Τρίτη, 16 Απριλίου 2013

Αλίκη Τσουκαλά: «Αποκηρύσσω, μα όχι τις ιδέες μου… αλλά τον πατέρα μου»!!!

Η Αλίκη (σε σχέδιο του Μέντη Μποσταντζόγλου)


«Αγόρια στήστε το χορό, κορίτσια τραγουδείστε
και σεις παιδιά μου αδέρφια της, κρατείστε τον καημό σας.
Τώρα είναι Απρίλης κι άνοιξη, τώρα είν' καημός για νιάτα
τώρα το μνήμα της ανθεί γιομάτο παπαρούνες
Μάνα της πιάσου στο χορό, και συ αδερφέ της πρώτος
και σεις πικραδελφούλες της, φέρτε ένα γύρο ακόμα
κι εγώ ένα ρουμελιώτικο σκοπό θα τραγουδήσω
τραγούδι απ' την πατρίδα μου κι απ' την καρδιά μου μέσα.»

(“Ρουμελιώτικο μοιρολόι” –  γραμμένο από τον τραγικό πατέρα της Αλίκης, τον Ευρυτάνα ποιητή Γ. Τσουκαλά)


ΘΥΣΙΑ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ…

Η Αλίκη Τσουκαλά ήταν μια γενναία και πανέμορφη κοπέλα Ευρυτανικής καταγωγής που εκτελέστηκε σε ηλικία μόλις 21 χρονών στο νεκροταφείο του Αϊ Γιάννη στη Χαλκίδα τα ξημερώματα της 16ης Απρίλη 1949, μετά από μια κατάπτυστη δίκη-σκευωρία με την οποία καταδικάστηκε σε θάνατο για «συμμετοχή σε παράνομη κομμουνιστική οργάνωση με σκοπό την ανατροπή του καθεστώτος»! Η συνήθης στημένη κατηγορία με την οποία οδηγήθηκαν στα εκτελεστικά αποσπάσματα χιλιάδες αγωνιστές της αντίστασης και του λαϊκού  μας κινήματος. Μαζί με την Αλίκη εκτελέστηκαν άλλες 3 γυναίκες (Κατερίνα Μελεμενή, Ευανθία Πατσαλή, Μαρία Λαφαζάνη) και 4 άντρες (Τάκης Φίτσος, Γιάννης Χάνος, Δημήτρης Βουραζόπουλος, Γιάννης Χριστοφορίδης). Όλοι τους διαλεχτοί αγωνιστές. Ο Τάκης Φίτσος ήταν ο σπουδαίος δημοσιογράφος και λογοτέχνης, παλιός στενός συνεργάτης του Άρη Βελουχιώτη (βλ. εδώ). Ο Χριστοφορίδης ήταν ο ατρόμητος καπετάνιος ενός καϊκιού που φυγάδευε διωκόμενους αντάρτες. Μετά το χαμό του η γυναίκα του και μάνα δύο παιδιών αυτοκτόνησε πέφτοντας στον Ευβοϊκό.  

Η Αλίκη γεννήθηκε Άνοιξη (26 Μάη 1928) και «έφυγε» Άνοιξη (16 Απρίλη 1949) . Λες και μέσα από αυτή την τραγική συγκυρία οι τύραννοι του ερέβους, οι αδίστακτοι εκπρόσωποι του αμερικανόδουλου μοναρχικού κράτους, επεδίωκαν να δολοφονήσουν στο πρόσωπο της μικρής Αλίκης τον ίδιο τον συμβολισμό της αναγέννησης και της προόδου!

Η μεγάλη μας ποιήτρια Ρίτα Μπούμη-Παπά η επονομαζόμενη και “Σολωμός της Αντίστασης” έγραψε στη μνήμη της νεαρής ηρωίδας ένα υπέροχο ποίημα με τον τίτλο «Αλίκη». Παραθέτουμε από αυτό λίγους αντιπροσωπευτικούς στίχους:

«Πώς να πεισθούν όσοι πολύ μ’ αγάπησαν
πως νίκησα πεθαίνοντας όλους μου τους εχθρούς
πως εκυρίεψα τα φρούριά τους
πως δεν φοβήθηκα τους κεραυνούς των ντουφεκιών
πως χάρισα το πιο γλυκό χαμόγελο
στα φανταράκια που με σημαδεύαν
λίγο πιο έξω από τη Χαλκίδα;»


Ο ΠΟΙΗΤΗΣ Γ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ…


Ο πατέρας της Αλίκης ήταν ο Ευρυτάνας ποιητής Γ. Τσουκαλάς. Μία τραγική μορφή που βίωσε στο έπακρο όχι μονάχα τη βαθιά οδύνη του πατέρα που χάνει κατ’ αυτό τον τρόπο το παιδί του, αλλά πολύ περισσότερο τις τύψεις και την ενοχή λόγω του γεγονότος ότι εκείνος δείλιασε μπροστά στο θάνατο και έζησε, ενώ η αγαπημένη του κόρη στάθηκε ως το τέλος ακλόνητη και χάθηκε …

