 |
| (Φωτογραφία του Σπύρου Μελετζή) |
Ο "Ευρυτάνας ιχνηλάτης" σάς παρουσιάζει μέσα από τις ηλεκτρονικές του σελίδες μια σειρά από ρεπορτάζ - ηλικίας μέχρι και... 125 ετών! - τα οποία προέρχονται από μία πολύ παλιά αθηναϊκή εφημερίδα, συντηρητικότατης κατεύθυνσης, ονόματι ”ΣΚΡΙΠ" (εκδίδονταν από το 1893 έως το 1963). Τα εν λόγω αποσπάσματα, που δημοσιεύουμε στο ιστολόγιό μας, αναφέρονται στην Ευρυτανία μέσα από ένα χρονικό οδοιπορικό στον τόπο και τους ανθρώπους του που εκτυλίσσεται από τα έτη 1901 έως και 1927 κατά περίπτωση.
Παραθέτουμε : από άγνωστα ευτράπελα συμβάντα, όπως αυτό με την... τσαμπουκαλού δημαρχίνα με την πιστόλα ή με τον ανεκδιήγητο Σχολάρχη Καρπενησίου, επίσης σκηνές από τη δράση ατίθασων κλαριτών της εποχής, μέχρι και πικρά γεγονότα και καταστάσεις που παρά το καθεστωτικό πολιτικό στίγμα της συγκεκριμένης εφημερίδας, δεν μπορούν να αποκρυφτούν τα ανείπωτα βάσανα και οι χλιμάρες του ευρυτανικού λαού ο οποίος ενώ προσέφερε το αίμα των παιδιών του στους πολέμους όπου τα έστειλαν οι κυβερνήτες, εντούτοις "γεύθηκε" την απόλυτη εγκατάλειψη, τον εμπαιγμό και την σκληρότητα της κρατικής εξουσίας και των κυβερνήσεων της που αποτιμούσε αυτές τις θυσίες είτε με πενταροδεκάρες είτε με τον απειλούμενο θάνατο από πείνα των φτωχών πληθυσμών της Ευρυτανίας.
Κατά την αντιγραφή από τα παλιά φύλλα αυτής της εφημερίδας διατηρήσαμε την ορθογραφία του πρωτοτύπου, ενώ αφήσαμε και ορισμένα κενά μεταξύ των παραγράφων ώστε να είναι πιο ευανάγνωστα τα συγκεκριμένα κείμενα που επιλέξαμε.
Σας αφήνουμε, όμως, να περιηγηθείτε οι ίδιοι σε μια άλλη μακρινή εποχή...
*****
* Η δημαρχίνα με την... κουμπούρα!
 |
| (εφημερίδα "Σκριπ" - 23/9/1904) |
ΔΗΜΑΡΧΙΝΑ ΑΝΤΡΌΓΥΝΑΙΚΑ
Αγγέλεται εκ Καρπενησίου ότι η σύζυγος του Δημάρχου Ευρυτάνων Γιαννακογιώργος ονόματι Μαριγώ επυροβόλησεν ανεπιτυχώς δια περιστρόφου εντός του χωρίου Κρικέλου πρωτευούσης του δήμου κατά του Αριστείδου Πέτρου ή Σαλαβάρη δια τον λόγον ότι ο Σαλαβάρης την εδυσφήμει.
*****
* Ο ανεκδιήγητος Σχολάρχης του Καρπενησιού...
(δια τους κ. κ. Λάμπρον και Κουρουσόπουλον)
ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ.- Πρωτοτυπότατος προϊστάμενος σχολείου υπηρετεί ενταύθα από ενός έτους, κατάγεται, λέγει, από την Πελοπόννησον. Ο κόσμος όμως και τα ληξιαρχικά βιβλία έχουν αντίθετον γνώμην. Δεν είνε γνωστόν που έλαβε τα πρώτα φώτα και τας πρώτας αρχάς κοινωνικής συμπεριφοράς. Είνε όμως Σχολάρχης επί ανορθώσεως.
Ολίγα παραδείγματα από τα πολλά φθάνουν να δώσουν εικόνα του δημοσίου βίου του εν Καρπενησίω όπου η πολιτεία τον έταξεν να διαπαιδαγωγήση παιδία και να μορφώση χαρακτήρας. Ιδού μερικά από τα αναμφισβήτητα από τον καταγγελθέντα.
