνας κατεργάζεται".

Ο χρόνος πάντως επιβεβαίωσε την αντοχή του!

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ: Υπόμνηση για όσα ΔΕΝ δολοφόνησε η λήθη!

2011-11-15T17:56:00.008+02:00

Ο Δημήτρης Παπαχρήστος ήταν ο βασικός εκφωνητής του Πολυτεχνείου κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Νοέμβρη του 1973. Από το βιβλίο του ( “Το Πολυτεχνείο ζει; 30+1, Όνειρα-Μύθοι-Αλήθειες”, εκδόσεις Λιβάνη) που κοσμεί την βιβλιοθήκη μας, επιλέξαμε να μεταφέρουμε εδώ ορισμένα αποσπάσματα, μέσα από την εξαιρετική εισαγωγή του ίδιου του αγωνιστή συγγραφέα, γιατί θεωρούμε ότι προσδιορίζουν σημαντικές αιχμηρές αλήθειες και για το σήμερα…

Ιδού λοιπόν:

«Καθώς περνούν τα χρόνια, οι αλλοιώσεις και οι παραχαράξεις έχουν γίνει κανόνας από την εξουσία και την κυρίαρχη ιδεολογία της εκμετάλλευσης και της αδικίας. Αλλοιώνονται και παραποιούνται κοσμοϊστορικά γεγονότα. Πουλιέται και μοιράζεται, ως ναρκωτικό, το κουτόχορτο της λήθης. Βάλλεται το παρελθόν και ό,τι ενοχλεί. Η μνήμη και η σκέψη καθίστανται επικίνδυνες ιδιότητες, γι’ αυτό και η αποσπασματική υπερπληροφόρηση και η κενή γνώση προσφέρονται αφειδώς από τα ΜΜΕ. Υπάρχουν προς τούτο πολλοί απολογητές και αρκετοί πρώην αριστεροί, δυστυχώς, που εντάχθηκαν στο σύστημα και τους ενοχλεί το παρελθόν τους, γι’ αυτό μειώνουν και απαξιώνουν τη σημασία του Πολυτεχνείου και ό,τι έζησαν ως νέοι, για να βρίσκουν την ευκαιρία και τη δικαιολογία κυρίως οι ένοχοι και οι άκαπνοι να επιτεθούν, και με το πέρασμα του χρόνου πληθαίνουν οι κριτές που μας καταδικάζουν και γίνονται συνήγοροι και υπερασπιστές τους. (….)

(….) Και το χειρότερο απ’ όλα είναι πως θέλουν να μας κάνουν να πιστέψουμε πως τίποτα δεν αλλάζει και πως αγωνιστήκαμε μάταια, και όταν τολμάμε να υπερασπιστούμε αυτό που κάναμε μας λοιδορούν, μας θεωρούν ξεπερασμένους, κολλημένους και γραφικούς αγνοώντας πως τίποτα δεν πάει χαμένο στη χαμένη μας ζωή. Για να μπουν τα πράγματα στη θέση τους, ως οφειλόμενο χρέος προς τους νεότερους, από αυτούς που η χούντα και τα φερέφωνά της τους χαρακτήριζαν εξτρεμιστές, αναρχοκομουνιστές και αλήτες, που είχαν την τύχη και την ατυχία μαζί να ζήσουν και να δημιουργήσουν το φοιτητικό αντιδικτατορικό κίνημα και να βιώσουν τη χαρά και την ηδονή της εξέγερσης, ανεξαρτήτως των επιλογών που έχει κάνει ο καθένας και που βρίσκεται σήμερα. Γιατί ο εξεγερμένος, έστω και για μια φορά στη ζωή του, δε διεκδικεί το δίκαιο μόνο για τον εαυτό του, αλλά και για τους άλλους (….)