Ο Γιώργος Τσουκαλάς ήταν ένας χαρισματικός άνθρωπος. Από το μεγάλο Ευρυτάνα διανοητή Μιχάλη Σταφυλά μαθαίνουμε πολύτιμες πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του Γ. Τσουκαλά. Αν δεν ήταν ο Μ. Σταφυλάς ίσως και αυτός να είχε μείνει στην αφάνεια. Ο Γιώργος Τσουκαλάς γεννήθηκε στα 1903 στον Προυσό Ευρυτανίας. Από μικρός ήταν ανήσυχο πνεύμα, έτσι δεν δέχτηκε την σίγουρη θέση που του προσφέρθηκε στο δημόσιο, αλλά προτίμησε τη δημοσιογραφία η οποία βέβαια προπολεμικά δεν προσέφερε καμία επαγγελματική εξασφάλιση. Τουναντίον μάλιστα, οι εφημερίδες έκλειναν η μία μετά την άλλη λόγω της συχνά ανώμαλης πολιτικής κατάστασης (δικτατορίες κλπ). Ο Τσουκαλάς επιδόθηκε και στη συγγραφή μυθιστορημάτων και ιστορικών ερευνών σχετικά με τους αγωνιστές του 1821. Εκεί που θα σταθούμε όμως είναι στο σημαντικό ποιητικό  του έργο που απέσπασε σπουδαίους επαίνους στην εποχή του! Σε ηλικία μόλις 18 ετών εκδίδει την πρώτη ποιητική του συλλογή «Άσμα ασμάτων» (1921), ενώ ακολουθούν: τα «Αγροτικά» (1924), τα «Ερωτικά» (1925), ο «Χωρισμός» (1926), «Η ζωή μου κι εγώ» (1928), το «Ελντοράντο» (1937) και βέβαια το κορυφαίο μα και τραγικότερο όλων… «Αλίκη» (1960)!



Μετά το κλείσιμο από τη δικτατορία του Μεταξά της εφημερίδας «Ανεξάρτητος» (των Ευρυτάνων εκδοτών Πουρνάρα), ο Γ. Τσουκαλάς ιδρύει την πρώτη ιδιωτική «Δανειστική Βιβλιοθήκη» στην οδό Φιλελλήνων 25, η οποία σύντομα μετατρέπεται σε σπουδαίο πνευματικό κέντρο και αναγνωρίσιμο στέκι διανοουμένων, λογοτεχνών και μελετητών, πάντα με την άοκνη και συνεχή παρουσία του ίδιου του Γιώργου Τσουκαλά ο οποίος χαίρει πλέον βαθιάς εκτίμησης και αναγνώρισης στους κύκλους της διανόησης. Ο Γ. Τσουκαλάς είναι όμως και τύπος μποέμ, με έφεση προς τη γλεντζέδικη ζωή. Συχνάζει παρέα με τον φίλο του τον Κώστα Βάρναλη στα Πλακιώτικα κουτούκια πολλές φορές και μετά ωραιοτάτων νεανίδων! Ως προοδευτικό πνεύμα, ο Γ. Τσουκαλάς συνδέθηκε την περίοδο της Κατοχής με την Αντίσταση δίπλα από άλλους επώνυμους αγωνιστές.

 

Η ΑΛΙΚΗ


Η Αλίκη ήταν ένα πανέξυπνο, όμορφο και γεμάτο ζωή κορίτσι. Τρυφερή, με σπάνιες ευαισθησίες. Στα χνάρια του πατέρα της, τον οποίο θαύμαζε, η Αλίκη μελετούσε ακατάπαυστα λογοτεχνία, ποίηση, ιστορία, ήταν δε και η ίδια ένα πολλά υποσχόμενο συγγραφικό ταλέντο. Παράλληλα διαπρέπει στις σπουδές της, λατρεύει παθολογικά τη μουσική, παίζει πιάνο. Οι κοινωνικές της αναζητήσεις βρίσκουν διέξοδο στην ΕΑΜική Αντίσταση. Από μικρή εντάσσεται στην ΕΠΟΝ! Η Αλίκη αποτελεί υπόδειγμα αγωνίστριας, είναι «πρώτη στα μαθήματα και πρώτη στον αγώνα» δίνοντας ανελλιπώς το παρόν της σε όλες τις μεγάλες λαϊκές κινητοποιήσεις εναντίον του φασίστα κατακτητή. Κατόπιν, στην περίοδο του Εμφυλίου, κυνηγημένη πλέον, συνεχίζει την αγωνιστική δραστηριότητά της αποσπώντας το θαυμασμό και την εκτίμηση όλων των συντρόφων της για την ανιδιοτελή της προσήλωση στο κίνημα, μα και για την συγκινητική της τόλμη.

Το 1949 η Αλίκη συλλαμβάνεται μαζί με άλλους αγωνιστές με τη συνήθη κατηγορία ότι αποτελούσαν ανατρεπτική ομάδα κατά του καθεστώτος. Ανάμεσά τους βρίσκεται και ο ίδιος ο πατέρας της, ο καλός του φίλος Τάκης Φίτσος και άλλοι επώνυμοι Αθηναίοι. Οι συλληφθέντες πλην του Γ. Τσουκαλά (για τον οποίο θα εξηγήσουμε παρακάτω τους λόγους) θα υποστούν τα πιο άγρια βασανιστήρια μέσα στα αστυνομικά μπουντρούμια. Κάποιοι εξ΄ αυτών εκπαραθυρώνονται από την Ασφάλεια η οποία κατά την προσφιλή τακτική της τούς παρουσιάζει τάχα ως “αυτοκτονήσαντες”! Οι υπόλοιποι οδηγούνται στο στρατοδικείο. Η θανατική καταδίκη τους είναι κάτι παραπάνω από βέβαιη. Η Αλίκη με πρωτοφανή λεβεντιά και αξιοπρέπεια αντέχει όλα τα μαρτύρια, στέκεται αλύγιστη! Ο πατέρας της όμως επιλέγει μια εντελώς διαφορετική στάση: παραδίδεται αμαχητί στο φόβο. 'Έτσι υποτάσσεται και σκύβει στην εξουσία. Νομίζει ότι αν δεχθεί να αποκηρύξει τις ιδέες του, αν συνεργαστεί με το κράτος και “μιλήσει", έτσι όπως θα του ανέθεταν οι αρχές, εναντίον των πρώην συντρόφων του ανάμεσα στους οποίους βρισκόταν και η ίδια του η κόρη!, πως θα τύχει διαφορετικής μεταχείρισης τόσο ο ίδιος όσο και η Αλίκη. Πράττοντας κατ' αυτό τον τρόπο, ο Γ. Τσουκαλάς θα αναιρέσει τον ίδιο του τον εαυτό και θα σκοτώσει μόνος του την ψυχή του και το αλλοτινό έντιμο παρελθόν του. Στη διάρκεια της δίκης (15 Μάρτη ως 5 Απρίλη 1949) και στη δίνη μίας άνευ όρων απόγνωσης θα γυρνά μέσα στο στρατοδικείο με ένα ευαγγέλιο στο χέρι και θα παριστάνει τον τρελό προσπαθώντας να σώσει την κόρη του. Ταπεινώνεται, αυτοεξευτελίζεται, μετατρέπεται σε ένα ηθικό ράκος.