1) Κάποτε την νύκτα αγυιόπαιδες εν Καρπενησίω τον είδον εις τινα οίκον και καιροφυλακτούντες οι ξενύχτηδες τω έκαμον πρόχειρον διαδήλωσιν φωνάζοντες «Δάσκαλε που δίδασκες και νόμον δεν εκράτεις». Άλλη δε πάλιν ομάς απήντα εν χορώ «Μακρόν προ βραχέως περισπάται».
2) Κατά τον παρελθόντα Μάϊον με το τουφέκι της σκοποβολής του σχολείου του εφόνευσεν εν αηδόνυ, διότι το δυστυχές είχε την αναίδειαν να επισκέπτεται τον κήπον της οικίας του Παιδαγωγού και να κελαηδή.
Το Καρπενήσι ολόκληρον εξανέστη μάλιστα δε παρά τίνος γείτονος υπεβλήθη και καταγγελία, αλλ' ο Σχολάρχης εδικαιολόγησε την δολοφονία του αθώου πτηνού διότι του ετάρασσε τον ύπνον.
3) Φαίνεται σε ότι ιδιάζουσα αποστροφήν τρέφει προς τα ωδικά πτηνά, και ότι μεγάλον έρωτα αισθάνεται προς τον ύπνον ο αβληχρός λειτουργός της Παιδείας διότι έχομεν ν' αναγράψωμεν και άλλο σύγχρονον και όμοιον κατά πτηνού αθώου ανοσιούργημά του.
Μίαν ημέραν η σπιτονοικοκυρά του εθεάθη μετά δακρύων περιφέρουσα εις την αγοράν προς πώλησιν πτώμα κόκκορα. Η δυστυχής τον είχε παρηγοριά και τον ηγάπα ως παιδί της. Αλλ' ο Σχολάρχης τον κατέσφαξεν εν τη απουσία της, διότι του ηνώχλη τον ύπνον δια του κελαδήματός του.
4) Άλλοτε εν τη πλατεία Λαμίας εζήτησεν άμαξαν ίνα μετακομίση εις Καρπενήσι το ευαίσθητον σώμα του. Επί τη αναζητήσει δε ευρέθη ο γνωστός αμαξηλάτης και έντιμος οικογενειάρχης κ. Κων. Τρίψας Καρπενησιώτης. Προήλθεν εις συμφωνίαν και εζήτησεν ο άνθρωπος το κανονισμένο αγώγιον των 10 περίπου δραχμών, με την προσθήκην ότι, αν έβλεπε και τας αποσκευάς επεφυλάσσετο να κανονίση συμφώνως προς το βάρος δι' αγώγιον και τι πλέον του συμφωνιθέντος. Τούτο ήρκεσε να κάμη τον ευγενέστατον επιβάτην έξω φρενών ...
Και δια κινημάτων χειρών τε ποδών τε εν μέσω του περικυκλωθέντος πλήθους ύβριζε.... εις την διαπασών οβοήν αγαθός σχολάρχης και μέλος, καθώς λέγουν, του εν Καρπενησίω Εποπτικού Συμβουλίου της Δημοτικής Εκπαιδεύσεως....
Οι δε παριστάμενοι και παρευρισκόμενοι διηπόρουν δια τα τελούμενα εν ημέραις ανορθώσεως κ. Αλεξανδρή.
Φαυλοκράτης
*****
* Στρατιώτες λιποτακτούν και βγαίνουν ληστές στα Άγραφα στρεφόμενοι κατά πλουσίων...
 |
| (εφημερίδα "Σκριπ" - 8/ 3/ 1901) |
ΛΙΠΟΤΑΚΤΑΙ ΛΗΣΤΑΙ
Κατά τηλεγράφημα εκ Καρπενησίου ανηγγέλθη, ότι δύο στρατιώται λιποτάκται του στρατού προέβησαν παρά την μεθόριον πλησίον των Αγράφων εις πλείστας ληστρικάς πράξεις, απειλούντες συγχρόνως να αιχμαλωτίσουν και τους πλουσιωτέρους των μερών εκείνων. Τα στρατιωτικά αποσπάσματα διετάχθησαν να εργασθώσι δραστηρίως προς εξόντωσιν των ληστοφυγοδίκων, οίτινες λυμαίνονται τα μέρη εκείνα.
*****
* Απαγωγή εύπορου χωρικού, οι ληστοφυγόδικοι και η καταδίωξη
 |
| (εφημερίδα "Σκριπ" - 15/1/1903) |
ΑιΧΜΑΛΩΣΙΑ ΠΑΡΑ ΤΟ ΚΑΡΠΕΝΗΣΊΟΝ
Ο Μοίραρχος Ευρυτανίας τηλεγραφικώς ανήγγειλε χθες εις το Αρχηγείον της χωροφυλακής ότι τρεις άγνωστοι έξωθι του Καρπενησίου συνέλαβον τον εύπορον χωρικόν Μπισμπίκην, τον οποίον απηλευθέρωσαν αφού προηγουμένως έλαβον ως λύτρα 1000 δραχμάς.
