Άμποτε...

Αχ, και να ξανανθίσει η πολυπόθητη η ελπίδα καταλαμβάνοντας πιότερο χώρο στο πικρό κατώφλι της προσμονής. Αχ, άμποτε και τα γυρίσματα των καιρών να φέρουν και τα δικά μας… «θυρανοίξια» σε τούτo τον τόπο της λησμονιάς και της μακράς εγκατάλειψης…  

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Ο Κωστής Παλαμάς για την Αμπλιανίτισσα γυναίκα!

Στη νοτιοανατολική άκρη της Ευρυτανίας, στη σκιά της πανύψηλης Σαράνταινας (1976 μ.) και μέσα σε ένα υπέροχο ελατοδάσος με κρύες πηγές κουρνιάζει η πανέμορφη Άμπλιανη (υψόμετρο 1220 μ.)! 

Στην πλατεία του χωριού είχαμε την τύχη να περιεργαστούμε μία καλαίσθητη πινακίδα με σπάνιους στίχους του Κωστή Παλαμά όπου υμνεί την ομορφιά της Ευρυτανικής φύσης συνάμα με την Αμπλιανίτισσα γυναίκα! Το ποίημα εμπεριέχεται στις "Εκατό φωνές" και εμπνεύστηκε από μια συνάντηση του Κ. Παλαμά με Αμπλιανίτισσες στην Κατοχή Μεσολογγίου το 1875! 

Απολαύστε το:    

“Ακόμα σειέται η λυγαριά

και πάντα ανθεί η δαφνούλα

και οι λεύκες είναι ολάργυρες

και ολόχρυσα τα κίτρα.

Και με τη σμαλτομάγουλη

της Άμπλιανης παιδούλα,

η βλάχα η αντρογύναικα

του λόγγου η πελεκήτρα.

Φεύγοντας προς τα κρύα νερά

προς τα ψηλά Βελούχια,

ξαφνίζουνε τραχύλαλες

του αντίλαλου ταυτιά.

Και σκούζει σα να δέρνεται

με τα σκληρά τσαρούχια,

λευκόπετρη στο διάβα της

η ακροποταμιά.”

(Κωστής Παλαμάς)

"Ευρυτάνας ιχνηλάτης" 

Ο ΓΟΛΓΟΘΑΣ ΤΩΝ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ

Προς τιμήν του ο δημοσιογράφος κ. Δημήτρης Νανούρης παρουσίασε σήμερα στην "Εφημερίδα των συντακτών" ένα σημαντικό άρθρο αφιερωμένο στη μνήμη της Αλίκης Τσουκαλά - της Ευρυτανικής καταγωγής νεαρής λαϊκής αγωνίστριας - που εκτελέστηκε πριν 65 χρόνια (16/4/1949) από το μοναρχοφασιστικό αμερικανόδουλο κράτος.

Το εν λόγω άρθρο βασίστηκε στο εκτενές αφιέρωμα-έρευνα του "Ευρυτάνα ιχνηλάτη" (που είχε δημοσιευθεί στο blog μας πέρυσι στις 16 Απρίλη 2013).   

Παρακάτω παραθέτουμε το άρθρο του Δ. Νανούρη στην «Εφημερίδα των συντακτών» :

«Αποκηρύσσω όχι τις ιδέες μου αλλά τον πατέρα μου»

Μια ιστορία βγαλμένη από αρχαία τραγωδία εκτυλίχθηκε στο έκτακτο στρατοδικείο Χαλκίδας από τις 15 Μαρτίου έως τις 5 Απριλίου 1949 με πρωταγωνιστές μια θαρραλέα, εικοσάχρονη Επονίτισσα και τον 46χρονο δηλωσία πατέρα της

Τέτοιες μέρες στα 1949, λίγο πριν ανατείλει ο εικοστός πρώτος Μάιος της ζωής της, η Αλίκη Τσουκαλά στέκει αγέρωχη μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα, διδάσκοντας αξιοπρέπεια μια καθημαγμένη χώρα στην οποία παίζεται ένα μακάβριο θέατρο του παραλόγου.