Η Αλίκη όμως ήταν πλασμένη από τα ανθεκτικά υλικά των ηρώων! Δεν ακολουθεί τον ταπεινωτικό δρόμο του πατέρα της, αλλά επιλέγει τη στάση της τιμής, της αξιοπρέπειας και της υπερηφάνειας. Δεν δέχεται να διαχωριστεί από τους συντρόφους της, αρνείται να καταδώσει και δεν αποκηρύσσει τα πιστεύω της. Στην απολογία της ενώπιον του θανατοδικείου η ευαισθησία της γίνεται πύρινο ξίφος στην καρδιά του μοναρχοφασιστικού κράτους. Με συγκινητικό και συνάμα παλικαρίσιο τρόπο υπερασπίζεται τη λαϊκή υπόθεση και το δίκαιο του αγώνα για λευτεριά και ανεξαρτησία. Η γενναία απολογία της καθηλώνει τους πάντες, ακόμη και τους στρατοδίκες. Το μόνο που βρίσκει να πει ο πρόεδρος του στρατοδικείου Καρράς είναι: «κάνε μας μίαν προφορικήν δήλωσιν αποκηρύξεως και είσαι ελεύθερη να συνεχίσεις τας σπουδάς σου». Εκείνη ακριβώς την τραγική στιγμή που μια λέξη μόνο, θα μπορούσε να πάρει την Αλίκη από την αγκαλιά του θανάτου και να την οδηγήσει ξανά στη Ζωή, ο πατέρας της πέφτει γονατιστός μπροστά της ζητώντας της να υπακούσει στον πρόεδρο του στρατοδικείου. Μία σκηνή που αναμφίβολα θυμίζει αρχαία τραγωδία.

Πώς να ένιωσε άραγε αυτή η ακατάβλητη αγωνίστρια; Όταν πέρα από τον προσωπικό της γολγοθά, έβλεπε τον ίδιο της τον πατέρα, τον παλιό αγωνιστή και κάποτε σεβαστό ίνδαλμά της, να καταρρακώνεται με τέτοιο τρόπο και παράλληλα να επιζητεί και από την ίδια να ακολουθήσει το δικό του ηθικό ξεπεσμό;  

Ίσως οι στίχοι της Ρίτας Μπούμη – Παπά από το προαναφερόμενο ποίημα να μας δίνουν μια απάντηση για τα βαθύτερα ανομολόγητα συναισθήματα της Αλίκης:

«Κι έχω πατέρα ποιητή
που προσκυνά το στέφανο του μάρτυρα που φόρεσα
κι ακοίμητο καντήλι ανάβει
μπρος στη φωτογραφία μου που τη στολίζει μ’ άνθη
κι ακόμα μου ζητά γονατιστός συγνώμη
γιατί μπόρεσε κι έζησε.

Σαν με γεννούσε έψελνε αγροτικά εμβατήρια
με μακριά μαλλιά στον άνεμο δοσμένα,
αυτός με δίδαξε τη μουσική να κυνηγώ
να ντύνομαι με πράσινες ελπίδες.

Πώς να προδόσω
την ομορφιά που μου ‘δωσε ο πατέρας
πως ν’ απιστήσω στη θρησκεία που διάλεξα
λουτρό να κάνω μες στο ψέμμα
πώς να κυλήσω μες στη λάσπη
την εικοσάχρονη καρδιά μου»
                                        
Η Αλίκη στάθηκε ολόρθη υψώνοντας το δικό της «ΟΧΙ»! Κοιτώντας θαρραλέα τους στρατοδίκες της είπε: «Μονάχα δήλωση ότι αποκηρύσσω τον πατέρα μου και όχι τις ιδέες μου, μπορώ να σας υπογράψω»!!! Η ηρωίδα είχε ήδη επιλέξει έναν περήφανο θάνατο παρά μια ατιμωτική “ζωή”!  Η απόφαση του στρατοδικείου για την Αλίκη ήταν ότι «αποβαίνει επιβλαβής δια την πατρίδα» και καταδικάζεται… «δις εις θάνατον»!!!  
   

ΤΡΑΓΙΚΟΣ ΠΑΤΕΡΑΣ…

Μετά την εκτέλεση της Αλίκης, ο πατέρας της θα αφεθεί ελεύθερος. Είναι όμως πλέον ηθικά νεκρός! Ο Γ. Τσουκαλάς θα ζει σε ένα υπόγειο, γωνία Σοφοκλέους και Αριστείδου, περιφρονημένος λόγω της στάσης του ακόμη και από την ίδια του την οικογένεια, τη γυναίκα του και τα παιδιά του και απομονωμένος από τους αλλοτινούς συναγωνιστές του και τους παλιούς κύκλους της διανόησης. Κάποια στιγμή θα ξαναπαντρευτεί, εντούτοις όμως δεν θα μπορέσει ποτέ να ξεφύγει από τις τύψεις και το προσωπικό του δράμα. Στο τέλος κι έχοντας πια "μισοπαρανοήσει", θα πεθάνει τυφλός και μάλλον ξεχασμένος σε κάποιο αθηναϊκό γηροκομείο. Στα 1974, την ίδια ακριβώς μέρα που έσβησε και ο παλιός του φίλος Κ. Βάρναλης! 