Προς καταδίωξιν των αγνώστων τούτων διετάχθησαν υπό του Αρχηγείου πάσαι αι πέριξ του Καρπενησίου αστυνομίαι ως και τα μεταβατικά αποσπάσματα ίνα επιληφθούν δραστηρίων ενεργειών δια την ταχείαν σύλληψίν των.
Δια των ληφθέντων μέτρων ελπίζεται ότι θα κατορθωθεί η σύλληψις τούτων, οίτινες κατά πάσαν πιθανότητα είνε οι εκεί ενδιαιτώμενοι από πολλού χρόνου ληστοφυγόδικοι.
*****
* Βαμμένο ΚΑΙ με το αίμα των παιδιών της Ευρυτανίας το πολεμικό μέτωπο στη Μικρά Ασία...
 |
| (εφημερίδα "Σκριπ" - 12/7/1921) |
ΔΙΕΚΟΜΙΣΘΗΣΑΝ ΕΙΣ ΣΜΥΡΝΗΝ ΝΕΟΙ ΤΡΑΥΜΑΤΙΕΣ ΤΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ
ΣΜΥΡΝΗ Ιούλιος (Ιδιαιτέρα ανταπόκρισις). - Εις το ενταύθα Α' στρατιωτικόν νοσοκομείον διεκομίσθησαν οι ακόλουθοι νέοι τραυματίαι των μαχών του μετώπου:
λοχ. Β.Ι. Κιτσάκης (Έλωβα Ευρυτανίας)
Δ.Κ Αποστόλου (Τατάρνα Ευρυτανίας)
Πανάγος Ι. Χρ., (Δουμνίτσα Ευρυτανίας)
Ντάσος Γ. Βασ. (Άγραφα)
δεκ. Τυμπλαλέξης Θ. Γρ. (Φουρνά Ευρυτανίας)
ΥΓ. - σημείωση "Ευρυτάνα ιχνηλάτη": Στο μακρύ κατάλογο των ονομάτων με τους τραυματίες, πλην των παραπάνω επιβεβαιωμένων 5 Ευρυτάνων, συναντάμε δύο ακόμη ονόματα: Μεταξώτης Νικ. Δημ. (Σεβίστα) και Ψαθάς Χρ. Γ. (Σεβίστα). Δεν υπάρχει άλλος προσδιορισμός για τον τόπο, οπότε δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν πρόκειται για συμπατριώτες μας από τη Σιβίστα Ευρυτανίας ή από κάπου αλλού. Για κάθε ενδεχόμενο πάντως κάνουμε την αναφορά και ως ενημέρωση τυχόν απογόνων τους... απ' όπου κι αν κατάγονται.
*****
* Σε ποια κέντρα στράτευσης κατατάσσονταν οι Ευρυτάνες το... 1927
 |
| (εφημερίδα "Σκριπ" - 30/7/1927) |
ΠΡΟΣΚΛΗΣΙΣ ΤΩΝ ΚΛΗΡΩΤΩΝ ΤΟΥ 1927. - ΠΟΥ ΘΑ ΠΡΟΣΕΛΘΟΥΣΟΙ ΣΤΡΑΤΕΥΣΙΜΟΙ
2) Εις το 5ον σύνταγμα πεζικού (Τρίκκαλα) οι εξ' ολοκλήρου του Νομού Τρικκάλων και εκ των τέως δήμων Αγραίων, Αγράφων, Δολόπων Κτημενίων της Επαρχίας Ευρυτανίας.
3) Εις το 43ον σύνταγμα ευζώνων (Λαμίαν) οι εξ' ολοκλήρου του Νομού Φθιωτιδοφωκίδος, οι εκ της επαρχίας Λεβαδείας και οι εκ των τέως δήμων Καρπενησίου και Ευρυτάνων της επαρχίας Ευρυτανίας.
9) Εις το 39ον σύνταγμα ευζώνων (Μεσολόγγιον) οι εκ των επαρχιών Μεσσολογγίου, Ναυπακτίας, Τριχωνίας και εκ των τέως δήμων Απεραντίων, Παρακαμπυλίων και Αρακυνθίων της επαρχίας Ευρυτανίας.