Εγγλέζοι και Αμερικανοί στηρίζουν την κυριαρχία τους στις δυνάμεις που τάχθηκαν στο πλευρό του Αξονα, τους δωσίλογους, τους ταγματασφαλίτες, τους γερμανοτσολιάδες. Οσοι αντιστάθηκαν, πολεμώντας τον κατακτητή στα βουνά και τις πόλεις, αποκαλούνται «αντεθνικά στοιχεία», «επικίνδυνοι συμμορίτες», «αιμοδιψείς κομμουνιστές» και κυνηγιούνται ανελέητα. Μόνη η Ελλάδα, απ’ όλα τα κράτη που εμπλέκονται στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, βιώνει αυτήν την εξευτελιστική διαστροφή.

«Αποβαίνει επιβλαβής διά την πατρίδα και καταδικάζεται δις εις θάνατον» είναι η ετυμηγορία του έκτακτου στρατοδικείου στο οποίο σύρεται σιδηροδέσμια η Αλίκη, σε κακό χάλι από τα βασανιστήρια μα με το κεφάλι ψηλά, κατηγορούμενη για «κατάλυσιν του πολιτεύματος συμφώνως τω νόμω 509».

Προσωπογραφία της Αλίκης που φιλοτέχνησε ο Μέντης Μποσταντζόγλου (Μποστ) για το βιβλίο του Γ. Τσουκαλά

Από το πιάνο στην Αντίσταση

Γεννιέται στις 26 Μαΐου 1928. Παιδί του Μεσοπολέμου, εκδηλώνει μικρή καλλιτεχνικές ανησυχίες. Λατρεύει τη μουσική και ασχολείται με το πιάνο. Επηρεασμένη από τον ευρυτανικής καταγωγής, αριστερό διανοούμενο και ποιητή πατέρα της, μελετά και γράφει λογοτεχνία.

Εφηβη ακόμη στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής εντάσσεται στην ΕΠΟΝ και συμμετέχει σε όλες τις μάχες εναντίον των Γερμανών στην Αθήνα.

Τον σύντομο βίο της φωτίζει η ιστοσελίδα "Ευρυτάνας ιχνηλάτης" (http://eyrytixn.blogspot.com), όπου διαβάζουμε: «Η Αλίκη ήταν ένα πανέξυπνο, όμορφο και γεμάτο ζωή κορίτσι. Τρυφερή, με σπάνιες ευαισθησίες. Υπόδειγμα αγωνίστριας. [...] Κυνηγημένη την περίοδο του Εμφυλίου συνεχίζει τη δράση της αποσπώντας το θαυμασμό και την εκτίμηση των συντρόφων της για την ανιδιοτελή προσήλωση στο κίνημα, μα και για τη συγκινητική της τόλμη».

Συλλαμβάνεται τον Μάρτιο του 1949 στη Χαλκίδα. Της αποδίδεται σύσταση ανατρεπτικής ομάδας. Μαζί της, ο πατέρας της Γιώργος Τσουκαλάς και οι Τάκης Φίτσος, Γιάννης Χάνος, Δημήτρης Βουραζόπουλος, Γιάννης Χριστοφορίδης, Κατερίνα Μελεμενή, Ευανθία Πατσαλή και Μαρία Λαφαζάνη. Ο βετεράνος κομμουνιστής, δημοσιογράφος και λογοτέχνης Τάκης Φίτσος υπήρξε επιστήθιος φίλος και πολύτιμος συνεργάτης του Αρη Βελουχιώτη, ενώ ο Γιάννης Χριστοφορίδης φυγαδεύει με το καΐκι του διωκόμενους αντάρτες. Μετά τον χαμό του η γυναίκα του και μάνα των δύο παιδιών του αυτοκτονεί πέφτοντας στον Ευβοϊκό.