Αρκετά χρόνια πριν το θάνατό του, γύρω στο 1960, ο Γ. Τσουκαλάς εξέδωσε ένα βιβλίο με τίτλο «ΑΛΙΚH». Περιείχε ποιήματα του τραγικού πατέρα αφιερωμένα στη μνήμη της κόρης του, ποιήματα που συγκλόνισαν για το βαθύ σπαραγμό τους. Στον Μιχάλη Σταφυλά που τον επισκέφτηκε είπε : «Είναι γραμμένο με το αίμα της καρδιάς μου. Κάθε λέξη του τη συνόδευε ποταμός δακρύων. Πλήγωνα το στήθος μου με την πένα που έγραφα…» (σ.σ. Μ. Σταφυλά, “της πατρίδας και της λευτεριάς”). 

Το εξώφυλλο του βιβλίου είναι αυτό που βλέπετε στην αρχή του παρόντος αφιερώματος. Την προσωπογραφία της Αλίκης φιλοτέχνησε ο «Μποστ» (Μέντης Μποσταντζόγλου) ενώ ο τίτλος του βιβλίου Αλίκη σε συνδυασμό με το όνομα του ποιητή αποκάτω, είναι πανομοιότυπη η υπογραφή της ηρωίδας: Αλίκη Γ. Τσουκαλά! Λίγοι στίχοι από αυτό το βιβλίο…

«Αόρατη ζυγαριά που ταλαντεύεσαι
μπροστά μου, όταν τα μάτια μου τα κλείνω:
από τη μια το ματωμένο της χαμόγελο
κι από την άλλη η περιφρόνησή της…
Κρατάω τη ζυγαριά στα δυό μου χέρια:
βαρύτερη απ’ το αίμα είναι η ματιά της….
Εμένανε τα δυό μου χέρια τρέμουν.
Εμένα θρυμματίστηκε η καρδιά μου…»

(Δίλλημα)

«Είναι τόσο περσότεροι εκείνοι που φύγαν
και μετριούνται στα δάχτυλα αυτοί που μου μείναν.
Θέ μου δεν ξαίρω αν είμαι μ’ αυτούς και μ’ εκείνους,
Μ’ όσους μείναν, ή, μ’ όσους έχουν φύγει για πάντα.»

(Μπαλάντα για κείνους που έχουν φύγει για πάντα)


«Ξύπνησε κοριτσάκι, να σε σκοτώσουμε.
Άφησε τα όνειρά σου εδώ στη γη.
Έχεις καιρό να ονειρευτείς στον τάφο σου.

Ξύπνησε κοριτσάκι μου να σε σκοτώσουμε
προτού προβάλλει ο ήλιος και μας δει
θάναι πιο καλά στο μισοσκόταδο…»

(Εγερτήριο πριν την αυγή)





ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΑΛΙΚΗΣ


Το βιβλίο αρχίζει με το τελευταίο φύλλο του ημερολογίου της Αλίκης που γράφηκε την 15η Απρίλη 1949. Το χάραμα της 16ης η Αλίκη εκτελέστηκε…

Παραθέτουμε το τελευταίο γράμμα της Αλίκης:

«Δεν φανταζόμουνα ποτέ πως τόσο πολύτιμη κι ωραία είναι η ζωή. Αν μπορούσε κανείς να μου το πει πρωτύτερα, και να τον πιστέψω, θα πρόσεχα πολύ στο πέρασμά της. Θα ήταν κάθε μου βήμα και ύμνος προς αυτήν. (Να, τώρα γιατί μου ήρθε στο νου μια σκηνή απ’ τον Σοπέν κι ακόμα η μελωδία του αθάνατου Μπετόβεν στη «Σονάτα υπό το Σεληνόφως»; Αχ, πόσο θάθελα ακόμα μια φορά να τ’ ακούσω απ’ τις γλυκόλαλες χορδές του πιάνου μου, χαμένο κι αυτό πια τώρα). Θα πρόσεχα το κάθε φύλλο που σειόταν απ’ τ’ αγέρι και που τόση ζωή κλειούσε μέσα του. Κάθε μου βήμα θα ήταν κι ένα προσκύνημα  –τέτοια προσκυνήματα έκανα πάντα, όμως μόνο με αισθήματα,-  κι ούτε ένα μυρμήγκι δε θα πέθαινε κάτω απ’ το πέλμα μου. Θα έμενα ξάγρυπνη τις νύχτες για να είχα τώρα ζήσει διπλή τη μικρή μου ζωή (αλήθεια δεν έκλεισα ακόμη τα εικοσιένα μου χρόνια…)………………

….Να, απόψε είναι το τελευταίο βράδι για πέντε ανθρώπους, που επί εικοσιδύο μέρες ανάσαιναν πλάι μου  -κι αύριο δεν θα υπάρχουν, η ζωή όμως θα κυλάει αδιάφορη για άλλους. Ίσως νάναι κι η δική μου στερνή νύχτα…. Τούτες τις τελευταίες μέρες πρόσεξα όλους τους ήχους. Ένιωσα ως μέσα στην καρδιά μου τα μηνύματα της Άνοιξης, που έρχεται και που θα είναι η τελευταία της λιγόχρονης ζωής μου. Ακούω από πάνω μου τα βήματα των μελλοθανάτων… το βήχα τους… κι αυτή τους την παράξενη για μένα, ευθυμία. Γιατί πεθαίνουν; Ζήσαν τόσο πολύ για να είναι ευχαριστημένοι με το θάνατό τους; Τότε τι νόημα έχει η ζωή; Αλήθεια κι εμένα γιατί να με σκοτώσουν; Πως δεν μ’ αφήνουν να εκπληρώσω τον μεγάλο μου προορισμό σαν γυναίκα στη ζωή; Γιατί δεν μ’ αφήνουν να γνωρίσω το μεγάλο συναίσθημα της μητρότητας και τη μεγάλη στιγμή της φύσεως; Ήθελα να κι εγώ να στήσω νοικοκυριό, να γεννήσω παιδιά, να τα φροντίζω – να μου αρρωστήσουν και να ξαγρυπνώ πάνω από την κούνια τους. Ακόμα ήξερα και πώς να τα ντύνω – κι ακούστε: Είχα ακούσει την αδύνατη φωνούλα τους να προσπαθούν να ταιριάξουν τις πρώτες λεξούλες που θα τα συνέδεαν με τη ζωή. Θα τα μάθαινα πολύ μικρά ν’ αγαπούν τη μουσική και νάναι πάντα διψασμένα για μάθηση. Θα τους έβαζα διπλά μαξιλάρια στο σκαμνάκι του πιάνου για να φτάνουν τα μικρά τους ροδοδάχτυλα τα πλήκτρα. Ω!... τι αστεία που θα είναι τα μουτράκια τους όταν θ’ ακούσουν τον πρώτο ήχο… ίσως τρομάξουν κιόλας… Τι γέλια που θα κάνουμε με το μπαμπά τους… Θέλω να πω πως θα κάναμε αν ζούσα κι αν ήταν όλα έτσι όπως τα φαντάστηκα… Απόψε ίσως να΄ ταν η τελευταία δύση που θαύμασα.

