Τα Σελλά Ευρυτανίας (ματιές στο παρελθόν του χωριού)

Άποψη των Σελλών

"Η Μηλιά, με έδρα της Κοινότητας τα Σελλά. Παλαιότερα τα Σελλά είχαν περίπου τις 150 οικογένειες, ενώ η Μηλιά έφτανε τις 400 οικογένειες (....)"

Σελλά Ευρυτανίας

Η ιστορία του χωριού

Οι πρώτοι κάτοικοι

Το όνομα των πρώτων κατοίκων του χωριού ήταν «Χαϊδεμένος». Με το πέρασμα του χρόνου και ύστερα από πολλά περιστατικά ξεχώρισαν τέσσερες μεγάλες «φάρες», επεκράτησαν τέσσερα ονόματα ήτοι: Λαΐνης, Κοντογεώργος, Βλάχος και Μπάρλας. 

Το όνομα Λαΐνης επεκράτησε κυρίως από το μελαμψό χρώμα των μελών της οικογενείας, ή επειδή έφτιαχναν «λάϊνες» στάμνες. 

Το όνομα Κοντογεώργος δόθηκε γιατί κάποιος από τα αδέρφια της πρώτης οικογένειας που τον έλεγαν Γιώργο ήταν κοντός.

Το Βλάχος παρέμεινεν γιατί τα πρώτα μέλη της οικογένειας είχαν για κύρια ασχολία την κτηνοτροφία.

Το Μπάρλας πιθανόν να δόθηκε γιατί έλεγαν πολλά λόγια, ή γιατί κάποιος από την οικογένεια τους ήταν βραδύγλωσσος.

Επίσης κυριάρχησαν και μερικά άλλα ονόματα σε μικρότερη κλίμακα, όπως το όνομα Πεταρούδης. Το πρώτο τους όνομα ήταν Υφαντής, αλλά επειδή σε μια μέρα κάποιος από την οικογένεια πήγε από το χωρίο στο Μεσολόγγι με τα πόδια, σαν να επέταξε.

Επίσης το όνομα Μαργιώτης έμεινε από κάποιον που πήγε σώγαμπρος σε μια Μαριώ και τον φωνάζανε συνεχώς «ο άντρας της Μαργιώς» ενώ το αρχικό του όνομα ήταν Φλώρος. 

Το επώνυμο Τάσιος προήλθεν από κάποιον που τον έλεγαν στο μικρό του όνομα Τάσο.

Το χωριό στην Τουρκοκρατία:

Ο πρώτος από τους «Χαϊδεμένους», που ζούσε στην εποχή της Τουρκοκρατίας, είχε πάρα πολλά πρόβατα και επλήρωνε σαν χαράτσι στον Τούρκο πασά της περιοχής που τον έλεγαν Παλιομπούρσα, κάθε χρόνο ορισμένα πρόβατα.

Κάποτε λοιπόν ο Χαϊδεμένος χώρισε από το κοπάδι κάμποσα αρνιά-μανάρια, και είπε στα παιδιά που βοσκούσαν τα πρόβατα, να πουν στον πασά να μην πάρει από τα μανάρια που ξεχώρισε. Σε περίπτωση όμως που θα πάρει, να τον ρωτήσουν πότε θα ξανάρθει.

Ήρθε λοιπόν ο πασάς και χωρίς να ρωτήσει τους βοσκούς, πήρε από τα μανάρια. 

Την άλλη φορά, και πριν ακόμα πλησιάσει ο πασάς στο κοπάδι ο Χαϊδεμένος παραφύλαξε κάπου και με το καριοφίλι του τον σκότωσε, και από τότε το μέρος εκείνο που σκοτώθηκε ο πασάς ονομάστηκε «Παλιομπούρσα». 

Όταν όμως οι Τούρκοι στρατιώτες του πασά έμαθαν το συμβάν ξεκίνησαν για να κάψουν το χωριό αλλά μια γριά από τους Μπαρλαίους που τους είχε δει από μακριά να έρχονται, άρχισε και χόρευε. Και τραγουδούσε το παρακάτω συνθηματικό τραγούδι:

Κοπέλες και νυφάδες παρήτε τα μουλάρια 

και βγάτε στα Καμάρια 

(μία τοποθεσία έξω απ' το χωριό)

Οι Τούρκοι κατάλαβαν το σύνθημα της και φτάνοντας την έκαψαν ζωντανή μέσα στην πλατεία του χωριού. 