(….) Παρόλο που έγινε γιορτή, το Πολυτεχνείο κουβαλάει μια φόρτιση και μια δυναμική που δε χωράνε στην επικρατούσα κυρίαρχη κατάσταση, γιατί κρύβουν την ανατροπή μέσα τους. Γι’ αυτό και συστηματικά και ύπουλα βάλλεται και γίνεται μια προσπάθεια να παρουσιαστεί ως μια αντιδικτατορική εξέγερση μόνο, στην οποία όλοι συμφωνούσαν και συμμετείχαν και που με το πέρασμα του χρόνου θα ξεχαστεί και θα πεθάνει. Λογαριάζουν όμως χωρίς τον ξενοδόχο, που είναι οι νέοι που αντιστέκονται, κι ας τους λένε απολίτικους, που το τιμούν και δεν το αφήνουν να ξεθωριάσει. Ζει μέσα στις καρδιές τους, το νοσταλγούν και μπορούν να ονειρεύονται τους δικούς τους αγώνες που έρχονται. Δεν είναι τυχαίο που, ενώ πολλοί προσπάθησαν να το θάψουν, αναμετρώντας από τα τηλεοπτικά παράθυρα τα σπασμένα και τις εκφυλισμένες συγκεντρώσεις, το Πολυτεχνείο ζει και αντιστέκεται από μόνο του, και από γενιά σε γενιά γίνεται λαμπρότερο και φωτεινότερο και έχει συνδεθεί με τους αγώνες ενάντια στον πόλεμο και στην παγκοσμιοκρατία, όσο κι αν προσπάθησαν οι Αμερικανοί πρέσβεις, χρόνια τώρα, πιέζοντας τις εκάστοτε κυβερνήσεις, να καταργηθεί η διαδήλωση που αρχίζει από το Πολυτεχνείο και καταλήγει στην πρεσβεία τους, μοναδικό γεγονός σε παγκόσμιο επίπεδο. Όσο θα υπάρχει αδικία, ανελευθερία και ιμπεριαλιστική πολιτική, ο αγώνας θα συνεχίζεται και το Πολυτεχνείο θα δείχνει το δρόμο».

- ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΖΕΙ ΚΑΙ ΘΑ ΖΕΙ ΣΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΜΑΣ.

- ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΗΤΑΝΕ “ΓΙΟΡΤΗ” ΜΑ ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΚΑΙ ΠΑΛΗ ΛΑΪΚΗ!

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Οι ναζί καίνε το Καρπενήσι*

2011-11-07T00:26:00.013+02:00

Ένα ιστορικό άρθρο του ΑΠΤ* για το blog "Ευρυτάνας Ιχνηλάτης"

Η καρδιά του απελευθερωτικού αγώνα χτυπά δυνατά στα στήθη της ανταρτομάνας Ευρυτανίας. Εδώ, στα ψηλά βουνίσια λημέρια, αντιλαλεί το ελασίτικο ντουφέκι, αχολογούν οι οπλές από τα άλογα του Άρη και των συντρόφων του, ενώ η λαϊκή αλληλεγγύη σκορπάει τη ζεστασιά της στα φτωχά ορεινά χωριά μας. Εδώ, σε τούτα τα απροσκύνητα βουνά της Ευρυτανίας, πρωτοξεκίνησε ο αγώνας, εδώ δόθηκαν οι πρώτες νικηφόρες μάχες κατά των φασιστών τυράννων, εδώ εδρεύουν και τα ηγετικά κλιμάκια του ΕΑΜ, του ΕΛΑΣ, της ΕΠΟΝ, του ΚΚΕ και των οργανώσεων της λεβέντικης Αντίστασης του λαού μας! Οι Ιταλοί φασίστες του Μουσολίνι, έχουν ήδη αποχωρήσει από την Ευρυτανία, από τα τέλη του Απρίλη 1943, αφού με την ισχυροποίηση του ένοπλου κινήματος σε ολόκληρο το γεωγραφικό χώρο της Ευρυτανίας, δεν τολμούν πλέον να ξεμυτίσουν έξω από την πόλη του Καρπενησίου και έτσι κάποια στιγμή αναγκάζονται να αποσυρθούν για περισσότερη ασφάλεια στη Λαμία. Από τις 8 Σεπτεμβρίου, μάλιστα, οι Ιταλοί “τα σπάνε” στον άξονα με τους Γερμανούς και παραδίδονται στον ΕΛΑΣ. Στη Λάσπη (σημερινό Άγιο Νικόλαο) κρατούνται πάνω από 3.000 Ιταλοί αιχμάλωτοι. Μερικοί εξ’ αυτών, αντιφασίστες όντας, μπαίνουν, προς τιμήν τους, στο αντάρτικο, ενώ ορισμένοι άλλοι διασκορπίζονται στα χωριά και δουλεύουν σε χωράφια κι αγρούς για να εξασφαλίσουν τα προς το ζην. Η γενναιοψυχία του Ευρυτάνα που πρόσφερε ένα κομμάτι μπομπότα από το υστέρημά του ακόμη και στον ιταλό! Τούτη η περήφανη Ευρυτανία επιτέλους αναπνέει! Ο άνεμος της λευτεριάς πνέει στον τόπο μας ακόμη και υπό συνθήκες γερμανικής Κατοχής της χώρας! Λαϊκοί θεσμοί αυτοδιοίκησης, αυτοοργάνωσης και επιμόρφωσης του λαού παράγουν τα πρωτογενή “υλικά” της δημιουργίας για τη νέα λαοκρατούμενη Ελλάδα που ονειρεύεται, πλέον, ο αγρότης κι ο εργάτης μαζί με την απελευθέρωση. Η Ευρυτανία, αυτή η μικρή ατίθαση “κουκίδα” του χάρτη, σαλπίζει μήνυμα αισιοδοξίας και ελπίδας…

Ήταν τέτοιες μέρες, στις αρχές του μηνός Νοέμβρη του 1943, όταν οι επικυρίαρχοι Γερμανοί ναζί, αποφασίζουν να χτυπήσουν την καρδιά της Αντίστασης, το Καρπενήσι μας. Πολυπληθείς επίλεκτες γερμανικές μεραρχίες χιλιάδων αντρών των Ες Ες και της Βέρμαχτ ξεκινούν ταυτόχρονα από Λαμία και Αγρίνιο υποστηριζόμενες από τεθωρακισμένα και πυροβολικό. Για μια εβδομάδα ο τόπος μετατρέπεται σε πεδίο πολέμου καθώς μέρα και νύχτα διεξάγονται σκληρές μάχες. Τμήματα του ΕΛΑΣ αναπτύσσονται γύρω από τους κύριους οδικούς άξονες, στήνουν συνεχείς ενέδρες, ανατινάζουν περάσματα και πραγματοποιούν ποικίλα αλλεπάλληλα σαμποτάζ στον εχθρό. Καθ’ όλη τη διάρκεια της σιδερόφραχτης γερμανικής επέλασης, οι ΕΛΑΣίτες χτυπούν ανελέητα σε διαφορετικά κομβικά σημεία (Μακρακώμη, Πλατύστομο, Καμπιά, Βίτολη, Αη Γιώργη, Χάνι Πανέτσου, Ράχη Τυμφρηστού). Σαν σήμερα, στις 7 Νοεμβρίου 1943, οι Γερμανοί κατορθώνουν, αν και με πολλές απώλειες, να διασπάσουν την άμυνα και να εισβάλλουν στο Καρπενήσι που εν τω μεταξύ, με πρωτοβουλία των αντιστασιακών οργανώσεων, έχει εκκενωθεί από τον πληθυσμό που καταφεύγει στα δάση και σε απομονωμένα μακρινά χωριά επάνω στα βουνά υπό την προστασία των ένοπλων παιδιών του. Τα ναζιστικά στίφη του Χίτλερ ξεσπούν στο όμορφο μα έρημο Καρπενήσι. Καίνε, λεηλατούν, ληστεύουν την πόλη. Ανατινάζουν το πετρόχτιστο Γυμνάσιο που γίνονταν οι ενθουσιώδεις συσκέψεις της αντίστασης, πυρπολούν τα τρία όμορφα ξενοδοχεία ("Τυμφρηστό", "Ευρώπη" και "Νέα Υόρκη") καταστρέφουν πάρα πολλά σπίτια και μαγαζιά αρπάζοντας τα εμπορεύματα. Ξετρυπώνουν τα πρόχειρα καταφύγια, που είχαν κρύψει τα λιγοστά τους υπάρχοντα οι κάτοικοι προτού διαφύγουν και τα λεηλατούν. Κλέβουν τα τρόφιμα του Ερυθρού Σταυρού, αρπάζουν κοπάδια και αγροτικά προϊόντα τα οποία προωθούν στις αποθήκες τους στη Λαμία. Τα πιο αποτρόπαια εγκλήματά τους : έκαψαν ζωντανούς μέσα στο σπίτι τους το Γιάννη Ψιλόπουλο μαζί με τη σύζυγό του και το κοριτσάκι τους 11 μόλις χρονών. Δολοφονούν το σκηνίτη κτηνοτρόφο Σ. Γαλανό μαζί με τα παιδιά του όπως και τον αυτοκινητιστή Νίκο Τσουκαλά και πετάνε τα πτώματά τους σε ένα ξεροπήγαδο. Σκότωσαν το κοριτσάκι του βιβλιοπώλη Κοτοπούλη, τη μικρή Ρωξάνη. Επίσης, το γερο Ράτζο και τη γυναίκα του μέσα στο καλυβάκι τους. Κρέμασαν στον πλάτανο της πλατείας Καρπενησίου το Δημ. Τζαμάρα από το Κλαψί, απαγχόνισαν στο δέντρο της αυλής του το Γιώργο Τσαβαλιά, ένα δύστυχο άνθρωπο διανοητικά ανάπηρο. Δολοφόνησαν το Χρήστο Σιαμανή από το Μεγάλο χωριό και τον καλόγηρο Νικόδημο της Μονής Προυσού. Στο Κρίκελο “εξαφανίζουν” το Γιώργο Τραγή και εκτελούν ανυπεράσπιστους ομήρους. Ακόμη, τραγικό θάνατο βρίσκουν η Σταυρούλα Κοντοχρήστου είκοσι χρονών και ο δεκαεξάχρονος αδερφός της Χαράλαμπος. Οι ναζί συνεχίζουν την πορεία τους με κατεύθυνση το δρόμο προς το Αγρίνιο. Στην ευρύτερη περιοχή του Καλεσμένου συμπτύσσονται με την άλλη τους φάλαγγα που ήρθε από Αιτωλοακαρνανία. (Να σημειώσουμε εδώ, πως αυτή η δεύτερη φάλαγγα χτυπήθηκε προηγουμένως στον Αη Βλάση από λιγοστούς ένοπλους Εαμίτες και ηρωϊκούς χωρικούς που με λίγα λιανοντούφεκα κράτησαν τους Γερμανούς και τα τανκς για 3-4 ώρες. Οι ναζί έκαψαν εκεί σπίτια και σκότωσαν το βοσκό Κ. Σκάνδαλο, όπως κι ένα γεροντάκι 70 χρονών, τον Φίλιππα Καραμούζη. Στη Χούνη δολοφόνησαν τον τυφλό γέροντα Σπύρο Μανώλη, και τους υπέργηρους Κώστα Πολυχρόνη, Λ. Κούρτη και Β. Παπαϊωάννου. Στον Αγαλιανό βασάνισαν και δολοφόνησαν τον υλοτόμο Τσινιά που αρνήθηκε να προδώσει τους αντάρτες).

Εν τω μεταξύ, τμήματα του ΕΛΑΣ (αφού πρώτα έχουν φροντίσει να φυγαδευτούν στα βουνά όσοι περισσότεροι άμαχοι και γυναικόπαιδα γίνεται) επιτίθενται στους Γερμανούς, σε θέσεις-κλειδιά, προξενώντας τους βαριές απώλειες. Οι ναζί αναγκάζονται να οπισθοχωρήσουν προς Λαμία και Αγρίνιο, αφήνοντας ξοπίσω καταστροφή και όλεθρο. Το ηθικό του περήφανου ευρυτανικού λαού, παρά τα χτυπήματα, δεν κάμπτεται. Ο κόσμος και οι οργανώσεις της αντίστασης επιστρέφουν στον τόπο. Έπιασε χειμώνας, η πείνα θερίζει, δεν υπάρχει όρθιο τίποτε, δεν βρίσκεται μήτε κουτάλι, μήτε ρούχο, αλλά η αλληλεγγύη και η αλληλοβοήθεια λειτουργούν. Όλοι μαζί, κόβουν ξύλα και φτιάχνουν πρόχειρα καταλύματα μέσα στα χαλάσματα. Ο κόσμος στέκεται και πάλι στα πόδια του.

Τα βάσανα όμως του πολύπαθου Καρπενησίου δεν τελειώνουν το Νοέμβριο του 1943. Υπάρχει και θλιβερή συνέχεια. Σε λιγότερο από ένα χρόνο, στις αρχές Αυγούστου του 1944, δηλαδή λίγες δεκάδες μέρες πριν την απελευθέρωση, τα φασιστικά καθάρματα επελαύνουν για δεύτερη φορά στην πόλη μας. Από τρία μέτωπα αυτή τη φορά : aπό Λαμία, Αγρίνιο και Άμφισσα. Στόχος τους να διαλύσουν τον ΕΛΑΣ αλλά και να πλήξουν τις βάσεις υποστήριξής του στα χωριά, ούτως ώστε να εξασφαλίσουν την όσο το δυνατόν καλύτερη και ανενόχλητη σύμπτυξή τους προ της αποχώρησής τους από την Ελλάδα. Πιο επανδρωμένοι από ποτέ, με 10.000 πάνοπλους στρατιώτες, 500 αυτοκίνητα, πλήθος αρμάτων μάχης, βαρύ πυροβολικό και μαζί με χαφιέδες ταγματασφαλίτες, εξαπολύουν μία απίστευτης έκτασης συντονισμένη επίθεση. Από την άλλη πλευρά 3.000 περίπου διαλεχτοί Ελασίτες, νεαροί Επονίτες και αποφασισμένοι εφεδροελασίτες, αναπτύσσονται σε διάφορα μέτωπα. Τα παιδιά του λαού αν και με σαφώς κατώτερο εξοπλισμό, πιάνουν όλα τα σημαντικά περάσματα που θα ακολουθούσαν οι ναζήδες. Με απροσμέτρητο ηρωϊσμό, θάρρος και πείσμα χτυπούν τους Γερμανούς, με συντονισμένες επιθετικές ενέργειες σε όλη την πορεία τους. Οι μαχητές της αντίστασης γνωρίζουν πολύ καλά τα καίρια περάσματα. Έτσι ο ανταρτοπόλεμος μαίνεται παντού προξενώντας στους κατακτητές, αλλού μικρές και αλλού μεγάλες φθορές αλλά -το κυριότερο- επιφέρουν στον εχθρό σημαντικές καθυστερήσεις έως ότου κερδηθεί ο απαραίτητος χρόνος ώστε να προωθηθούν και πάλι οι άμαχοι σε ασφαλείς τοποθεσίες στο εσωτερικό της ορεινής Ευρυτανίας. Προέχει πάνω απ' όλα η ασφάλεια του λαού. Στις Ράχες Τυμφρηστού γίνεται μακελειό με μεγάλες απώλειες εκατέρωθεν. Εκεί πέφτει νεκρός και ο γερμανός στρατηγός διοικητής του ενός εχθρικού τομέα. Στις 9 Αυγούστου 1944 οι φασιστικές ορδές εισβάλλουν και πάλι στο Καρπενήσι, ενώ οι δυνάμεις της αντίστασης ανασυγκροτούνται στα