Ταξίδι στο χρόνο (προπολεμική Ευρυτανία)

 

Έργο του Βάλια Σεμερτζίδη (συνεδρίαση χωρικών)

* Μέσα από παλιά ρεπορτάζ της εφημερίδας «Ριζοσπάστης»

Παρουσιάζουμε, σήμερα, από τον ιστοχώρο του "Ευρυτάνα ιχνηλάτη", ένα ακόμη χρονικό οδοιπορικό στην προπολεμική Ευρυτανία, αυτή τη φορά μέσα από τις στήλες του «Ριζοσπάστη» και του «Νέου Ριζοσπάστη» (όπως ονομάζονταν η ίδια εφημερίδα σε κάποιες περιόδους), κατά τα έτη 1924, 1925, 1933, 1934, 1935 και 1936 ανά περίπτωση.

Μία αναδρομή στο χρόνο σε μια εποχή που το νεαρό, τότε, Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας (το οποίο λίγα χρόνια αργότερα πρωτοστάτησε στη Απελευθερωτική Λαϊκή Αντίσταση με την ένδοξη εποποιία των ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΕΠΟΝ-ΔΣΕ), έμπνεε τους αγώνες της Εργατικής Τάξης και της φτωχής Αγροτιάς!

Έτσι έχουμε την ευκαιρία να πληροφορηθούμε, μέσω διαφόρων ανταποκρίσεων από την Ευρυτανία, για τα τρομερά προβλήματα του ευρυτανικού πληθυσμού εκείνης της περιόδου, καθώς και για τη δράση μα και για τις διώξεις πρωτοπόρων συμπατριωτών μας αγωνιστών που στέκονταν στο πλευρό των φτωχών χιλιοβασανισμένων ανθρώπων του τόπου μας. Υπάρχουν, δε, συγκεκριμένες αναφορές σε Καρπενήσι, Κορυσχάδες, Λάσπη, Δομιανούς, Φουρνά, Δομνίστα, Χρύσω και άλλα χωριά του τόπου μας.

Συν τοις άλλοις, εντυπωσιάζει η μαχητική γραφή των ανταποκριτών, πέρα από "κομψότητες" και "καθωσπρεπισμούς", που αντανακλά την επαναστατική διάθεση της εποχής!

Κατά τη μεταφορά (των αποσπασμάτων της εφημερίδας που αναφέρονται στην Ευρυτανία) διατηρήσαμε την ορθογραφία των πρωτοτύπων. Επίσης αφήσαμε μικρά κενά μεταξύ των παραγράφων ώστε τα κείμενα να είναι πιο ευανάγνωστα. Τέλος, όπου υπάρχουν δυσδιάκριτες ορισμένες λέξεις ή ονόματα, λόγω της παλαιότητας των εφημερίδων, αναφέρονται και συνοδεύονται με ερωτηματικό.

Ιδού: 

*****

1924 : Ο Κομμουνιστικός Όμιλος Καρπενησίου διαμαρτύρεται δια...

("Ριζοσπάστης" - Τετάρτη, 16 Ιουλίου 1924)

Ο ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ

ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ, 13; Ιουλίου.- Ο κομμουνιστικός όμιλος Ευρυτανίας διαμαρτύρεται δια την παράνομον δίωξιν του "Ριζοσπάστου" επί δήθεν παραβάσει κατοχυρωτικού καθ ον χρόνου ο διαβόητος "Πατέρας της Φυλής" και μεσίτης του Ζαχάρωφ, Βενιζέλος ακαταδίωκτος διαπραγματεύεται τον θρόνον. 

Ο Γραμματεύς

Κουμπαράκης

*****

1924: Εργατιά και Αγροτιά σε Καρπενήσι, Κορυσχάδες, Λάσπη, διεκδικούν μαχητικά...

("Ριζοσπάστης" - Τρίτη 30 Δεκεμβρίου 1924)

ΟΙ ΕΡΓΑΤΑΙ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΑΙ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ

ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΑΝΤΙΛΑΪΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ 29 Δεκεμβρίου (Του ανταποκριτού μας)

Εργατοαγροτικός και Παλ. Πολεμισταί Καρπενησίου συγκεντρωθείς ψηφίζει:

1) Διαμαρτύρεται καταπάτησιν ατομικών ελευθεριών.

2) Ζητεί την μη εφαρμογήν του νέου δασμολογίου.

3) Μη μεταβολήν ενοικιοστασίου.

