Οι λεβέντες και οι άντρες με αίμα έβαψαν τις μάντρες!

Εκτέλεση - Έργο του Βάλια Σεμερτζίδη 

Αφιέρωμα σε 2 Ευρυτάνες ηρωικούς αγωνιστές 

τον Φώτη Κατή  και τον Γιάννη Κουκούτση

Τα χρόνια του δεύτερου ξεσηκωμού (1946-1949) εκτός από τους μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας που αγωνίζονταν στα βουνά με τ' όπλο στο χέρι κόντρα στο σιδερόφραχτο αμερικανόδουλο μοναρχοφασιστικό κράτος, πολλοί αγωνιστές βρέθηκαν στις υγρές σκοτεινές φυλακές και από εκεί στα εκτελεστικά αποσπάσματα.

Ανάμεσά τους και αρκετοί συμπατριώτες μας Ευρυτάνες που πρόσφεραν τη ζωή τους στον αγώνα για λευτεριά-ανεξαρτησία-λαοκρατία κρατώντας ηρωική στάση απέναντι στους δημίους εκτελεστές. 

Φωτεινό παράδειγμα η γενναία  Ευρυτανοπούλα Αλίκη Τσουκαλά (βλ. αφιέρωμα "Ευρυτάνα ιχνηλάτη") μα και τόσοι άλλοι που κατά καιρούς έχουμε αναδείξει από τον ιστοχώρο μας.

Σήμερα θα αναφερθούμε σε δύο ακόμη σπουδαίους, αν και "αφανείς", λεβέντες Ευρυτάνες κομμουνιστές : τον Φώτη Κατή  και τον Γιάννη Κουκούτση  που εκτελέστηκαν στο Λαζαρέτο της Κέρκυρας το 1948.

Το αιματοβαμμένο Λαζαρέτο 

Αυτή τη μαρτυρική νησίδα απέναντι από την πόλη της Κέρκυρας που ποτίστηκε με το αίμα τόσων λαϊκών ηρώων. 112 σταυροί με ονόματα υπάρχουν εκεί για να μαρτυρούν τη θυσία, ενώ σύμφωνα με ιστορικές προσεγγίσεις ίσως οι εκτελεσμένοι να πλησιάζουν και τους 200, καθώς νέα ονόματα και στοιχεία εξακολουθούν να βγαίνουν στο φως.

Νέο παιδί ο Φώτης Κατής, μόλις 29 ετών, μεγαλύτερος ο Γιάννης Κουκούτσης στα 44 του.

Η παράθεση των γεγονότων στο παρακάτω αφιέρωμά μας προέρχονται -κυρίως- από μαρτυρίες συγκρατουμένων τους...

*****

Ο τάφος του Φώτη Κατή στο Λαζαρέτο 

Κατής Φώτης

Ο Φώτης Κατής γεννήθηκε το 1919 στην Ανιάδα της Ευρυτανίας. Τελειόφοιτος Γυμνασίου, μορφωμένο παιδί για την εποχή του, εργαζόταν τυπογράφος στο Καρπενήσι. Πολέμησε στην Αλβανία τον ιταλικό φασισμό ως υπαξιωματικός και διακρίθηκε για την ανδρεία του στα πεδία των μαχών. Αργότερα πέρασε στην ΕΑΜ/ΕΛΑΣίτικη Αντίσταση.

Μάχιμος κομμουνιστής (αρχικά στην ΟΚΝΕ και ακολούθως στο ΚΚΕ) συνελήφθη το 1946, καταδικάστηκε σε θάνατο από το δικαστήριο της Άμφισσας και ακολούθως οδηγήθηκε στις σκληρές φυλακές της Κέρκυρας. 