βουνά, προετοιμάζοντας την αντεπίθεσή τους. Οι ναζήδες, αγριότεροι και πιο αιμοβόροι από ποτέ, ισοπεδώνουν τα πάντα! Για αρκετές ημέρες, έως και τις 13 Αυγούστου 1944, ειδικά συνεργεία καταστροφής πυρπολούν από άκρη σε άκρη ολόκληρη την πόλη. Από τα χίλια σχεδόν πανέμορφα πέτρινα σπίτια του Καρπενησίου, που έγιναν με το μόχθο και το αίμα των ξενιτεμένων παιδιών μας, απομένουν όρθια μονάχα 8 (!!!). Καταστρέφουν και ανατινάζουν τα πάντα! Σπίτια, καταστήματα, σχολεία, ιστορικά κτήρια, αρχεία, όλα γίνονται στάχτη στο λυσσασμένο πέρασμά τους. Πυκνοί μαύροι καπνοί, βγαίνουν μέσα από τα ερείπια της μαρτυρικής πόλης μας. Το Καρπενήσι βογκάει! Το χειρότερο; έκαψαν και πάλι ζωντανούς μέσα στα σπίτια υπερήλικες και ανήμπορους ανθρώπους. Παραθέτουμε μερικά ονόματα όπως : τον ενενηντάχρονο γιατρό Αλέξ. Φαρμακίδη και τη γυναίκα του Ανδρομάχη, την ογδονταετή Αγγελική Γιαταγάνα, τον εκατοντάχρονο Αντρέα Κουσιόπουλο, τη γιαγιά Αγόρω Λιάπη, τη χήρα Μ. Κλειτσάκη, τη Φωτεινή Μαμαλιού, την Ελένη Σικλέτη. Στο Βουτύρο έσφαξαν το γερο-δάσκαλο Χαράλαμπο Παπαθανασίου και τη γυναίκα του. Στο Κρίκελλο την Αγγελική Συγκούνη, στη Δομνίστα το Νίκο Παπαδημητρίου, στη Μυρίκη τον εκατοχρονίτη Α. Παπαδόπουλο και την εξηντάχρονη Ευαγγελία Καντλή. Στη Λάσπη σκότωσαν το Γιάννη Σιαφάκα και τη χήρα Παρασκευή Μαυροειδή. Στο Μεγάλο Χωριό έκαψαν ζωντανή την ογδοντάχρονη Μαρία Σκοτίδα. Στους Γοργιανάδες την υπέργηρη Βασιλική Ρικοπούλου. Είναι μακρύς ο κατάλογος των θυμάτων του ναζισμού και παραλείπουμε, δυστυχώς αναγκαστικά, πάρα πολλούς μάρτυρες της ναζιστικής θηριωδίας.

Ο εχθρός δεν μένει μονάχα μέσα στο Καρπενήσι. Εξαπολύει βάρβαρες δολοφονικές επιδρομές και στην ευρύτερη περιοχή της Ευρυτανίας. Το μεγαλύτερο τμήμα από το ιστορικό μοναστήρι του Προυσού πυρπολείται και αυτό, μαζί με έγγραφα και κειμήλια ανυπολόγιστης ιστορικής αξίας. Ανατινάζουν και το μοναστήρι της Κουμασιώτισσας. Οι ναζί στο αιματοβαμμένο πέρασμά τους καίνε ολόκληρα χωριά. Εδώ θα κάνουμε μία σημαντική παρεμβολή: Σύμφωνα με τα στοιχεία της εφημερίδας "Τα Ψηλά Βουνά" (εκδότης Νίκος Θάνος, Καρπενήσι 1945) σε διάφορες επιδρομές από τους φασίστες κατακτητές, κάηκαν συνολικά και ανά χρονικές περιόδους : στο Καρπενήσι 980 σπίτια, στη Βίνιανη 40, στη Χρύσω 215, στο Μαραθο 36, στο Μικρό Χωριό 110, στο Μεγάλο Χωριό 15, στις Γοργιανάδες 54, στο Βουτύρο 65, στο Νόστιμο 47, στο Κλαυσί 90, στη Μυρίκη 60, στη Μιάρα 15, στη Λάσπη 195, στο Καλεσμένο 65, στο Κρίκελλο 161, στη Δυτική Φραγκίστα 132, στην Ανατολική Φραγκίστα 72, στην Επισκοπή 45, στο Στένωμα 4, στον Ασπρόπυργο 3, στον Τυμφρηστό 130, ακόμη 7 σχολεία, 1 εκκλησία, 172 αχυρώνες κλπ.