Μετά την απελευθέρωση, οι Τούρκοι φεύγοντας άφησαν συμφωνητικά «ταπιά» και κληροδοτούσαν την περιφέρεια του χωριού «τσιφλίκι» σε πολλούς και το μεγαλύτερο μέρος σε κάποιον Χατζόπουλο από το Καρπενήσι. 

Τελικά το 1920 το «τσιφλίκι» αυτό περιήλθε στην κυριότητα των κατοίκων κατόπιν αγοράς και σήμερα αποτελεί κτήμα τους.

Τα σπίτια 

Τα σπίτια ήσαν μονόπατα συνήθως και λίγα δίπατα και είχαν το τζάκι στη μέση για να πυρώνη παντού η φωτιά και πολλές φορές εχρησίμευε και για φωτισμό του σπιτιού.

Σ' αυτήν την γωνιά έψηναν το ψωμί και μαγείρευαν. Και καμιά φορά το έστρωναν και στο χορό γύρω από τη φωτιά.

Καίγανε συνήθως ξύλα κέδρινα για περισσότερο φως και για οικονομικότερα.

Έπιπλα, αντικείμενα κ.ά

Σκαμνί (ξύλινο χαμηλό κάθισμα), σεντούκι (ξύλινο καλοφτιαγμένο κιβώτιο για ρούχα), τσουκάλα (κανάτα χαλκοματένια), γαβάθα (πιάτο βαθύ πήλινο), κούτλας (καραβάνα χαλκοματένια με ουρά), τάσι (σουπιέρα χαλκοματένια), σαγάνι (πιάτο χαλκοματένιο), κακάβι με αρβάλι (κατσαρόλα με χερούλι συνήθως το κρεμούσαν από το πάτερο ξύλινο δοκάρι) σε μια κλειδέρα (κάτι σαν μπαστούνι ανάποδα τοποθετημένο), νταβάς (μικρό ταψάκι χαλκοματένιο), τέτζερης (κατσαρόλα χαλκοματένια), χλιάρια (κουτάλια), βαρέλα (μικρό βαρελάκι για νερό), τσίτσα (μικρή βαρέλα για κρασί), αμπάρι (κασόνι ξύλινο για όσπρια και σιτηρά), παγούρι (δοχείο μολυβένιο για ρακή), ταγάρι ντρουβάς (σακκούλι με φούντες), σοφράς (χαμηλό τραπέζι στρογγυλό), πλαστήρ (στρόγγυλο ξύλο επίπεδο για άνοιγμα φύλλων), κορίτα (σκάφη πλυσίματος φτιαγμένη από χοντρό ξύλο σκαμμένο), σκαφίδι (σκάφη για πλύσιμο), πριόβολος (τσακμάκι με στουρνάρι), πλακίδι (θηλυκό κοτόπουλο), καλαθίσματα (χαιρετισμός δια χειραψίας).

Τροφή 

Συνηθισμένη τροφή ήταν το χοιρινό κρέας (καπνισμένο), τσιγαρίθρες, λουκάνικα, όσπρια, μπομπότα, κοσμάρι, κουρκούτι, κατσαμάκι, τραχανάς, κότες, κατσίκια, αρνιά, γάλα τριψάνα, τυρί, βούτυρο, γιαούρτι, κλουτσοτύρι, μυζήθρα, ξυνόγαλα, μπερμπελόνια, χόρτα (λάχανα) του αγρού.

(Αποσπάσματα από άρθρο που γράφτηκε στα μέσα της δεκαετίας του '60 από τον τότε Δάσκαλο του χωριού Σελλών Ευρυτανίας κ. Μπαρτζώκα Γεώργιο - βασίστηκε δε σε μαρτυρίες κατοίκων.)

ΥΓ. Δείτε και το αφιέρωμα του "Ευρυτάνα ιχνηλάτη" για τη διπλανή Μηλιά και τον παλιό θρύλο της ( ΕΔΩ!)

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"