Με βαθύ πνεύμα συντροφικότητας και αλληλεγγύης δίδασκε τους συντρόφους του γράμματα στο "κρυφό σχολειό" των φυλακών! Λεβέντης, με αγέρωχο παράστημα και "ψυχή βαθιά" ο Φώτης έβγαινε πάντα μπροστά υπερασπιζόμενος τους συγκρατούμενούς του απέναντι στη βαρβαρότητα της διεύθυνσης και των δεσμοφυλάκων καταγγέλοντάς τους  ενώπιον όλων με θαρραλέο-αψύ τρόπο!  

Ο στυγνός διευθυντής Ν. Τουρνάς έτρεμε τον Φώτη που κατά τύχη τον ήξερε από την Αλβανία και γνώριζε την παλικαριά του και την απροσκύνητη ψυχοσύνθεσή του.

Στις φυλακές ο Φώτης μαθαίνει για την άγρια δολοφονία του αδερφού του Νίκου Κατή (σύμφωνα με το "Έπεσαν για τη ζωή" - έκδοση της Κ.Ε του Κ.Κ.Ε - ο Νίκος Κατής, στέλεχος της ΕΠΟΝ Ευρυτανίας, δολοφονήθηκε ύπουλα από ταγματασφαλήτες του Τολιόπουλου, μαζί με 10 ακόμη Ευρυτάνες κρατούμενους συναγωνιστές του, στη Βίτωλη της Φθιώτιδας στις 4/11/1947). Ο Φώτης πληροφορείται το τραγικό νέο μέσα από ένα γράμμα των δικών του, το οποίο του παρέδωσε με κροκοδείλια "συλλυπητήρια" ο σατανικός διευθυντής Τουρνάς μέσω του ανδρεικέλου του αρχιφύλακα Τζόρα.

Ο Φώτης κρατώντας υπερήφανη στάση δεν δέχεται τα κάλπικα "συλλυπητήρια" και καταγγέλει τη διπροσωπία τους λέγοντάς τους κατάμουτρα: "Δεν δέχουμαι συλλυπητήρια από υποκριτές και ιδιαίτερα από σένα που μαζί με το διευθυντή παιδεύετε καθημερινά το νου σας πώς θα μας κάνετε τη ζωή μαρτυρική". Ξέσπασε τότε ένας μεγάλος καβγάς που ακούστηκε ως τις ακτίνες.

Του το φύλαξαν... Αργά μια νύχτα, ώρα 3, δύο επιλεγμένες τριάδες τραμπούκων δεσμοφυλάκων, με εντολή του διευθυντή Τουρνά, μπουκάρουν αιφνιδιαστικά στο κελί του Φώτη, στη Ι' ακτίνα. Τον αρπάζουν βίαια κλείνοντάς του το στόμα και τον τραβάνε ημίγυμνο με τα εσώρουχα και ξυπόλυτο στα σκαλιά. Τον ρίχνουν, έτσι όπως ήταν, μέσα στο μπουντρούμι της σκληρής απομόνωσης των μελλοθανάτων, τους "Γολγοθάδες" όπως ονόμαζαν τα απομονωτήρια οι ίδιοι οι κρατούμενοι αγωνιστές, όπου πέρναγαν την τελευταία τους νύχτα αφού το πρωί θα έπαιρναν το δρόμο για το Λαζαρέτο.

Πίνακας του Τζίνου Δημητράτου για το Λαζαρέτο

Πρωτύτερα όμως ο Φώτης προλαβαίνει να φωνάξει δυνατά ότι τον παίρνουν με τη βία από το κελί του.  Οι συναγωνιστές του από τις ακτίνες κινητοποιούνται αμέσως καταγγέλοντας στο λαό της Κέρκυρας το επιχειρούμενο έγκλημα χρησιμοποιώντας αυτοσχέδια χάρτινα χωνιά. Εξαιτίας αυτού πολλοί κρατούμενοι βασανίζονται άγρια με βούρδουλες και γκλομπς.

Ο Φώτης, από την πλευρά του, αρνείται τον προσωπικό εξευτελισμό που πάνε να τον υποβάλλουν ακόμα και την ύστατη ώρα του, απαιτώντας πριν εκτελεστεί να του χορηγηθεί, μέσω συντρόφων του, η στολή των κρατουμένων για να αντικρύσει το θάνατο με στοιχειώδη αξιοπρέπεια και όχι ημίγυμνος. Το καταφέρνει.