Ο Τάκης Φίτσος με τον Άρη στη Λαμία το 1944

Ο Γιώργος Τσουκαλάς υπογράφει δήλωση μετανοίας. Κυκλοφορεί με την Αγία Γραφή υπό μάλης στο δικαστήριο, βομβαρδίζοντας την έδρα με ακατάληπτες κουβέντες, πιστεύοντας ότι έτσι θα σώσει τον εαυτό του και την κόρη του. Αντιθέτως, η Αλίκη «επιλέγει τη στάση της τιμής και της υπερηφάνειας. Δεν δέχεται να διαχωριστεί από τους συντρόφους της, αρνείται να καταδώσει και δεν αποκηρύσσει τα πιστεύω της», γράφει ο "Ευρυτάνας ιχνηλάτης".«Η γενναία απολογία της καθηλώνει ακόμα και τους στρατοδίκες. “Κάνε μας μίαν προφορικήν δήλωσιν αποκηρύξεως και είσαι ελεύθερη να συνεχίσεις τας σπουδάς σου” της λέει ο πρόεδρος Καρράς. Εκείνη την τραγική στιγμή που μια λέξη μόνο θα μπορούσε να πάρει την Αλίκη από την αγκαλιά του θανάτου και να την οδηγήσει ξανά στη ζωή, ο πατέρας της πέφτει γονατιστός στα πόδια της ζητώντας της να υπακούσει», σκηνή που παραπέμπει αναντίρρητα σε αρχαία τραγωδία.

Οι στίχοι της Ρίτας Μπούμη

Μπροστά στην κατάρρευση του ινδάλματός της και κοιτώντας θαρραλέα τους στρατοδίκες η εικοσάχρονη κοπέλα απαντά: «Μονάχα δήλωση ότι αποκηρύσσω τον πατέρα μου και όχι τις ιδέες μου, μπορώ να σας υπογράψω».

Εκτελέστηκε το χάραμα της 16ης Απριλίου 1949 στο νεκροταφείο του Αϊ-Γιάννη στη Χαλκίδα μαζί με τους συγκατηγορούμενούς της πλην του πατέρα της που αφέθηκε ελεύθερος για να ανεβεί τον δικό του Γολγοθά. Επίλογος σε τούτη την άσκηση μνήμης ένα απ’ τα ποιήματα που έγραψε γι’ αυτήν η Ρίτα Μπούμη-Παππά: «Πώς να πεισθούν όσοι πολύ μ’ αγάπησαν/ πως νίκησα πεθαίνοντας όλους μου τους εχθρούς/ πως εκυρίεψα τα φρούριά τους/ πως δεν φοβήθηκα τους κεραυνούς των ντουφεκιών/ πως χάρισα το πιο γλυκό χαμόγελο/ στα φανταράκια που με σημαδεύαν/ λίγο πιο έξω από τη Χαλκίδα.

Η τραγική φιγούρα του Γιώργου Τσουκαλά

Ο Γιώργος Τσουκαλάς γεννιέται στον Προυσό Ευρυτανίας στα 1903. Πρόκειται για χαρισματικό όσο και ανήσυχο πνεύμα. Εγκαταλείπει νωρίς τη σιγουριά του Δημοσίου, για να αφιερωθεί στην ποίηση και τη δημοσιογραφία. Οταν η δικτατορία του Μεταξά κλείνει την εφημερίδα «Ανεξάρτητος» στην οποία εργάζεται, έχει ήδη εκδώσει έξι ποιητικές συλλογές και μυθιστορήματα με πρωταγωνιστές ήρωες του 1821. Ιδρύει τότε την πρώτη ιδιωτική «Δανειστική Βιβλιοθήκη» στην οδό Φιλελλήνων 25, η οποία σύντομα μετατρέπεται σε στέκι διανοούμενων της Αριστεράς. Μεγάλος γλεντζές και μποέμ τύπος, ξενυχτά κάθε βράδυ με τον κολλητό του Κώστα Βάρναλη στα αθηναϊκά κουτούκια. Πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του διασώζει ο κριτικός τέχνης Μιχάλης Σταφυλάς. Την περίοδο της Κατοχής συνδέεται με την Αντίσταση δίπλα σε επώνυμους αγωνιστές.

«Μετά την εκτέλεση της Αλίκης αφήνεται ελεύθερος. Είναι όμως ηθικά νεκρός» επισημαίνεται στον "Ευρυτάνα ιχνηλάτη". «Μια τραγική μορφή που βιώνει στο έπακρο όχι μονάχα τη βαθιά οδύνη του πατέρα που χάνει κατ’ αυτό τον τρόπο το παιδί του, αλλά πολύ περισσότερο τις τύψεις και την ενοχή λόγω του γεγονότος ότι εκείνος δειλιάζει μπροστά στο θάνατο και επιζεί ενώ η αγαπημένη του κόρη στέκεται ακλόνητη και χάνεται».

Ζει σε ένα υπόγειο, γωνία Σοφοκλέους και Αριστείδου, περιφρονημένος λόγω της στάσης του ακόμη και από τη γυναίκα του και τα παιδιά του, απομονωμένος απ’ τους αλλοτινούς συναγωνιστές και τους κύκλους της διανόησης. Ξαναπαντρεύεται κάποτε, εντούτοις δεν ξεπερνά ποτέ το προσωπικό του δράμα. Τυφλός, ημίτρελος και ξεχασμένος πεθαίνει σε αθηναϊκό γηροκομείο στα 1975, ακριβώς την ίδια μέρα με τον παλιό του φίλο Κώστα Βάρναλη.

Το 1960 εκδίδει τη συλλογή «Αλίκη» με ποιήματα αφιερωμένα στη μνήμη της κόρης του, που συγκλονίζουν για τον βαθύ σπαραγμό τους. «Είναι γραμμένα με το αίμα της καρδιάς μου. Κάθε λέξη τους τη συνόδευε ποταμός δακρύων. Πλήγωνα το στήθος μου με την πένα» έλεγε στον Μιχάλη Σταφυλά.

…………………………….

Το blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης" ευχαριστεί δημόσια το δημοσιογράφο κ. Δ. Νανούρη που με το δημοσίευμά του στην «Εφημερίδα των συντακτών» έκανε ευρύτερα γνωστή αυτή τη σπάνια όσο και συγκινητική ιστορία της αξέχαστης ηρωίδας του λαού μας Αλίκης Τσουκαλά

ΥΓ. Μπορείτε να διαβάσετε το πλήρες αφιέρωμα του blog μας (μαζί με το τελευταίο γράμμα της Αλίκης)  ΕΔΩ

blog "ΕΥΡΥΤΑΝΑΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣ"

Στα τσακίδια...

Η εκπρόσωπος των Ευρωλήσταρχων 

ΔΕΝ ΞΕΧΝΑΜΕ…

Το πυρπολημένο -από τους ναζί- Καρπενήσι

Το ματωμένο Δίστομο

Τα ερείπια από το καμένο χωριατόσπιτο του παππού και της γιαγιάς του "Ευρυτάνα ιχνηλάτη"

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΕΙ…

Αντάρτης του ΕΛΑΣ

Περήφανος Λαός!

blog "ΕΥΡΥΤΑΝΑΣ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣ"

ΛΕΩ ΝΑ ΞΑΝΑΡΘΩ...

"Λέω να ξανάρθω ακόμα μια φορά

προτού να φθάσ’ η ώρα η στερνή

και πριν μου κόψει ο χρόνος τα φτερά

στην άγια που γεννήθηκα τη γη.

Χαρές και λύπες τόσο μακρυνές

που με το χρόνο αντάμα σβούνε,

όνειρα, πόθοι, έγνοιες παιδικές,

γνώριμα κοντά τους με τραβούνε.

Τάφοι που δε χόρτασαν λιβάνι,

ένα σπιτάκι, οι φίλοι, το χωριό,

οι γέροι ξωμάχοι κι’ οι τσοπάνοι

όλα μου στέλνουν κάλεσμα ναρθώ.

Ναι, με τραβάει αυτός ο τόπος!

και θάθελα κοντά του να βρεθώ

σαν ο κουρασμένος στρατοκόπος.

για λίγο –ας είναι- να ξεκουραστώ.

Γι’ αυτό και λέω πάλι να ξαναρθώ

κι’ ως να μπορέσω νάρθω αληθινά,

ακούραστα και τώρα κι’ όσο ζω,

θάρχομαι ταξιδιώτης νοερά."