Η άλλη γερμανική φάλαγγα που ξεκίνησε από το Αγρίνιο, έφτασε μέσα από Θέρμο, Χούνη, Σίδερα, Φραγκίστα έως και το Καλεσμένο όπου εκεί συναντώνται με αυτούς που κατέβαιναν από το κατεστραμμένο Καρπενήσι. Η τρίτη φάλαγγα από Άμφισσα αναγκάστηκε να γυρίσει πίσω, αφού ηττήθηκε από τον ΕΛΑΣ (μάχες Καρούτας, Γκιώνας κλπ). Ο ΕΛΑΣ ανταποδίδει τα χτυπήματα μέσα στις κλεισούρες και τις στενωπούς της δύσβατης ευρυτανικής γης. Οι αντάρτες σφυροκοπούν από παντού, δεν τους αφήνουν ούτε στιγμή σε χλωρό κλαρί. Κάθε σημείο που περνούν τα ανθρωπόμορφα κτήνη μετατρέπεται σε παγίδα θανάτου. Με πρωτοστατούντες τα παλικάρια της ΧΙΙΙ Μεραρχίας του ΕΛΑΣ, οι ναζήδες φτύνουν αίμα από όπου και αν περνούν. Τις καταστροφές και τις δολοφονίες τις πληρώνουν με το πιο σκληρό νόμισμα. Ο πανικός καταλαμβάνει τα χιτλερικά σκυλιά που καταλαβαίνουν ότι δεν θα βγουν ζωντανοί από την αδούλωτη Ευρυτανία. Έτσι τελικά υποχωρούν ντροπιασμένοι προς Αγρίνιο και Λαμία αντίστοιχα, αφήνοντας πίσω τους 700 νεκρούς και 1500 τραυματίες. Ο ΕΛΑΣ από την πλευρά του έχει απώλειες 300 νεκρούς και λαβωμένους. Και πάλι όμως οι Ευρυτάνες κατορθώνουν, έστω και με τόσο βαρύ τίμημα, να επανακάμψουν στο Καρπενήσι και στα χωριά τους και σαν αληθινοί λεβέντες να στήσουν ξανά τη ζωή τους πάνω στα ερείπια και την καταστροφή. Η Ευρυτανία δεν λυγά!

Αυτή είναι η ιστορία της πόλης μας που υπέφερε τα πάνδεινα από τους ναζί λήσταρχους . Για να μην ξεχνάμε, ότι οι φασίστες πολιτικοί πρόγονοι της ελεεινής Μέρκελ λάβωσαν και σκότωσαν τον τόπο μας και τους ανθρώπους μας. Έχυσαν το αίμα και έκλεψαν τον τίμιο ιδρώτα των φτωχών ξωμάχων της πονεμένης ευρυτανικής γης (και όχι μόνο). Των παππούδων μας και των γονιών μας. Δεν χρωστάμε τίποτα σα λαός στα άθλια υποκείμενα της Μέρκελ, των καρχαριών του γερμανικού κεφαλαίου, που μας θέλουν ξανά σκλάβους στον ίδιο μας τον τόπο. Αυτοί χρωστούν τις γερμανικές αποζημιώσεις για τα εγκλήματά τους. Και θα τις δώσουν, θέλουν δε θέλουν, οι σύγχρονοι αλητοφασίστες. Γιατί αυτά τα βουνά και αυτός ο λαός διδάσκουν : από τα χρόνια του Κατσαντώνη ως και του Άρη…

Μάνα Ευρυτανία, τα παιδιά σου και τα εγγόνια σου ΔΕΝ ΞΕΧΝΟΥΝ!

*Σημείωση: Για τη συγγραφή αυτού του άρθρου ο ΑΠΤ άντλησε ορισμένα στοιχεία, καταρχάς από την προσωπική του βιβλιοθήκη ("Τυμφρηστός και Τυμφρήστιοι", Χ. Μηχιώτης, εκδόσεις Κασταλία και "Σπαραγμός της Ευρυτανίας 1943-1945, Κ. Χινόπωρου), επίσης από την αφήγηση του Δημοσθένη Αθ. Τσακνιά (Καρπενήσι 2006, βλ. εδώ), καθώς και από διάφορες διηγήσεις παλιών Ευρυτάνων αγωνιστών της αντίστασης που έζησαν τα γεγονότα. Για την εικονογράφηση του άρθρου βρήκαμε παλιές φωτογραφίες από τα αγαπημένα evrytan.gr και Κωνσταντίνος Δαβανέλος. Θα επανέλθουμε επί του θέματος εν ευθέτω χρόνο, αφού υπάρχουν ακόμη πολλές άγνωστες λεπτομέρειες από ανθρώπους που ζουν ανάμεσά μας...