Η συνέχεια είναι προδιαγεγραμμένη...

Την Τετάρτη 18 Φλεβάρη 1948 και ώρα 7:30 το πρωί ο Φώτης Κατής εκτελείται στη νησίδα Λαζαρέτο μαζί με άλλους 4 συντρόφους του (η εκτέλεση του Φώτη Κατή, με πατρώνυμο μάλλον Δημήτριος, έχει καταχωρηθεί στο ΦΕΚ με στοιχεία 26/11.3.1948).

Τα τελευταία λόγια του ατρόμητου Ευρυτάνα Φώτη Κατή, προς τους συντρόφους του, τραντάζουν συθέμελα το κολαστήριο: 

«Πέφτουμε για ένα καλύτερο αύριο. Σ' όλους τους συντρόφους μου αφήνω την αγάπη μου. Σας διαβεβαιώ ότι θα πέσω με το κεφάλι ψηλά. Φεύγω με τη συνείδησή μου αναπαυμένη ότι έκανα το καθήκον μου απέναντι στο λαό και στο Κόμμα. Να πεις στη μάνα μου και στις αδερφές μου, να μη μαυροφορέσουν για μένα, γιατί δεν πεθαίνω παρά πέφτω για το λαό. Ζήτησα τη στολή της υπηρεσίας και τα τσόκαρα για να πέσω μ' αυτά. Το κοστούμι, το παλτό και τα παπούτσια τ' αφήνω να τα δώσετε στους άπορους συντρόφους μας»

Μετά την εκτέλεσή του, πέντε παιδιά, από εκείνα που ο Φώτης τούς μάθαινε γράμματα μέσα στη φυλακή, πήγαν στο κελί "21" και κράτησαν ενός λεπτού σιγή εναποθέτοντας πάνω στο κρεβάτι του ένα σημείωμα γραμμένο σε μια κούτα από τσιγάρα : "Τιμή στον ήρωα και δάσκαλό μας". 

Στη μνήμη του Φώτη Κατή συγκρατούμενος του έγραψε και το ακόλουθο ποίημα:

Στο Φώτη Κατή

Ντόπιοι σε βάλαν μαχητή

στη χάψη τούτη τη φριχτή

Μα ξένοι το προστάξαν

και τη ζωή σου φράξαν.

Ντόπιες και οι σφαίρες που 'φαγες

στα ανοιχτά σου στήθια

Μα ξένοι τους τις δόσαν

και τη ζωή σου κόψαν.

Γκαγκστερικά σ' αρπάξανε

στον ύπνο, απ' το κελί.

Επήγες με τα τσόκαρα

τη χραδωτή στολή.

Στάθης στητός ατάραχος

και είπες σαν κανόναρχος:

Γεια σας, συντρόφοι μπιστικοί,

Γεια σου και συ γλυκιά ζωή.

Ο τάφος του Γιάννη Κουκούτση στο Λαζαρέτο

 Κουκούτσης Γιάννης

Ο Γιάννης Κουκούτσης γεννήθηκε στο Καρπενήσι το 1904. Αργότερα μετακόμισε στην Αθήνα όπου εργάστηκε σαν τραμβαγέρης στον Ηλεκτρικό Σιδηρόδρομο. Αγωνιστής κομμουνιστής σε δύσκολες εποχές. Στη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής ο Γιάννης ανέπτυξε έντονη αντιστασιακή δράση εναντίον των κατακτητών και των ντόπιων προδοτών, ως αξιωματικός του 14ου λόχου του ΕΛΑΣ της προσφυγικής Νέας Ιωνίας όπου διέμενε κι ο ίδιος.