Μελλοθάνατη. Απόψε αγαπημένοι μου πρέπει να κοιμηθούν τα όνειρά μου. (Ακούω το σκοπό να λέει πως είναι δέκα παρά τέταρτο – και μένουν τόσες λίγες ώρες ως το πρωί…. Πόσο βιάζεται ο Χρόνος….).

Δίπλωσε χρόνε, δίπλωσε
τ’ ακούραστα φτερά σου,
ώρες γλυκές μην τρέχετε,
σταθήτε μια στιγμή…

Τι αισθανόταν ο Λαορτίνος την ώρα που συνέθετε τούτους τους στίχους…

…….Πολυαγαπημένοι μου, εσάς που τόσο πολύ πόνεσα τις τελευταίες δύσκολες μέρες, ζητώ από σας, ως τελευταία μου χάρη, όχι ν’ αγνοήσετε το θάνατό μου, γιατί αυτό δεν είναι ανθρώπινο, αλλά να βοηθήσετε ο ένας τον άλλον, όσο μπορείτε, να μου δώσετε ψεγάδια, για νάναι ευκολώτερο να με ξεχάσετε… Μην προσπαθήσετε να φανταστείτε την εικόνα του τόσο αλλόκοτου θανάτου μου – γιατί ούτε κι εγώ προσπάθησα να κάνω… Εκείνη τη στιγμή ίσως φοβηθώ λιγάκι γιατί δεν έχω ξαναπεθάνει και δεν ξέρω πως θα είναι… - είναι φυσικό. Λυπούμαι μόνο που θα είναι ελληνικές οι σφαίρες που θα σταματήσουν τη ζωή μου – και γι αυτό θα πρέπει κι εσείς να λυπηθείτε και να κλάψετε….

……Υπάρχουν πολλές πιθανότητες να με πάρουν κι εμένα το πρωί, κι όμως δεν νιώθω καμιά νευρικότητα μέσα μου. Έτσι λοιπόν ήρεμα θάρθει ο θάνατος; Θέλω τόσο πολύ να ζήσω…. Γιατί λοιπόν δεν εξανίσταται το είναι μου ολόκληρο στην προσμονή του χαμού μου;….
…...Είμαι τόσο μικρή ακόμη. Τι κακό μπορούσα να κάνω στην πατρίδα για να με αποκαλούν προδότη; Γιατί δεν μ’ αφήνουν να τελειώσω τις σπουδές μου, να μπορέσω τότε να βοηθήσω κι εγώ με τις μικρές μου γνώσεις την Ελλάδα σ’ αυτό το αιώνιο πνευματικό ανέβασμά της;
……………….
9.4.49 (Σάββατο)
Πέρασε κι αυτή η αυγή. Ζουν κι οι πέντε ακόμα… Αύριο είναι Κυριακή – δεν εκτελούν. Τη Δευτέρα την αυγή θα περιμένω πάλι…
……………….
10.4.49. (Κυριακή 12 1/2 νύχτα)
Λίγες ώρες μένουν ως που να φέξει. Δε μας απομόνωσαν εμάς, ίσως να μην είμαστε αύριο με τους άλλους. Θέλω την τ ε λ ε υ τ α ί α   σ τ ι γ μ ή  ν’ αφήσω τα γράμματα για το σπίτι….

Αλίκη».


Πόσο πρέπει να αγαπούσε τη ζωή αυτό το νέο κορίτσι ώστε τα τελευταία της λόγια να αποτελούν έναν αληθινό ύμνο στις ίδιες τις χαρές της ζωής που τόσο πρόωρα αποχωρίζονταν. Αλλά και πόσο βαθιά πίστη στα ιδανικά της, τις αρχές της και στο δίκαιο αγώνα είχε, ούτως ώστε να αυτοθυσιαστεί…  

Την αυγή της 16ης Απριλίου 1949 η νεαρή ηρωίδα Αλίκη Τσουκαλά θα σταθεί περήφανη, μαζί με τους υπόλοιπους συντρόφους της, μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα. Το αθώο νεανικό της αίμα θα ποτίσει το δεντράκι των αδικαίωτων οραμάτων αυτού του λαού…  


Ένα αφιέρωμα στην Αλίκη 
από το blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"  (http://eyrytixn.blogspot.com)

32 σχόλια:

e-Apenanti είπε...

...Είμαι τόσο μικρή ακόμη. Τι κακό μπορούσα να κάνω στην πατρίδα για να με αποκαλούν προδότη; ....
……………….
9.4.49 (Σάββατο)
Πέρασε κι αυτή η αυγή. Ζουν κι οι πέντε ακόμα… Αύριο είναι Κυριακή – δεν εκτελούν. Τη Δευτέρα την αυγή θα περιμένω πάλι…

-------------
Κράτησα αυτές τις στιγμές της Αλίκης. Στιγμές μεγαλείου, εγκαρτέρησης μα και πόνου για το -ακατανόητο μιας τιμωρίας, το ακατανόητο του θανάτου.

Καλημέρα Ευρυτάνα
από όσες έχω διαβάσει η πιο συγκινητική σου ανάρτηση.

Άρης Άλμπης είπε...

Οι τραγωδίες τών αρχαίων μας ποιητών ήταν γεννήματα του νου τους, βασισμένα σε μύθους, οι οποίοι πιθανότατα είχαν πραγματική βάση.
Η τραγωδία τής Αλίκης, πραγματική, τόσο πρόσφατη, θα μπορούσε κάλλιστα να διδάσκεται στα σχολεία μας, στη θέση μιας αρχαίας τραγωδίας. Και θα ήταν πολύ χρησιμότερη. Εκτός των άλλων, ποιος νέος, που θα διδασκόταν την «Αλίκη», θα διενοείτο να ασπασθεί νεοναζιστικές ιδέες;
Εξαιρετική η ανάρτησή σου, φίλε Ευρυτάνα, αν και μου σφίχτηκε η καρδιά…

dimosf είπε...

Υπέροχο το αφιέρωμά σου!! Δεν έχω άλλα λόγια. Ο κόμπος στο λαιμό με πνίγει!

doctor είπε...

ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ.
ΘΕΡΜΑ ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΟΤΙ ΔΕΝ ΑΦΗΝΕΙΣ ΝΑ ΧΑΘΕΙ ΣΤΙΣ ΔΙΝΕΣ ΤΗΣ ΛΗΘΗΣ.

Κεράσια και Κρίνοι είπε...

Ως πατέρας θέλησε να σώσει το παιδί του. Άδικο να τον μέμφουμε γι αυτό! Τραγικό πρόσωπο! Αν ήταν για τον εαυτό του δεν ξέρουμε αν θα υπέγραφε. Αντίθετα το παιδί δεν είχε αντίστοιχα να σκεφθεί κανέναν, είχε μόνο τη νιότη που είναι ενθουσιώδης.

PHOTO ΤΙΤΛΟΙ είπε...

Οι άνθρωποι γεννιούνται,ζουν και κάποια στιγμή αργά ή γρήγορα φεύγουν.
Το παράδειγμα τους και η όποια στάση ζωής τους όμως μένουν και διδάσκουν!
Τιμή στην Αλίκη....

λεύτερος είπε...

Φοβερη ανάρτηση.!!

Η Τσουκαλά ηταν από μια ηρωικη γενιά που πάλεψε για να κάνει τον κοσμο καλύτερο.

Τα δωσαν ολα ακόμη και την ιδια τους τη ζωή.

Υποκλινομαι στη μνήμη της.



Θέμιδα Ζήδρου. είπε...

Kάποτε υπήρχαν αγωνιστές με ψυχή....

BloG-_o_-SatIRuS είπε...

Μια υπέροχη, πραγματικά, ανάρτηση.
Μια υπέροχη όσο και δραματική ιστορία.
Και ένα απαίσιο έγκλημα, που γίνεται απαισιώτερο, αν αναλογιστεί κανείς πως οι δολοφόνοι δεν λύγισαν ούτε μπροστά στην αυτο-ταπείνωση του πατέρα για να σώσει το παιδί του, και σκότωσαν ως...επικίνδυνο ένα 21χρονο κοριτσάκι....

ΑΝΟΡΘΟΓΡΑΦΟΣ drashstowraiokastro.blogspot είπε...

Υπέροχο αφιέρωμα!!!

blackmore είπε...

Συγχαρητήρια για άλλη μια φορά για το κείμενό σου φίλε Ευρυτάνα!!!

Φυσιολάτρης! είπε...

Ευρυτάνα….με τα σπουδαία άρθρα σου ιχνηλατείς τις πιο επικές στιγμές της ιστορίας του τόπου μας!!!!!!!Βούρκωσα πολλές φορές στη διάρκεια της ανάγνωσης του άρθρου σου………. Η Αλίκη Τσουκαλά αν και ήταν ακόμη πολύ νέα, είχε τη συνείδηση και τη θαυμαστή αξιοπρέπεια μεγάλων επαναστατών που δεν δείλιαζαν ούτε μπροστά στα εκτελεστικά αποσπάσματα…… Ετσι κατόρθωσε να υπερβεί πρώτα τις πιέσεις του απεγνωσμένου πατέρα της για συμβιβασμό και δεύτερον την ίδια την ανθρώπινη λαχτάρα ενός κοριτσιού της ηλικίας της για να ζήσει και να πραγματώσει τα όνειρα της!!!!!!!!Πραγματικό ηθικό μεγαλείο!!!!!!!! Μπροστά σε αυτό ακριβώς το μεγαλείο ηττήθηκε το αμερικανοκίνητο κράτος και οι υπηρέτες δολοφόνοι του!!!!!!!!!!!

Αλέξανδρος Φλώτσιος είπε...

Απίστευτη ιστορία !μια ακόμη... φανταστική ανάρτηση ! Συγχαρητήρια !

kapetandiamantis είπε...

ΔΙΑΛΕΞΑ ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΜΑΣ ΠΟΙΗΤΗ Τ. ΛΕΙΒΑΔΙΤΗ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΑΦΙΕΡΩΣΩ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΑΘΑΝΑΤΗΣ ΑΛΙΚΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑ......