Για το blog "Ευρυτάνας Ιχνηλάτης"

Αναλλοίωτη στο χρόνο

2011-11-03T06:41:00.001+02:00

Ευρυτανία

Με το φακό του "Ευρυτάνα Ιχνηλάτη"

Σ' αυτό πόσο χαράτσι θα βάλετε;

2011-10-31T22:27:00.008+02:00

Και ματάρχονται χρόνια πέτρινα και καιροί δίσεκτοι. Να βασανίζεται ο λαός μας στη μιζέρια και την ανέχεια πάνω σε συντρίμμια χαμένων προσδοκιών και πληγωμένων ονείρων. Οι πιο παραγωγικές ηλικίες σβήνουν μέσα στην κινούμενη άμμο της ανεργίας ή των εξευτελιστικών σχέσεων της σύγχρονης εργασιακής δουλείας. Οι απόμαχοι οι γέροντές μας, οι σεβάσμιοι γονείς και παππούδες μας, τώρα στα ύστερά τους, ταπεινώνονται μετρώντας τις πενταροδεκάρες από την σύνταξη της πείνας, οι νιότεροι θέλουν να πάρουν των ομματιών τους για τα ξένα, κι ο τόπος, αυτός ο πανέμορφος τόπος, κάνει την ομορφιά του σάβανο της απελπισίας των ανθρώπων του, που νιώθουν πια παρείσακτοι μέσα στην ίδια τους τη χώρα. Τα πήρατε όλα και σα νέοι κοτζαμπάσηδες, αχόρταγοι και άπληστοι, ρουφάτε το αίμα του απλού ανθρώπου της βιοπάλης. Ποιους χαρατσώνετε ρε; Αυτούς που με τον τίμιο μόχθο τους και τον ιδρώτα μιας ζωής παρήγαγαν τον κοινωνικό πλούτο που εσείς κηφήνες πλουτοκράτες και πολιτικοί της υποτέλειας λυμαίνεστε; Αυτούς που με χίλια βάσανα έφτιαξαν ένα σπιτάκι για να σας κάνουν στο τέλος εσάς συνεταίρους; Οι κοτζαμπάσηδες και οι πασάδες έκαναν κατάσχεση στο αλέτρι ή στο καλύβι του φτωχού που δεν κατάφερνε να ξεπληρώσει το δυσβάσταχτο χαράτσι ή τον αμαρτωλό τόκο τους. Η διαφορά σας με εκείνους ποια είναι; Η φάλαγγα κι ο βούρδουλας που αντικαταστάθηκαν με τα χημικά αέρια και τα κλομπς; Οι προύχοντες τοκογλύφοι με τους γραβατωμένους τραπεζίτες; Oι πασάδες με τους αμερικανοευρωπαίους ληστές; Κάποτε σε αυτό τον περήφανο τόπο κάποια απροσκύνητα παλικάρια παράτησαν τα φτωχοκάλυβά τους και έπιασαν τα βουνά πολεμώντας τους τυράννους. Κλέφτες τους λέγανε. Κι αργότερα αντάρτες. Μα είτε κλέφτης είτε αντάρτης πάντα ο ίδιος είναι ο λαός. Χαρατσώστε λοιπόν τώρα και το καλύβι της φωτογραφίας, για να σκάψετε μια ώρα αρχύτερα τον (πολιτικό) λάκκο σας.

"Ευρυτάνας Ιχνηλάτης"

Αδερφέ μου Ευρυτάνα

2011-10-25T16:04:00.003+03:00

ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ

"Μ’ όλα αυτά, αδερφέ μου Ευρυτάνα σκύβεις μονάχα

να πιείς το νερό της πηγής

ή για να βάλεις τ’ αυτί σου στο χώμα

και ν’ αφουγκραστείς

το περπάτημα των Νέων Καιρών

που έρχονται

μες απ’ τις αντάρες της φτώχειας σου.

Κοιτάζεις τον ήλιο

μες απ’ τα φυλλώματα του γεροπλάτανου

που κάποτε κρέμαγες τ’ άρματά σου

για να χτυπήσεις τον τύραννο.

Κοιτάζεις τον κόσμο απ΄ το ξάγναντο

της σκέψης σου

και κρατάς στα ροζιασμένα σου χέρια

το βοσκοράβδι και την τιμή της πατρίδας.