4) Επίσης ζητεί την φορολογίαν των πλουσίων.

5) Αποφυλάκισιν εργατοαγροτών και Πολεμιστών.

6) Επάνοδον εξορίστων. 

Σ. ΚΟΤΣΩΝΗΣ

ΕΙΣ ΤΙΣ ΚΟΡΙΣΧΑΔΕΣ

ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ, 29 Δεκεμβρίου.

-Εργατοαγροτικός λαός Κορισχάδων Καρπενησίου, συνελθών πάνδημον συλλαλητήριον ψηφίζει:

1) Mη εφαρμογήν νέου δασμολογίου.

2) Μη μεταβολήν ενοικιοστασίου.

3) Απαλλαγήν του αγροτοεργατικού λαού από τα δυσβάστακτα φορολογικά βάρη και φορολογίαν πλουσίων.

4) Αποφυλάκισιν εργατών και παλ. πολεμιστών.

5) Επάνοδον εξορίστων.

Επιτροπή Συλλαλητηρίου 

Π. Δρόσος, Ν. Κρίτσαλης; (δυσδιάκριτο το όνομα), Δ. Σαρρής, Α. Τασολούκας; (δυσδιάκριτο το όνομα)

ΕΙΣ ΤΗΝ ΛΑΣΠΗΝ

ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ, 29 Δεκεμβρίου.

-Σύσσωμος λαός Λάσπης Ευρυτανίας συνελθών εις πάνδημον συλλαλητήριον και ακούσας τους αντιφορολογικούς λόγους των ομιλητών, επεκρότησε τούτους δια βοής και αξιεί από την Κυβέρνησιν τον σεβασμόν των κάτωθι αιτημάτων:

1) Κατάργησιν ισχυούσης αντιλαϊκής και αντιαγροτικής φορολογίας, καθορισμού ενός ποσοστού 25.000 δραχμών, πέραν των οποίων να φορολογείται ο χωρικός.

2) Όλα τα φορολογικά βάρη στους πλουσίους.

3) Κατάσχεσις της περιουσίας των πλουτοκρατών που κάνουν ψεύτικες δηλώσεις.

4) Κάτω το νέον δασμολόγιον.

5) Την μη άρσιν του ενοικιοστασίου.

6) Την απόδοσιν ιδιοκτησίας των (δυσδιάκριτη λέξη);δένδρων κοινότητός μας και

7) Την άμεσον επαναφοράν των εξορίστων.

Η επιτροπή του Συλλαλητηρίου

Σίταρας, Τσιάμης, Πρίμας

***** 

1925: Σύλληψη σ. Σιαφάκα

("Ριζοσπάστης" 5/3/1925)

ΣΥΛΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣ ΤΟ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ

ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ. 4 Μαρτίου (Του ανταποκριτού μας) -Σήμερον συνελήφθη όλως αδικαιολογήτως ο σύντροφος Σιαφάκα. Ο συλληφθείς εξακολουθεί να κρατείται.

*****

1933 : Κρατική τρομοκρατία  

("ο νέος Ριζοσπάστης" 21/2/1933)

ΤΡΑΜΠΟΥΚΙΣΜΟΙ

ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ. 20 Φεβρουαρίου. -Υπομοίραρχος Καμπάνης αφού με έβρισε χυδαία, επετέθη και να με χτυπήσει. Τρομοκρατία οργιάζει σ' όλη την Ευρυτανία για τον αποκλεισμό του Εν. Μετώπου και την τρομοκράτηση των εργαζομένων.

Σιτάρας

*****

1933: Δομιανοί και Ενιαίο Μέτωπο

("ο νέος Ριζοσπάστης" - Μάρτιος 1933)

Η ΠΡΟΕΚΛΟΓΙΚΗ ΜΑΣ ΔΡΑΣΗ ΣΤΑ ΧΩΡΙΑ

ΟΙ ΦΤΩΧΟΙ ΑΓΡΟΤΕΣ ΣΤΙΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ

ΔΟΜΙΑΝΟΙ (Ευρυτανίας), 11 Μάρτη. (Του ανταποκριτού μας).-

Οι φτωχοί χωριάτες των Δομιανών ξύπνησαν πια, νοιώθοντας τη σωστή γραμμή του Κομμουνιστικού Κόμματος, που είνε η πάλη για τα συμφέροντα της φτωχολογιάς. Έτσι στις τελευταίες εκλογές αποδοκίμασαν τους κοιλαράδες υποψήφιους και ψήφισαν το σ. Παλιούρα. Τα όργανα των κλεφτών θέλαν να κατεβάσουν τους ψήφους από 21 σε 8, μα ξεσκεπάστηκαν.