Κάποτε, καθώς φεύγεις/

πηγαίνοντας σε μια μεγάλη μάχη/

θα σου 'τυχε ν' ακούσεις ξαφνικά από 'να παράθυρο/

ένα πιάνο να παίζει./

Ισως ένα κορίτσι με άσπρα δάχτυλα/

ή ένας άντρας με δυνατά χέρια/

να παίζουν αυτόν τον λυπημένο σκοπό/

που σου θυμίζει τα παιδικά σου χρόνια, τους χαμένους έρωτες/

όλα όσα ονειρεύτηκες χωρίς να τα ζήσεις/

τα γιασεμιά που σου γυρίσανε/

την καρδιά σου που την ποδοπατήσαν./

Εσύ στέκεσαι με το στόμα ανοιγμένο/

ακούγοντας κάτω απ' τη βροχή-/

μα πρέπει να βιαστείς, προχωράνε οι άλλοι/

χάθηκαν κιόλας στη στροφή του δρόμου./

Κι όπως ξεκινάς με πλατύ βήμα/

τα παιδικά σου χρόνια/

οι χαμένοι έρωτες/

όλα όσα ονειρεύτηκες χωρίς να τα ζήσεις/

τα γιασεμιά που σου γυρίσανε/

η καρδιά σου που την ποδοπατήσαν/

ξεκινάνε κι αυτά πλάι σου -/

να πολεμήσουν/

μαζί σου


blackbedlam είπε...


Καλησπέρα φίλε μου Ιχνηλάτη μόλις πήρα το μήνυμά σου ήρθα, πώς αλλιώς θα μπορούσε να γίνει.
Αλλά κοίτα σε τι στιγμή με βρήκες μόλις είχα λάβει ένα meil με ένα ποίημα του Ριτσου από το γιο μου.
Λίγο πριν πήγαμε να συνδέσουμε το ρεύμα σε μια φοιτήτρια άνεργη που έμεινε χωρίς ρεύμα για 2 μήνες και ντρεπόταν να μας το πει.
Αλλά σήμερα της είπαν οι γονείς της ότι έρχονται από το χωριό και τρομοκρατήθηκε μην και τους αναστατώσει ξέροντας ότι και εκείνοι δεν έχουν την δυνατότητα να την βοηθήσουν.
Μετά διάβασα και την δική σου αφήγηση και ήρθε και ολοκληρώθηκε το «δράμα» μου.
Σου παραθέτω λοιπόν ένα απόσπασμα από το ποίιμα του ρίτσου που μου έστειλε ο γιός μου
……………………..
«Τούτοι οι γερόντοι δε μιλάνε.
Τα παιδιά τους βγήκαν στο κλαρί.
Ετούτοι χώσαν την καρδιά τους στο βουνό
σαν ένα βαρέλι με μπαρούτι».

Και είναι από το ποίημα του Γ. Ρίτσου οι «ΓΕΡΌΝΤΟΙ»

Και εγώ του απάντησα την απάντηση που είναι και για τούτη εδώ, την αφήγηση την δική σου……….

«Ζήτω οι σεισμοί του μέλλοντός μας……….Και όταν θε νάρθει η ώρα που τα παιδιά θα βγούν στο κλαρί, έμεις θα ξεθάψουμε το βαρέλι με το μπαρούτι και θα γίνουμε ασπίδα τους μην και τους έβρει κάνα βόλι».

Να είσαι καλά που φέρνεις στο φώς τις αλήθειες της ιστορίας που είναι παρακαταθήκη για όλους εμάς .




Αριστερά στη Φθιώτιδα είπε...

Εκπληκτικό αφιέρωμα. Συνεχίστε!

E.- είπε...

Η Αλίκη στον κήπο των θυμάτων ...

΄Αφωνη, με δάκρυα κι έναν κόμπο στην καρδιά μ΄άφησε η ανάρτησή σου...

Καλά σου βράδια

Ε.-
υγ. ΄Οτι καλύτερο μάς έχει χαρίσει μέχρι σήμερα!

Καλά σου βράδια
Ε.-

Aris είπε...

Μπραβο λεβεντη Ευρυτανα, μπραβο!
Για οσα εδωσε αυτη η γη και αυτοι οι αγωνιστες και που τα φτιαχνεις πολυτιμο φυλαχτο στις μνημες μας.

Dennis Kontarinis είπε...

Τρομερή η ιστορία της της Αλίκης Τσουκαλά, αγαπητέ μου Ιχνηλάτη.
Ήταν κι΄αυτή ένα μέρος από τα χρυσά νειάτα της Ελλάδας που έδωσε τη ζωή της στον μεγάλο μας αγώνα.
Νάσαι καλά

PANOS είπε...


Τώρα ξέρω...
Μετά την ηρεμία η καταιγίδα !
Χρώματα πολλά και από παντού!
Ποτάμια, λίμνες και απάτητα βουνά!
Ουράνια πολύχρωμα τόξα στήνουν γέφυρες στις κορφές της Ευρυτάνικης γης!
Χρονοσκαμένοι άνθρωποι με λαχτάρα αφήνουν πίσω τους τις εμπειρίες και τα βιώματά τους παρακαταθήκη στις νέες γενιές!
Ερειπωμένα σπίτια, κουρασμένα από τον χρόνο στέκουν στην άκρη της στράτας κρατώντας το κεφάλι με τα δυο τους χέρια ,ψάχνοντας την καλημέρα !
Η τραγωδία του γονιού και ο θάνατος!
Ο χορός των ερυνιών και η κάθαρση
Η θυσία για να ''γινει τ΄ όνειρο φέτα ψωμί ''
Η απόλυτη αλληλουχία των συναισθημάτων!
Σε χαιρετώ καλέ μου φίλε και διέσωσε ότι μπορείς από τη λήθη του χρόνου.
Κάποιοι άνθρωποι είναι ταγμένοι γιαυτό! Και συ είσαι ένας απ' αυτούς !

ΕΥΡΥΤΑΝΑΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣ είπε...

Αγαπητοί φίλοι...
Τα σχόλιά σας μας έχουν πραγματικά συγκινήσει. Σας ευχαριστούμε ολόψυχα που τιμάτε με τις επισκέψεις σας, τις αναδημοσιεύσεις και τα γραπτά σας και αυτό το αφιέρωμα μνήμης.

Θα προσθέσουμε μερικές "λεπτομέρειες" που αφορούν τις τελευταίες στιγμές της Α. Τσουκαλά. Το πρωί πριν την πάρουν οι δήμιοι άφησε μαζί με το ημερολόγιό της και ένα δαχτυλίδι στη μικρότερη αδερφή της. Ήταν ότι είχε όλο κι όλο από υλικά αγαθά, γιατί από άυλα μας άφησε τα πάντα! Το πιο συγκλονιστικό, όμως, ήταν ότι πριν την εκτέλεση φρόντισε να βγάλει το παλτό της έτσι ώστε αυτό να μην τρυπηθεί από τις σφαίρες των δολοφόνων της μιας και όπως είπε "θα ήταν χρήσιμο σε κάποιον άλλο άνθρωπο που πιθανόν να μην είχε"!!! Το ήθος αυτής της αγωνίστριας πραγματικά ΣΥΓΚΛΟΝΙΖΕΙ!!!

άγριο κυκλάμινο είπε...

Ευρυτάνα ιχνηλάτη ήταν ένα από τα πιο “δυνατά” σου θέματα. Με έκανες και δάκρυσα. Πόσο τραγικό το γεγονός ένα τόσο νέο κορίτσι γεμάτο ζωή και όνειρα να δολοφονηθεί με αυτό τον άγριο τρόπο από αυτά τα αδίστακτα κτήνη που οδηγούσαν μπροστά στα εκτελεστικά αποσπάσματα χιλιάδες Αλίκες και άλλους αγωνιστές εκτελώντας τις εντολές που είχαν πάρει από τους αμερικανούς και το φασιστικό καθεστώς. Η Αλίκη Τσουκαλά έβαλε πάνω απ όλα τις ιδέες της και δεν τις αντάλλαξε ούτε με τη ζωή της, αλλά ούτε δίστασε να απαρνηθεί ακόμη και τον συμβιβασμένο πατέρα της προκειμένου να μην χάσει την αξιοπρέπεια της. Είναι μια σπάνια ιστορία που δεν την είχα ακούσει πουθενά και είναι πολύ σημαντικό που την έφερες στο φως. Συμφωνώ και εγώ με το φίλο που έγραψε πιο πάνω ότι θα πρέπει να διδάσκεται στα σχολεία, αλλά είναι προφανές ότι δεν συμφέρει το σύστημα. Ισως στα σχολεία……του μέλλοντος. Είναι ιδιαίτερα συγκλονιστικά και τα ποιήματα του τραγικού πατέρα που αποτυπώνουν το σπαραγμό της ψυχής του και τη συντριβή του από τις ερινύες. Πόσα δράματα έζησε ο τόπος μας εκείνη την εποχή από αυτούς που και για δεκαετίες μετά μας κυβερνούσαν. Για μένα όμως πιο πολύ είναι εκείνα τα μεγάλα εκφραστικά μάτια της Αλίκης που απευθύνουν ένα τεράστιο “γιατί” και στο δικό μας το σήμερα. Τόσες θυσίες για να βρεθούμε στο σημείο μηδέν……
Σε ευχαριστούμε για την υπέροχη δουλειά σου, είναι μοναδικός ο τρόπος που μας παρουσιάζεις τα τόσο σημαντικά ιστορικά σου θέματα. Να είσαι καλά.

ΕΥΡΥΤΑΝΑΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣ είπε...

Α Θ Α Ν Α Τ Η !!!
Ψυχή βαθιά!

ntageres είπε...

Η Μεγαλοσύνη των λαών δεν μετριέται με το στρέμμα. Με της καρδιάς το πύρωμα μετριέται και με το αίμα

akrat είπε...

από τις ωραιότερες αναρτήσεις που έχω δει


ΑΘΑΝΑΤΗ

Βασίλης Σιορόκος είπε...

Θερμά συγχαρητήρια - σπουδαία ανάρτηση - Να θυμούνται οι παλιότεροι και να μαθαίνουν οι νεότεροι.

ελίτσα είπε...

Καταπληκτική ανάρτηση!!
Να είσαι καλά Ιχνιλάτη...

ΕΥΡΥΤΑΝΑΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣ είπε...

Σημείωση: Το αφιέρωμα εμπλουτίστηκε με ορισμένα επιπλέον σημαντικά στοιχεία.

Giannis Pit είπε...

Μένω έκθαμβος Ευρυτάνα....! ειλικρινά...! πραγματικά συγκλονίστηκα.

BUTTERFLY είπε...

Απιστευτο αφιερωμα!!!
Κερασια και Κρινοι, συμφωνω, σαν πατερας εκανε τα παντα να σωθει το παιδι του!
Η Θυσια της Αλικης, αδικη κι αυτη, τοσο αδικη αναμεσα σε τοσες αδικες θυσιες!

doctor είπε...

ΔΙΑΒΑΣΑ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΤΟ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ ΣΟΥ ΑΦΙΕΡΩΜΑ.

ΑΛΙΚΗ ΤΣΟΥΚΑΛΑ ΑΘΑΝΑΤΗ!

ΣΤΟ ΠΑΝΘΕΟΝ ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ ΤΟΥ ΑΓΩΝΙΖΟΜΕΝΟΥ ΛΑΟΥ..

Woman in Blogs είπε...

Είμαι συγκλονισμένη. Δεν ήξερα όλες αυτές τις λεπτομέρειες, αγνοούσα τα ποιήματα του πατέρα.
Δεν υπάρχουν λόγια. Ούτε για το μέγεθος της τραγωδίας ούτε για το μεγαλείο του μικρού κοριτσιού. Δεν μπορώ να κατηγορήσω όποιον λυγίζει...
Παίρνω μια βαθιά ανάσα και δίνω υπόσχεση: πιο δυνατή θα βγω αύριο στον κόσμο! Και θα βάλω πιο πολλά λιθαράκια για να φτιάξουμε έναν ανθρώπινο κόσμο.
Σε ευχαριστώ πολύ, Ευρυτάνα, που ανέσυρες από το αρχείο αυτό το συγκλονιστικό αφιέρωμα.