Μετά την απελευθέρωση, κατά τη διάρκεια των μεγάλων διώξεων των αντιστασιακών αγωνιστών από το δωσιλογικό κράτος, ο συμπατριώτης μας συνελήφθη, καταδικάστηκε το 1945-1946 σε θάνατο δια τυφεκισμού από δικαστήριο της Αθήνας και οδηγήθηκε και εκείνος στις λεγόμενες "εγκληματικές φυλακές" της Κέρκυρας. 

Ήταν μαχητικός κρατούμενος, περήφανος και αλύγιστος. Αδερφικός φίλος με τον συμπατριώτη του Φώτη Κατή πρωτοστατούσε μαζί του στις κινητοποιήσεις εντός των φυλακών.

Σύμφωνα με μαρτυρία συγκρατουμένου τού Γιάννη Κουκούτση, οι δήμιοι τον άρπαξαν αιφνιδιαστικά με παρόμοιο γκαγκστερικό τρόπο, όπως και τον Φώτη Κατή, μέσα στη βαθιά νύχτα. 

Καθώς τα καθάρματα τον έσερναν χτυπώντας τον, ο Γιάννης πρόλαβε να φωνάξει στους συντρόφους του : "Γεια σας αδέλφια"!

Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι αυτή η φράση του Γ. Κουκούτση έγινε αργότερα και ο τίτλος του γνωστού εμβληματικού βιβλίου για το Λαζαρέτο ("γεια σας αδέλφια...", έκδοση Σωματείο Λαζαρέτο, Αθήνα 1956).

Βρέθηκε μόνο το σακάκι του, πεταμένο έξω από το κελί.

Εκτελέστηκε και αυτός στις 18 Φλεβάρη 1948 μαζί με το Φώτη Κατή και τους υπόλοιπους συντρόφους του (η εκτέλεση του Ιωάννη Κουκούτση, με πατρώνυμο Θανάσης ή Αθηναίος, έχει καταχωρηθεί στο ΦΕΚ με στοιχεία 26/11.3.1948).

*****

«Επέσατε θύματα αδέρφια εσείς

σε άνιση Πάλη κι Αγώνα.

Ζωή λευτεριά και τιμή του Λαού

γυρεύοντας βρήκατε μνήμα

Συχνά σε υγρές σκοτεινές φυλακές

πικρές επεράσατε μέρες

Και μ' ένα του δήμιου νεύμα ευθύς

σας φέραν μπροστά στην κρεμάλα.

Γλεντούν οι τυράννοι και μες το πιοτό

τη λήθη γυρεύουν να βρούνε.

Μα οι μέρες τους όμως μετρήθηκαν πια

και τέλος φρικτό τους προσμένει.

Θεριεύει ο γίγαντας τώρα Λαός

και σπάει δεσμά κι αλυσίδες.

Αιώνια η μνήμη σε σας αδελφοί

στον τίμιο που πέσατε Αγώνα»

Έργο της Βάσως Κατράκη

Υποκλινόμαστε με σεβασμό στην άσβεστη μνήμη τους. Η ατρόμητη στάση των Ευρυτάνων κομμουνιστών συμπατριωτών μας απέναντι στο θάνατο, η περιφρόνηση ενάντια στο μοναρχοφασισμό και τους εκπροσώπους του, τούς κατατάσσουν στο Πάνθεον των Ηρώων του Λαού μας!

Α Θ Α Ν Α Τ Ο Ι 

ΥΓ. Για τη συγγραφή του παρόντος αφιερώματος αντλήσαμε πολύτιμες πληροφορίες μέσα από το εξαιρετικό ιστολόγιο corfucommunists.gr οι οποίες αποτελούν και τη βασική πηγή για τα πρόσωπα και τα γεγονότα. Πρόσθετα σημαντικά στοιχεία συλλέξαμε και από την έκδοση της Κ.Ε του ΚΚΕ υπό τον τίτλο : "Έπεσαν για τη ζωή"! Αξιοποιήθηκαν, τέλος, ιστορικές πηγές και για το Λαζαρέτο από ποικίλα αντιστασιακά και άλλα έντυπα.

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"