(Ζ. Τζουροπάνος, από ένα παλιό “Ρουμελιώτικο ημερολόγιο” -πριν από μισό και πλέον αιώνα -1960)

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι του "Ευρυτάνα ιχνηλάτη"

Τα τελευταία... οχυρά!

Καλιακούδα - Χελιδόνα - Βελούχι 

Με το φακό του "Ευρυτάνα ιχνηλάτη"

Κώστας Βελής: από τη νεότητα του συμβιβασμού στην ωριμότητα της φλογισμένης δράσης!

Η προτομή του Κώστα Βελή στο Κεράσοβο της Ευρυτανίας

Το παρακάτω άρθρο παραχώρησε στο blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"   

ο κ. Κυριάκος Χήνας διατελέσας καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Καρλσρούης στη Γερμανία.

Με τις αυτονόητες ανεπάρκειες της υποκειμενικής ιδεοληψίας, διατηρώ τη σταθερή πεποίθηση ότι οι συναρπαστικές φυσιογνωμίες της Ιστορίας χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: Σε αυτούς, όπως ο Κολοκοτρώνης, που καταφέρνουν με το τεράστιο μέγεθός τους να μην υπερβαίνει το Σημαινόμενο-το έργο τους- κατά πολύ σε αξία το Σημαίνον-την ίδια την προσωπικότητά τους. Και σε αυτούς που καθρεφτίζουν μεν τη συλλογική κοσμοαντίληψη, αλλά ταυτόχρονα καταφέρνουν να τη μετασχηματίσουν δείχνοντας το δρόμο για ποιοτικότερες διεκδικήσεις.

Στη δεύτερη αυτή προοπτική συγκαταλέγεται ο Κώστας Στεργιόπουλος-Βελής, άρα η μελέτη του βίου του μπορεί να αποκαλύψει τα πλεονεκτήματα και τις υστερήσεις της Ευρυτανίας εκείνη την εποχή.

 

Κεράσοβο Ευρυτανίας (άποψη)

Γόνος φτωχής-λαϊκής οικογένειας, γεννήθηκε το 1770 στο ξακουστό Κεράσοβο (σημερινό Κερασοχώρι) των Ευρυτανικών Αγράφων, όπου περιορίστηκε σε ισχνές σπουδές, παρά την πανθομολογούμενη ευστροφία του. Η πρώτη κρίσιμη εξέλιξη της ζωής του -με την παραίνεση των γονιών του- ήταν η μετοίκησή του στα Ιωάννινα, στην αυλή του Αλή. Κάθε επιλογή κρίνεται με βάση τους αξιακούς κώδικες και τα ανακλαστικά ευαισθησίας που δείχνουμε απέναντι στην κοινωνική πραγματικότητα της εποχής. Αυτός εκμεταλλεύθηκε την κοινωνική πραγματικότητα -σταδιοδρομία κοντά στον όχι ανθέλληνα Αλή- για να ικανοποιήσει βέβαια ατομικές φιλοδοξίες, αλλά και για να ετοιμάσει τη ''μαγιά της λευτεριάς''. Ασφαλώς δεν πρόδινε την πατρίδα και το λαό, ενώ παράλληλα θωρακιζόταν με την εμπειρία του ένοπλου αγώνα. Αργότερα, ο Λένιν θα έλεγε ότι ο εχθρός θα μας δώσει το σκοινί για να τον κρεμάσουμε.

Στα Ιωάννινα γοητεύθηκε και γοήτευσε. Εντυπωσίασαν οι στρατιωτικές και διοικητικές ικανότητές του, έτσι ώστε έγινε υπασπιστής του Βελή, γιου του Αλή, γι αυτό και έκτοτε άλλαξε το επίθετο σε Βελής. Ευεξήγητη λοιπόν είναι και η αναβάθμισή του κατά τα επόμενα χρόνια. Το 1815 διορίστηκε βοεβόδας της Δυτικής Μακεδονίας, με έδρα την Κοζάνη, και το 1820 αρχιγραμματέας της Θεσσαλίας, με έδρα την Καρδίτσα. Εδώ κλείνει το κεφάλαιο της ζωής του με αμφιλεγόμενο χαρακτήρα, που έχει έντονα επικριθεί. Όμως αξίζει να σημειωθεί ότι πολλοί  εκμεταλλεύθηκαν την ευμενή στάση του Αλή προς τους Έλληνες : στη στρατιωτική σχολή που ίδρυσε, μετείχαν ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, ο Μάρκος Μπότσαρης, ο Γρίβας, ο Πανουργιάς, ο Αθανάσιος Διάκος κ.α. Με τη βοήθειά του σπούδασε ο Ησαΐας Σαλώνων. Κοντά του ευδοκίμησαν λόγιοι, όπως ο Αθανάσιος Ψαλλίδας, ο Ιωάννης Βηλαράς, ο Μπαλάνος Βασιλόπουλος. Σε Έλληνες εμπιστεύθηκε την οικονομική διαχείριση: Ιωάννης Σταύρου, Μάνθος Οικονόμου, Αλέξιος Νούτσος. Μητέρα του Αλή ήταν η Χάμκω, ελληνικής καταγωγής και ελληνόγλωσση.

Τον Μάρτιο του 1821, όταν στην Ελλάδα αναπτύσσεται μια αισιόδοξη δυναμική απελευθέρωσης, αρκετοί εξέχοντες πατριώτες συσκέπτονται στη Λευκάδα, στο σπίτι του ποιητή Ιωάννη Ζαμπέλιου. Εκπονείται σχέδιο εξέγερσης, κατανέμονται αρμοδιότητες και ο Βελής ορίζεται ως επαναστατικός αρχηγός της Ευρυτανίας. Πώς εξηγείται αυτό; Διαχρονική είναι η διαπίστωση ότι σε κάθε κοινωνικό σύνολο, όταν διαμορφωθεί μια συλλογική δυναμική που πείθει αξιακά και φλογίζει ψυχές, τότε τα μέλη συσπειρώνονται και ακολουθούν έναν κοινό προσανατολισμό, με ευοίωνο συνήθως αποτέλεσμα. Στην περίπτωση του Βελή, συνέδραμαν δύο επιπλέον στοιχεία για να συστρατευθεί :

1) Ήταν από τους πρώτους που διέβλεπε ότι στην Ελλάδα γεννιέται ένα νέο Εμείς: στη θέση του Γένους με άξονα το χριστιανισμό, κυοφορείται πλέον το Έθνος των Ελλήνων. Μια ηγετική φυσιογνωμία μπόρεσε να κάνει αυτό το ποιοτικό άλμα που δοκίμαζε ήδη η Ευρώπη. 

2) Είχε το κλασικό χαρακτηριστικό πολλών Ευρυτάνων να θυσιάζουν τη ζωή τους για ιδανικούς οραματισμούς, χωρίς ιδιοτέλεια.

Τον Απρίλιο του 1821 φτάνει στο Κεράσοβο, οργανώνει μυστικά τον Αγώνα και στις 10 Μαΐου συγκεντρώνει οπλαρχηγούς στο σπίτι του υψώνοντας τη σημαία της Επανάστασης. Με σχετική προκήρυξη καλεί το λαό να συμπαραταχθεί στο Κοινό Αγαθό, δίπλα στους Σταμούλη Γάτσο, Χρ. Σουλιώτη, Γιάννη Μπρούσκα, Γιολδασαίους κ.α. Aναφέρει συγκεκριμένα: "Αδελφοί, ήρθεν η ώρα με το θέλημα του Θεού να ελευθερώσωμεν την Πατρίδα από την τυραννίαν την τουρκικήν. Λοιπόν, άμα λάβητε το παρόν, να πάρετε τα άρματά σας και να έλθητε όπου σας προσμένω εδώ εντός τριών ημερών, διότι ο καιρός δεν μας προσμένει περισσότερον. Να είμεθα έτοιμοι να κάμωμεν το χρέος μας εις την Πατρίδα".

Η πρώτη στρατιωτική επιτυχία ήταν η στρατηγική επιλογή του να σπεύσει στον Προυσό για να εμποδίσει Τούρκους να διαφύγουν από το Αγρίνιο προς τη Θεσσαλία. Στη συνέχεια, σε μια άκρως γενναιόδωρη πρωτοβουλία, αγόρασε -με προσωπικά έξοδα- πολεμοφόδια, κυρίως από τον Ηπειρώτη Γιαννάκη Ρήγο, αλλά απέτυχε να ελευθερώσει το Καρπενήσι, αφού η πολιορκία άρχισε στις 4 Ιουνίου 1821 και έσπασε στις 19, επειδή οι αμυνόμενοι ενισχύθηκαν με στρατό του Βελήμπεη Πρεμετινού. Ο Βελής αποχώρησε για άλλα μέτωπα, ενώ το Καρπενήσι θα απελευθερωθεί σε λίγο, στις 7 Ιουλίου 1821. Συμμετείχε επίσης σε μάχες στο Μπλάζο Θεσσαλίας κατά του Μαχμούτ, με τον Καραϊσκάκη κατά του Ομέρ, με Ράγκο-Κυπριανό κατά του  Δράμαλη.

Η μοιραία εξέλιξη σημειώθηκε με τη μάχη στη Φωτιάνα-Αηδονοχώρι, στη Ρεντίνα: Ύστερα από προδοσία του κοτζάμπαση Τσολάκογλου, ο Δράμαλης με πολλαπλάσιες δυνάμεις νίκησε τους Έλληνες και στις 15 Ιουλίου 1821 συνέλαβε τον Βελή.

Σιδεροδέσμιος οδηγήθηκε στον πασά της Λάρισας, όπου απέτυχε απόπειρα Ελλήνων να τον ελευθερώσουν. Στη συνέχεια τον πήγαν στην Κωνσταντινούπολη, όπου αν και βασανίστηκε φριχτά δεν πρόδωσε τα μυστικά του αγώνα. Θανατώθηκε και το πτώμα του τεμαχίστηκε και έγινε βορά στα θηρία.

Στην επαναστατική δραστηριότητα του Βελή, που δυστυχώς περιορίστηκε σε δύο μήνες, εκδιπλώνονται δύο θεμελιακά χαρακτηριστικά:

Α. Το ανυπότακτο και η γενναιοφροσύνη του Ευρυτάνα, ο οποίος δε συμβιβάζεται με συμβατικούς σχεδιασμούς δράσης και πειθαρχημένη οργάνωση 

Β. Η έλλειψη ενιαίου οργανωτικού κέντρου του Αγώνα, που θα προσδιόριζε στόχους και μεθόδους υλοποίησης. Όλα στηρίζονται στο "ανεμόεν φρόνημα" του τοπικού πολέμαρχου, ο οποίος βασίζεται στην εμπειρία και στην έμπνευση της στιγμής.

Ο γιος του Γεώργιος έγινε στρατηγός, με διάταγμα του Κουντουριώτη, εκλέχθηκε βουλευτής το 1847-1850-1856-1859-1861 και πέθανε χωρίς απογόνους το 1876.

Πολύ αργοπορημένα, η Ελληνική Πολιτεία τίμησε τον Κώστα Στεργιόπουλο φιλοτεχνώντας την προτομή του στο Κερασοχώρι Ευρυτανίας στις 6 Ιουλίου 1976.

Κώστας Στεργιόπουλος (Βελής)

Η σύνολη φυσιογνωμία του Ήρωα πείθει ότι η Ελλάδα στερήθηκε με το θάνατό του πολύ νωρίς μια εκρηκτική ηγετική παρουσία. Αλλά, όπως λέει και ο ποιητής, η μεγαλοσύνη δεν μετριέται με το στρέμμα, με της καρδιάς το πύρωμα μετριέται και με το αίμα.

Ο υπογράφων δεν έχει ρίζες Ευρυτανικές. Αλλά μελετώντας την Ευρυτανική Ιστορία συγκινείσαι με το απύλωτο πάθος μιας περήφανης περιφέρειας να προσφέρει υποδείγματα αφοσίωσης στις Μεγάλες Αξίες της Ύπαρξης, που συντηρούν τη ζωή. Και υποκλίνεσαι.

Κυριάκος Χήνας, ιστορικός

άρθρο για το blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"