Το παράδειγμα αυτό των φτωχών χωριατών των Δομιανών ας το μιμηθούν και τα γύρω χωριά (Αγ. Τριάδα, Αραχωβίτσα, Έλοβα, Χόχλη κλπ.) κι΄ας οργανώσουν την πάλη τους και να διώξουν τους φορατζήδες και όλα τα όργανα του ληστρικού κράτους, που περνούν κάθε 15 μέρες και τους φοβερίζουν με τη φυλακή για τη πληρωμή των ενταλμάτων. 

Ανταποκριτής Δ.Α.

*****

1933: Τα βάσανα της Ευρυτανικής φτωχολογιάς...

("Ο νέος Ριζοσπάστης" - Κυριακή 21 Μάη 1933)

ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ ΠΕΙΝΑ ΚΑΙ ΔΥΣΤΥΧΙΑ

Ολόκληρος η επαρχία Ευρυτανίας υποφέρει απ τη πείνα. Η "λαϊκή" κυβέρνηση του Τσαλδάρη δεν ενδιαφέρεται να στείλει ούτε κι΄ ένα τσουβάλι καλαμπόκι στη ξερή αυτή επαρχία. Ιδιαίτερα ο δήμος Ευρυτάνων υποφέρει τόσο πολύ απ΄ την πείνα και τη δυστυχία, που πολλοί πεθαίνουν. Το κομμάτι το χωράφι που καλλιεργεί κάθε χωρικός δεν αποδίνει ούτε το ψωμί ενός μηνός.

Γι΄ αυτό αναγκάζονται να ξεκινάν από το Σεπτέμβρη ακόμα, για τα ξεχειμαδιά του Αγρινίου. Περπατάν 5-6 μέρες νηστικοί και ξυπόλητοι, για να δουλέψουν 2-3 μεροκάματα για 15-20 δρχ. Κοιμούνται σε μέρη που ούτε τα γουρούνια δεν καταδέχονται να κοιμηθούν. Μέσα σε ανήλιες καλύβες, που άμα βρέχει γεμίζουν λάσπη. 

Οι αγροτοπατέρες Αλεξανδρόπουλος, Μπουρδάρας κλπ. μόνο όταν πρόκειται να ψηφοθηρήσουν έρχονται και μας γεμίζουν υποσχέσεις. Πολύ γρήγορα οι αγρότες θα τους περιποιηθούν ψηφίζοντας φτωχούς υποψήφιους του Ενιαίου Μετώπου.

Δομνίστα - Ευρυτανίας, Μάης

Α.Γ.

*****

1934: Πεθαίνουν αβοήθητα τα φτωχόπαιδα της Ευρυτανίας από την οστρακιά - θύματα ακραίας εκμετάλλευσης και κρατικής εγκατάλειψης οι φτωχοί χωρικοί - αιτήματα, διεκδικήσεις...

("Ο νέος Ριζοσπάστης"- Πέμπτη 18/1/1934)

ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ ΠΕΘΑΙΝΟΥΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΦΤΩΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠ' ΟΣΤΡΑΚΙΑ

Στη Φουρνιά Ευρυτανίας και γενικά σ΄ όλη την επαρχία αυτή υπάρχει μεγάλη φτώχεια. Η οστρακιά θερίζει αράδα τα παιδιά των φτωχών αγροτών, που χρεωμένοι στην Αγροτική και τους τοκογλύφους δεν έχουν να πληρώσουν γιατρό για τα παιδιά τους. Το υπουργείο Υγιεινής κανένα μέτρο καταπολέμησής της δεν πήρε. Η περιφέρειά μας στερείται και συγκοινωνίας και έτσι τώρα με τα χιόνια αποκλεινόμαστε ολότελα. Τις γιορτές δεν δόθηκε κανένα επίδομα αν και κόπηκε κονδύλι 50 χιλ. δρχ.