*****
* Ο κρατικός εμπαιγμός στους άπορους της Ευρυτανίας και η περήφανη άρνηση των κατοίκων της Άμπλιανης...
| "ΠΡΟΤΙΜΩΣΙ ΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΤΟΝ ΕΞ' ΑΣΙΤΙΑΣ ΘΑΝΑΤΟΝ, ΑΛΛΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΡΟΝΗΣΙΝ ΑΝΤΑΠΕΔΩΣΑΝ..." |
ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ, (Έκτακτον ανταποκριτού μας). - Η ορεινή Ευρυτανία, προσενεγκούσια μεγίστας θυσίας δια το μεγαλείον της πατρίδος σεμνύεται και γεραίρει. Εν σιγή και αθορύβως υπομένει τας θυσίας της, τας οποίας μη έχων ακριβείς πληροφορίας, δεν δύναμαι να εκθέσω, ίνα γνωσθή το μέγεθος. Η Κυβέρνησις όμως εδείχθη αδιάφορος ως προς την επαρχίαν ταύτην, μη χορηγήσασα επαρκή βοηθήματα εις ταύτην άγονον και έχουσαν τα τέκνα της μακράν και εις τον πόλεμον.
Εκείνο όμως, όπερ εκπλήσσει, είνε η αστοργία της Κυβερνήσεως ως προς τον Δήμον Ευρυτάνων της Ευρυτανίας, όστις αποτελείται εξ δεκατριών χωρίων, εκ ων η Άμπλιανη και το Κρίκελλον εκ τετρακοσίων οικογενειών έκαστον και η Δομνίστα εκ διακοσίων πεντήκοντα. Καθ' όλην την διάρκειαν του πολέμου η Κυβέρνησις εχορήγησεν ως βοήθημα δραχ. 700 δια τας απόρους οικογενείας διανείμασα αυτό κατά χωρία. Δι' εκατόν περίπου απόρους οικογένειας της Άμπλιανης διέθεσε δραχ.9 και 40)00. Το μόνον ποσόν, το οποίο εχορηγήθη δια το χωρίον τούτο και όπερ δεν εγένετο δεκτόν.
Απίστευτος βέβαια αλλ' αληθές. Προτιμώσι οι κάτοικοι του χωρίου τον εξ' ασιτίας θάνατον, αλλά της επισήμου Κυβερνήσεως την περιφρόνησιν ανταπέδωσαν, τηλεγραφήσαντες εις τον κ. υπουργόν των Εσωτερικών. Εκ τούτου λαμβάνων αφορμήν, αναγκάζομαι να φέρω εις γνώσιν του Υπουργείου τον πληθυσμόν και τας θυσίας του Δήμου τούτου.
Είνε εκ των μεγαλυτέρων Δήμων της Ευρυτανίας και έχει πληθυσμό περί τας 10,000 και εκλήθησαν υπό τα όπλα περί τους 1,500, εξ ων 350 εκ Κρικέλλου και 200 εκ Δομνίστης. Αι θυσίαι ανέρχονται εις 60 περίπου φονευμένους και 150 τραυματίας καθ'όλον τον Δήμον. Η Άμπλιανη έχει είκοσι φονευθέντες εν οις τους αξιωματικούς Χρ. Μαρκογιάννην λοχαγόν και Σπυρ. Μπαρτσόκαν, ανθυπολοχαγόν, και τραυματίας 60 περίπου. Το Κρίκελλον έχει 15 φονευθέντας και 37 τραυματίας. Εφονεύθησαν και οι υπολοχαγοί Ν. Γιολδάσης και Γεωρ. Τηληγάδης.
Περί της ακριβείας του αριθμού των εκ του Δήμου τούτου μετασχόντων του πολέμου δύναται να ζητήση πληροφορίας από το Στρατολογικόν γραφείον Λαμίας το Υπουργείον.
Η κατά χωρία διανομή του βοηθήματος αναλογεί ώρες εξής: ανά δραχμάς τρεις δι' εκάστην άπορον οικογένειαν των χωρίων Κρικέλλου και Δομνίστης και ανά λεπτά δέκα της Άμπλιανης. Μοναδική βοήθεια κυβερνητική. Εις τας τηλεγραφικάς αναφοράς των Κοινοτήτων, αίτινες απέκρουσαν το βοήθημα, ο κ. υπουργός των Εσωτερικών εκφράζει την απορίαν του διατί αι Κοινότητες παριστώσαι την αληθή κατάστασιν των πραγμάτων παραπονούνται. Και μάλιστα η διατύπωσις της απαντήσεως είνε επιτιμητική, διότι λέγει ότι όλος ο Δήμος αποτελείται από 400 εν όλω οικογενείας, ενώ μόνον τα τρία μεγάλα χωρία έχουσι χιλίας οικογενείας.