Κρατάς τα παράσημα των αγώνων σου

και τις πίκρες των διωγμών σου.

Τυλίγεις τα λαμπερά μετάλλια

εξαίρετων πράξεων

στα «εντάλματα συλλήψεως

δι’ οφειλάς προς το δημόσιον»

Σ’ εσένα κανείς δεν οφείλει τίποτα.

Κρατάς τα ξέφτια των ελπίδων σου

ραμμένα στα κουρέλια των παιδιών σου.

Κρατάς τη σημαία της Λευτεριάς

περασμένη μες απ΄ τα κάγκελα

της αόρατης φυλακής σου.

Βοήθεια ! Για να σταθείς στα πόδια σου

και ν΄ αντικρίζεις τον ήλιο

για να κρατήσεις το ταμπούρι σου

για να κρατήσεις την Ιστορία σου

για να κρατήσεις……"

(Ευρυτανία, Μιχάλη Σταφυλά, Αθήνα 1962)

*Για τη μεταφορά εδώ, "Ευρυτάνας Ιχνηλάτης"

Αχτίδες στα ποτάμια των ονείρων μας

2011-10-22T03:25:00.006+03:00

…Κείνα τα φθινοπωρινά απογεύματα που τα βήματα σε φέρνουν εδώ, κοντά στα παλιά λημέρια, δίπλα στα μονοπάτια των αναμνήσεων των παιδικών χρόνων. Εδώ που η σκέψη φτερουγίζει λεύτερη στα χρόνια τα αγνά, τα ανέμελα, τότε που τα όνειρα και οι προσδοκίες μας είχαν χρώμα, διαφάνεια, λάμψη, όταν η ορμή μας για ένα καλύτερο κόσμο γίνονταν η ίδια ποταμός, προτού ο χρόνος και οι διαψεύσεις να σκιάσουν κάμποσο την ατίθαση καρδιά εκείνης της ξάστερης νιότης. Εδώ, το Χθες φαίνεται σα να κουρσεύει το Σήμερα, μα η “απαγωγή” σε τούτα τα άγια μέρη έχει κάτι από Ζωή και από Ελπίδα για το Αύριο. Το ποτάμι τραβάει τον αιώνιο δρόμο του, αλλά να που οι αχτίδες εξακολουθούν να το συντροφεύουν…

"Ευρυτάνας Ιχνηλάτης"

Ο Αγώνας συντροφεύει την Ελπίδα!

2011-10-18T20:03:00.004+03:00

ΓΕΝΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ 19 & 20 ΟΧΤΩΒΡΗ

Για να μην μας μετατρέψουν σε δούλους του 21^ου αιώνα

- Γιατί δεν μπορεί οι ξένοι και ντόπιοι δυνάστες να μακελεύουν ακόμη και αυτά τα στοιχειώδη δικαιώματά μας και εμείς να μην ξε-σηκωνόμαστε .

- Γιατί η ληστρική μανία του κεφαλαίου και των αυλικών του δεν έχει όρια.

- Γιατί ο εφιάλτης της φτώχειας, της ανεργίας και της ανέχειας χτυπάει κάθε πόρτα.

- Γιατί δεν υπάρχει μέλλον με τέτοιο παρόν.

- Γιατί όταν η αδικία γίνεται καθεστώς η αντίσταση αποτελεί καθήκον.

- Γιατί η Ελπίδα πάει συντροφιά με τον Αγώνα.

- Για να ανατραπούν από τη λαϊκή δυναμική τα βάρβαρα μέτρα.

- Για τους αγώνες και τις θυσίες των παππούδων και πατεράδων μας.

- Για τις επόμενες γενιές.

- Για τη δική μας τη ζωή και την αξιοπρέπειά μας.

ΟΛΟΙ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ!

ΛΑΟΣ ΕΝΩΜΕΝΟΣ ΠΟΤΕ ΝΙΚΗΜΕΝΟΣ!

Μια μικρή συμβολή του blog "Ευρυτάνας Ιχνηλάτης"

Εικονο γραφίες

2011-10-15T17:38:00.000+03:00

Με το φακό του "Ευρυτάνα Ιχνηλάτη"

Αφιερωμένο...

2011-10-11T17:39:00.004+03:00

. ...στην Εξουσία!

Διαχρονικό

2011-10-09T18:00:00.004+03:00

44 χρόνια από τη δολοφονία του Ernesto Che Guevara

«Ο Άνθρωπος πρέπει να περπατάει σηκώνοντας το πρόσωπό του απέναντι στον ήλιο. Ο ήλιος θα πρέπει να κάψει το μέτωπό του και καίγοντάς το να το σφραγίσει με τη σφραγίδα της τιμής! Όποιος σκύβει το κεφάλι του χάνει αυτή την τιμή»

(CHE)

blog "Ευρυτάνας Ιχνηλάτης"