"Ριζοσπάστη" δεν φέρνει ο εφημεριδοπώλης Βασ. Τσιτσιμπίκος λέγοντας κείνα που τούχουν πει οι τοκογλύφοι που τον πληρώνουν, να λέει: πως ο κομμουνισμός χαλάει την οικογένεια. Ο παπάς αν δεν προπληρωθεί δεν πάει να κηδέψει τους φτωχούς αγρότες. Για να μη αφήσουν δε άταφους τους νεκρούς τους οι φτωχοί χωρικοί πωλούν μισοτιμής για να πληρώσουν τον παπά. Ο δασικός του χωριού ένας φασίστας, υποχρεώνει τους αγρότες να πληρώνουν 100 δρχ. για να πηγαίνουν στο βουνό να κόψουν ξύλα.

Οι φτωχοί αγρότες και εργάτες Φουρνάς και περιφερείας δεν πρέπει να μείνουν με σταυρωμένα τα χέρια αλλά όλοι οι χωρικοί μαζί να στείλουν διαμαρτυρίες, να κάμουν καθόδους στη νομαρχία και λοιπές αρχές και ν΄ απαιτήσουν ιατρική και φαρμακευτική περίθαλψη δωρεάν, να καταργηθεί ο δασικός φόρος, συσσίτια και επιδόματα στους ανέργους μέχρι εξεύρεσης εργασίας. 

Στις κοινοτικές δε εκλογές πρέπει να υποδείξουμε συνειδητούς υποψηφίους κοινοτικούς συμβούλους οι οποίοι θ΄ αγωνισθούν πραγματικά για τα ζητήματά μας συσσίτια, επιδόματα, δρόμους, ιατρική και φαρμακευτική περίθαλψη κλπ.

14/1/34

Ενας Φουρνιώτης (Ευρυτανία)

*****

1934: Θερίζει η πείνα και η φθίση... είναι καιρός ο σκλάβος να ξυπνήσει!

("ο νέος Ριζοσπάστης" - Σάββατο 20/1/1934)

Η ΠΕΙΝΑ ΚΙ΄ Η ΦΘΙΣΗ ΘΕΡΙΖΕΙ 

ΤΗ ΦΤΩΧΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ

Οι κάτοικοι της επαρχίας μας είναι σε πολύ αξιοθρήνητη κατάσταση. Ο τόπος είνε άγονος, κανένα προστατευτικό μέτρο δεν πάρθηκε απ΄ το κράτος.

Τα γεννήματα της επαρχίας μας που ξεπέρασαν τα σύνορά της και κατέχουν αξιώματα όπως ο φορομπήχτης Καφαντάρης, ο σακαράκας Μπουρδάρας κι ο τοκογλύφος Τσιτσάρας και πολλοί άλλοι σαλονόβιοι, ποτέ δεν σκέφθηκαν το δυστυχισμένο αυτό τόπο με τον πεινασμένο πληθυσμό του, παρά μόνο τις παραμονές των εκλογών, για να τους πάρουν με ψευτοϋποσχέσεις την ψήφο τους.

Το κράτος αντί να στείλει αδασμολόγητη μπομπότα στους δυστυχείς χωρικούς στέλνει αδασμολόγητα εμπορεύματα στους εμπόρους. Στέλνει τους φοραντζήδες και χαφιέδες για να πετύχουν το ξεζούμισμα του αγρότη με τις βάρβαρες μέθοδές τους, όπως έγινε προ καιρού στους Δόλοπες που κατάσχεσαν τα λίγα ζωντανά, τη μόνη περιουσία ενός αγρότη για 100 δραχμ. χρέος στο Κράτος.

Αντί ψωμί και σπίτια στους αστέγους και πεινασμένους στέλνει κατά καιρούς τους δεσποτάδες και καλογήρους για να δίνουν αντί ψωμί κηρύγματα, αμοιβές στην άλλη ζωή, παραδείσους...

Είνε καιρός ο σκλάβος, αγρότης να ξυπνήσει και ν΄ αγωνιστεί μ΄ επικεφαλής τους συνειδητούς σγρότες για τα ζητήματά του. Εκείνοι δε που αγωνίζονται πραγματικά για τα συμφέροντα της φτωχολογιάς είνε οι κομμουνιστές. Οπαδούς δε του Ενιαίου Μετώπου πρέπει να υποδείξουμε και να ψηφίσουμε στις ερχόμενες κοινοτικές εκλογές. 

Καρπενήσι, 12/1/34

Ορεινός Αγρότης

*****

1934: Ξυλοδαρμοί εργατών και μαθητών

("ο νέος Ριζοσπάστης" 21/3/1934)

ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ. 20 του Μάρτη.- Ο 1ος όμιλος Ε.Β. διαμαρτύρεται έντονα για τις συλλήψεις και ξυλοδαρμούς εργατών και μαθητών. Απαιτεί την κατάπαυση της τρομοκρατίας και την τιμωρία των υπευθύνων.

*****

1934: Δίκη εργατών στο Καρπενήσι 

("Ριζοσπάστης", Τετάρτη 25/4/1934) 

Στις 13 του Μάη γίνεται στο Καρπενήσι η δίκη 7 εργατών για παράβαση του ιδιώνυμου.

*****

1935: Η Φοιτητική Νεολαία Ευρυτανίας κατά των αυλόδουλων μοναρχοφασιστών.. 

("Ριζοσπάστης" - Τετάρτη 24/7/1935)

ΟΙ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ 

Από το Καρπενήσι μάς στάλθηκε το παρακάτω ανακοινωθέν της Φοιτητικής Νεολαίας Ευρυτανίας:

H Φοιτητική Νεολαία Ευρυτανίας, λαμβάνουσα μέρος στον ωραίο αγώνα που άρχισε γύρω από τα δικαιώματα του ανθρώπου, εκφράζει με αγανάκτηση τον αποτροπιασμό της ενάντια στην κίνηση μερικών αυλοδούλων μοναρχοφασιστών που θέλουνε να μεταβάλλουν τη χώρα μας σε φέουδό τους, με φεουδάρχη τον έκπτωτο απόγονο μιας δυναστείας που στάθηκε πάντα εχθρική και αδιάφορη στις ελευθερίες και τα συμφέροντα του λαού.

Δηλώνει, και ας το έχουν υπ΄ όψει τους όλοι αυτοί που έχουν πρόχειρους τους τεμενάδες στον κάθε κόλακα της αυλής, πως τα καθεστώτα της σπατάλης και της ακολασίας ανήκουν πια στο παρελθόν, πως θα βρεθούν και στην Ελλάδα και άλλοι σαν τον Κάμιλλο Ντεμουλίν για να βροντοφωνήσουνε στο λαό τα δικαιώματά του και να κατεβούν μαζί του στο πεζοδρόμιο για να επιβάλλουν τη λαϊκή κυριαρχία σαν κινδυνέψει.

Τάσσεται ανεπιφύλακτα δίπλα στο ενιαίο δημοκρατικό μέτωπο και απευθύνει θερμή έκκληση σ΄ όλους τους διανοούμενους, σ΄ όλους τους συναδέλφους, σ΄ όλους όσοι αισθάνονται μέσα τους τη δύναμη για δράση, ν΄ αγωνισθούν μ΄ όλη τη δύναμη της ψυχής τους, ενάντια στον κίνδυνο που απειλεί την ελευθερία της σκέψης, ενάντια στον κίνδυνο που απειλεί τη λαϊκή κυριαρχία, ενάντια στο σκοτάδι της αντίδρασης.

Καρπενήσι 16/7/1935

Επιτροπή Ευρυτάνων Φοιτητών

Γ.Σ. Τσιτσάρας, Ν. Υφαντίδης, Σ. Παπανικολάου, Χ. Παπαϊωάννου, Α. Χαρμανάς, Δ. Ζαρίδας, Κ. Γκούβας, Κ. Οικονομίδης, Α. Μπούρλος, Γ.Δ. Τσιτσάρας.

*****

1936 - Χρύσω Ευρυτανίας : Πείνα, αναδουλειά, φορομπηξία...

("Ριζοσπάστης, 28/5/1936)

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ

ΧΡΥΣΟΥ (Ευρυτανίας). Μάης - 

Όλο το χωριό κινδυνεύει ναπεθάνει της πείνας από την αναδουλειά και την έλλειψη παραγωγής. Τα μεροκάματα, όταν υπάρχει δουλειά, είνε 20-25 δρχ. για τους άνδρες και 8-10 για τις γυναίκες, ενώ η μοναδική μας τροφή, η μπομπότα, διατιμήθηκε από 4,30 σε 5,70 δρχ. Οι πολιτικοί και το κράτος δεν δείχνουν κανένα ενδιαφέρον για την κατάστασή μας να απεναντίας μας στέλνουν τους φοροεισπράχτορες που μας ρημάζουν παίρνοντας το τελευταίο κομμάτι του ψωμιού των παιδιών μας.

Αν. Χείμαρρος 

(Σκίτσο εποχής στον "Ρ")

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"