Ο Δήμος ούτος είνε ορεινός και κατά Σεπτέμβριον εκάστου έτους κατέρχονται οι κάτοικοι και παραχειμάζουν εις τους Δήμους Μεσολογγίου, Αιτωλικού, Παραχελωΐτιδος και Λαμιέων. Κατά δε την γενομένην τον Οκτώβριον του 1906 απογραφήν οι κάτοικοι Άμπλιανης, Κρικέλλου και άλλων χωρίων παρεχείμαζον και ανεγράφησαν ως παραχειμάζοντες. Αλλά το τμήμα της στατιστικής του Υπουργείου από οκνηρίαν δεν εταξινόμησε τα δελτία κατά Δήμους και χωρία και το Υπουργείον αγνοεί τον αληθή πληθυσμόν του Δήμου.
Γράφω ξηρά τα πράγματα, ίνα γνωσθή η αλήθεια, χωρίς δια λυρισμών και ποιητικών εξάρσεων διαφημίσω τας παρασχεθείσας θυσίας δια την μεγάλυνσιν της Ελλάδος υπό των κατοίκων του Δήμου τούτου.
*****
* Η ολοκληρωτική καταστροφή της Γρανίτσας από το σεισμό του 1915
 |
| (εφημερίδα "Σκριπ" - 6/6/1915) |
ΣΕΙΣΜΟΙ ΕΝ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ
ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΧΩΡΙΩΝ
Τηλεγραφικαί πληροφορίαι εξ Ευρυτανίας προς το υπουργείον της Συγκοινωνίας, αγγέλουν ότι, το χωρίον Γρανίτσα κατεστράφη τελείως κατακρημνισθεισών απασών των οικιών αυτού, ένεκα σφοδρών σεισμικών δονήσεων. Οι κάτοικοι κατέφυγον εις σκηνάς. Αι σεισμικαί δονήσεις εγένοντο αισθηταί καθ' όλην την Ευρυτανίαν.
Ολιγοτέρας καταστροφάς υπέστησαν τα χωρία Τοπολίτσα, Λεπιανά, Βαλαώρα, Κανάβη, Βαλτσίτσα, και Βουλύπη, κείμενα εις τας περιοχάς των κοινοτήτων Αγράφων και Απεραντίων.
Το υπουργείον της Συγκοινωνίας διέταξε τον Νομομηχανικόν να λάβη όλα τα επιβαλλόμενα μέτρα προς στεγασμόν των εν υπαίθρω διαμενόντων κατοίκων, επειδή η αποστολή σκηνών παρουσιάζει πολλάς δυσχερείας ένεκα των δυσπροσίτων ορέων.
*****
* Μια επιστολή - καταγγελία προς το Κράτος, από τους εξοργισμένους Ευρυτάνες που απειλούνταν "εκ της πείνης θάνατον"...
 |
| (εφημερίδα "Σκριπ" - 6/2/1915) |
Ανοικτή επιστολή
Προς τον κ. Πρωθυπουργόν, υπουργόν της Συγκοινωνίας και των Οικονομικών.
ΚΑΡΠΕΝΗΣΊΟΝ, «Η πόλις μας και οι κλίβανοι (;) της πόλεώς μας στερούνται αλεύρων ως και αραβοσίτου. Λάβετε πρόνοιαν κ Υπουργέ υποσχεθέντες αυτάρκειαν σίτου εν τη Βουλή. Οι δε αντιπρόσωποί μας τι πράττουσιν ; ο μόνος ενταύθα παραμένων κ. Ιατρίδης εις τα παράπονα των πολιτών και των συνταξιούχων παραπονουμένων δια την επί 6 μήνας καθυστέρησιν της συντάξεως και γογγυζόντων δια την αβελτηρίαν του πρωθυπουργού, μη λαμβάνοντας πρόνοιαν και αναγκαζομένων εις δικαίαν αγανάκτησιν καταγγέλει τούτους ως υβριστάς των κ. Υπουργών και αυτού, διότι η πείνα τους ηνάγκασε να παρεκτρέπωνται. Άλευρο φαρίνα, αραβόσιτος ούτε μια οκά ευρίσκεται. Κινδινεύομεν τον εκ της πείνης θάνατον διττώς.
Υψώσατε φωνήν μήπως εξυπνήση ο κ. υπουργός και μεριμνήση δια την πτωχήν Ευρυτανίαν»
Φ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ
